Last update: 13 April 2017

Voedingstuinbouw

De voedingstuinbouw kenmerkt zich door een grote verscheidenheid van teelten en producten. We onderscheiden glasgroenten, hardfruit, zachtfruit, vollegrondsgroenten en paddenstoelen. Deze producten vormen een belangrijk onderdeel van ons dagelijks voedsel. Ook binnen de “schijf van vijf” worden ze erkend als gezond en voedzaam. De voedingstuinbouw heeft de laatste decennia grote stappen gezet om de productie te verduurzamen. Dit heeft er mede voor gezorgd dat de producten als kwalitatief hoogstaand worden gewaardeerd door retailers en consumenten in een groot deel van Europa.

Algemene prognose

De teelt van glasgroenten  laat zich redelijk voorspellen qua afzetvolumes. Voor onbedekte teelten is dit vaak lastiger, doordat de impact van weersomstandigheden vaak groter is. Voor 2017 verwacht ABN AMRO een volumegroei van 2%.

  • Export groente en fruit flink gegroeid


    Met 9% is de export van groente en fruit flink gestegen in 2016. De totale exportwaarde kwam hiermee voor het eerst boven de 16 miljard euro uit. Nagenoeg het hele landenspectrum droeg bij aan de groei, maar de hoogste groei noteerde Azië met 13%. Maar ook de export naar het belangrijkste exportland Duitsland steeg sterk (8,5%).  En ondanks de Brexit viel ook de export naar het Verenigd Koninkrijk licht hoger uit (1,3%). De Brexit speelt ook in 2017 en 2018 een belangrijke rol in de groente- en fruitbranche. Voor 2017 zal het de export nog niet in hoge mate beïnvloeden, maar de verwachting is dat in 2018 de gevolgen van de Brexit duidelijker zichtbaar zullen worden.

  • Rendement op hoog niveau


    In 2015 stegen de gemiddelde opbrengsten voor de telers van glasgroente fors. In 2016 bleven de opbrengsten voor deze ondernemers op een hoog niveau.  Voor fruit stegen de volumes en de prijs nog wel, maar daar lagen de opbrengsten nog op een laag niveau. De inkomsten in de groente- en fruitsector staan al jaren onder druk. De prijsvorming van groente en fruit is sterk aanbod gedreven en door hoge concurrentie staan de prijzen onder druk. Zo geldt voor appels bijvoorbeeld dat er concurrentie is vanuit het zuidelijk halfrond. Bovendien is, met behulp van EU subsidies, de productie uit Polen toegenomen. Door de Rusland boycot komen deze Poolse appels ook op de Duitse markt die juist voor Nederland belangrijk is.

  • Consumentenprijzen groente en fruit gestegen


    De consumentenprijzen van  groenten en fruit kenden een relatief sterke groei met respectievelijk 4,3% en 4,5%.  Ook vorig jaar stegen deze categorieën het sterkst.  De groente- en fruitprijzen zijn volatieler dan andere prijzen. Dat komt doordat deze prijzen sterk aanbod gedreven zijn en in sterke mate afhankelijk van het weer. Zo heeft het koude weer in Spanje eind 2016 voor een prijsstijging gezorgd voor een aantal groentesoorten.  Voor 2017 verwacht ABN AMRO dat de druk op de prijzen blijft bestaan, maar dat de volumes voor groente en fruit met 2% zullen toenemen.  De sector heeft geïnvesteerd in kleinverpakkingen en relaties met retailers en dat heeft zijn vruchten afgeworpen.

Strategische trends

  • Voeding wordt persoonlijker

    Consumenten worden zich steeds meer bewust van wat zij eten. Gezondheid en duurzaamheid zijn belangrijke aspecten die steeds vaker worden gerelateerd aan voeding. In verschillende levensfases hebben mensen behoefte aan verschillende voedingsstoffen. Een baby heeft een andere behoefte dan een tiener of een bejaard persoon. Daarnaast hebben bijvoorbeeld topsporters ook andere voedingspatroon. Groente en fruit zijn belangrijke bronnen voor deze voedingsstoffen. Nieuwe apps en sensoren geven inzicht in voedingswaarde en ondersteunen gebruikers hun persoonlijke doelen te halen. Lees meer.

  • Inzicht in milieu-impact geeft potentie voor verduurzaming

    De laatste vijftien jaar heeft de sector veel geïnvesteerd in verduurzaming van het productieproces en verlaging van de impact op het milieu. Bijvoorbeeld via verwaarding van reststromenen investeringen in zonnepanelen en aardwarmte. Er is momenteel veel discussie over de milieu-impact van de productie van groenten en fruit. Deze moet onafhankelijk bepaald kunnen worden. De LCA methodiek lijkt een goede methode om productiemethoden en keten te beoordelen op milieu-impact. Dit inzicht geeft tevens mogelijkheden om de bestaande productie verder te verduurzamen. Lees meer.

