Laatste update: 13 april 2017

Visindustrie

De visindustrie telt een brede schakering aan bedrijven. Ze verwerken, bewerken of verhandelen geïmporteerde vis – of vis die op afslagen wordt aangevoerd. Vaak combineren ze deze activiteiten. De diversiteit in soorten is groot: van rond- en platvis, haring en andere pelagische vis tot schelpdieren en garnalen. Ze distribueren deze producten naar de detailhandel, horeca en foodservice in binnen- en buitenland.

Algemene prognose

Vis heeft een positief imago. De industrie profiteert hiervan, net als van de aantrekkende economie in de EU. Beide zorgen ervoor dat er meer vis wordt gegeten, zowel in Nederland als in de rest van Europa. We zien de export dan ook groeien.

  • Stijgende export vooral Europees feestje

    In 2016 steeg de exportwaarde van vis met 12 procent. De totale exportwaarde bedroeg 3,4 miljard euro. Een forse stijging, mede dankzij Aziatische en Amerikaanse import. Toch is deze stevige plus vooral een Europees succes, waarmee vis een uitzonderingspositie inneemt ten opzichte van andere food-branches. Net als in 2015, groeide vorig jaar de export naar Zuid-
    en Oost-Europa hard. Doordat de economie ook in deze landen aantrekt, eten ze daar meer vis. Met een toename van 50 procent in tien jaar staat de visexport op een zeer hoog niveau.

  • Consument hecht waarde aan certificering

    Uit onderzoek van Marine Stewardship Council (MSC) blijkt dat consumenten bij FMCG vaker naar merk en prijs kijken dan naar duurzaamheid. Dit geldt niet voor vis: 68 procent van de viseters zegt het belangrijk te vinden om duurzame vis te kopen. Hetzelfde onderzoek toont aan dat onafhankelijke certificering vertrouwen wekt onder consumenten. Inmiddels is 10 procent van de totale wereldwijde visvangst afkomstig van vissers met het MSC-label.

  • Vooral ouderen en welgestelden eten meer vis

    De helft van de Nederlandse consumenten eet wekelijks minimaal één keer vis, en zo’n 15 procent zelfs twee keer. Onderzoek van het CBS leert dat 65-plussers en huishoudens in de hogere inkomensklassen het vaakst vis eten. Verklaarbaar, want de consumentenprijs van vis steeg de laatste tien jaar harder dan die van vlees. Toch groeide de afgelopen jaren de afzet van de visindustrie: in vijf jaar tijd nam de verkoopwaarde van vis met 25 procent toe.

Strategische trends

  • Vaker vis? Alleen met innovatie

    Het blijft een uitdaging om de Nederlandse visconsumptie verder op te krikken. Kijk je door een Europese bril, dan eten we relatief weinig vis. Onze vangst gaat veelal de grens over, inclusief het grote aandeel schol en tong. Visproducten kunnen nog nadrukkelijker worden gepositioneerd als alternatief voor vlees.

    Retailers blijven op zoek naar aantrekkelijke producten in het visschap. Ook al is het nog op bescheiden schaal, steeds meer supermarkten introduceren speciale counters waar klanten persoonlijk advies krijgen over de aankoop en bereiding van verse vis. Dergelijke initiatieven tillen de totale beleving van vis als productgroep naar een hoger plan.

    De sector kan zichzelf ook helpen. Door onderscheidende, gemakkelijke en aantrekkelijk ogende  producten en concepten te ontwikkelen. Op alle fronten: van verpakking tot duurzaamheid en bereidingsgemak; ook voor professionele keukens. Denk aan kleinere, handzame porties – of producten die ook minder ervaren personeel kan bereiden.

     

  • Groeiende vraag naar eiwitrijk voedsel

    Een groeiende wereldbevolking en meer welvaart stimuleren de vraag naar betaalbare, kwalitatief hoogwaardige eiwitten. Vis speelt hierin een steeds belangrijkere rol. De visconsumptie stijgt dan ook, vooral in de niet-westerse wereld. In minder ontwikkelde landen is vis zelfs de belangrijkste bron van dierlijk eiwit. Gekweekte vis heeft hierin een groeiend aandeel. Om van deze trend te profiteren, kan de Nederlandse vissector nog meer gebruikmaken van zijn reputatie en omvang. We staan bekend als leverancier van kwalitatief hoogwaardige voedingsmiddelen. Toch zullen Nederlandse visbedrijven ook moeten focussen op producten met een hoge toegevoegde waarde voor de binnenlandse markt.

     

  • Duurzaamheid is key

    Behalve als gezond alternatief voor vlees, is vis ook gebaat bij een duurzaam imago. De consument weegt klimatologische en ecologische impact steeds vaker mee in zijn aankopen. Terecht of niet, negatieve berichtgeving-hebben het imago van vis niet altijd goed gedaan.

    Retailers stellen dan ook steeds hogere eisen. Gekweekt of gevangen, vis moet traceerbaar en duurzaam zijn. Keurmerken als MSC en ASC werken kostprijsverhogend, maar zijn tegelijkertijd steeds vaker een voorwaarde om aan de retail te mogen leveren. De twee belangrijkste manieren om traceer- en duurzaamheid te realiseren, zijn:

    -nauwe samenwerking in de (mondiale) aanvoerketen

    -ontwikkeling van nieuwe visconcepten

    Vooral het tweede punt biedt leveranciers kansen, waarbij innovatie de consument meer en gedetailleerder inzicht geeft.

Nadia Menkveld werkt als sector econoom bij ABN AMRO. Zij is verantwoordelijk voor de economische analyses over de sector Agrifood en soft commodities. Rob Morren is Sector Banker Food bij ABN AMRO. Als Sector Banker ligt zijn focus op de strategie en bedrijfsvoering in de sector.