  • Meer focus op gezondheidsaspecten van Groente en Fruit

    Steeds meer onderzoek bevestigt dat je met gezonde voeding onder andere obesitas en diabetes type 2 kunt voorkomen. Vooral verse en onbewerkte groenten en fruit passen goed bij een gezonde levensstijl. Het is noodzakelijk dit onder de aandacht van de consument te brengen en zijn bewustzijn op dit gebied te vergroten. Ook de medische wereld benadrukt steeds vaker dat voldoende groente eten goed is voor preventie van ziekten en versneld herstel. Lees meer.

Ondernemer aan het woord

Corné Smulders, directeur Tomatenkwekerij Smulders

 

’We kunnen snijtomaat nu ook ‘s winters rendabel telen´

‘Hoe de handelsstromen van tomaten over de wereld gaan: dat kun je niet veranderen. Dat heeft met zo veel factoren te maken. Maar ook als tomatenkwekerij kun je invloed op de keten uitoefenen. Ik kon de eerste stap zetten, toen ik er in 2007 voor heb gekozen om uitsluitend het ras Intense te telen en geen andere rassen meer. De Intense is nu vooral bekend als snijtomaat, of antiklieder tomaat. Door de dichtere structuur lekt hij bij het snijden veel minder vocht, en is dus uitstekend geschikt voor sandwiches en maaltijdsalades. Sinds december 2015 ben ik zelfs de enige in de wereld die dit tomatenras onder kunstlicht teelt. Mijn klanten hebben er de meerprijs voor over. Ik besteed een deel van de teelt uit aan andere kwekerijen, die voor een vaste prijs voor mij werken.’ Corné Smulders, van Tomatenkwekerij Smulders heeft één advies aan collega telers: zorg dat je aanpak anders is dan anderen, dan heb je meer grip op de verkoopprijs van je product.

Hoe kreeg u het vertrouwen dat uw snijtomaat ook rendabel onder assimilatiebelichting geteeld kan worden?

‘De tomatentelers in Nederland die met assimilatielicht werken, maken producten met een hogere marge dan de bulktomaat, de industrie-tomaat. Denk aan snoeptomaten, trostomaten. Onze snijtomaat heeft een betere marge, maar ik dacht niet dat winterteelt onder kunstlicht ook rendabel kon zijn. Ik liet in de winter de snijtomaat die we aan onze klanten leveren in Spanje telen. Om jaarrond te kunnen leveren: de traditionele teelt, met alleen natuurlijk licht, komt begin december tot stilstand. Een paar jaar geleden kregen we van een klant drie klachten in één week. De tomaten uit Spanje bleken een slechtere structuur te hebben, dan de tomaten die we zelf telen. De tomatenblokjes lieten in de maaltijdsalade te veel sap los. Ik ben gaan praten, en het bleek dat de klant, een grote snijderij die veel aan supermarkten levert, een meerprijs wilde betalen, die het mij mogelijk maakte om met kunstlicht te gaan telen. Deze winter heb ik dat voor het eerst gedaan. En met succes: ik heb boven verwachting veel bestellingen gekregen voor onze onder de lampen geteelde tomaten. Niet alleen van de bewuste snijderij, ook van andere klanten.’

Zoekt u ook naar nieuwe markten in het buitenland?

‘Onze tomaat is ook in héél dunne plakjes nog zeer smaakvol, en dus erg geschikt voor de sandwich industrie. In Engeland, een echt sandwichland, waar we veel aan leveren, is de markt al wel verzadigd. Maar in Duitsland zie ik bij de voorverpakte sandwiches nog veel tomatenschijfjes die het witbrood te veel met sap doordrenken. We hebben speciaal iemand ingehuurd die goed is ingevoerd in de Duitse cultuur, om die markt voor ons te helpen ontginnen. Ik verwacht daar wel wat van.’

Wat zou uw advies zijn voor collega tomatentelers?

‘Zorg voor een onderscheidend product. Bulktomaten produceren kan ook een prima strategie zijn, je bent dan  wel meer afhankelijk van hogere pieken en diepere dalen in de marktbewegingen. Ik zie in mijn markt, ik lever ook veel aan out of home, méér een golfbeweging, de pieken en dalen zijn dus meer gedempt. Dat werkt prettig. Ik zou zeggen: probeer een markt te creëren waar de mensen niet omheen kunnen. Streekproducten zijn een kans. Waarom zou je bijvoorbeeld niet, samen met andere telers, onder de naam Van Brabantse Bodem, een pakketje leveren, alleen aan de Brabantse retail, met daarin één tomaat, één komkommer en één paprika?’

Jan de Ruyter is Sector Banker plantaardige sectoren bij ABN AMRO. Als Sector Banker ligt zijn focus op de strategie en bedrijfsvoering in de sector. Nadia Menkveld werkt als sector econoom bij ABN AMRO. Zij is verantwoordelijk voor de economische analyses over de agrarische sector.