Laatste update: 13 april 2017

Varkenshouderij

Het aantal bedrijven met varkens is de afgelopen jaren naar verhouding hard gedaald. Oorzaak zijn de magere resultaten op veel bedrijven en het gebrek aan perspectief voor ondernemers. Ook het gebrek aan maatschappelijk draagvlak speelt een rol. De sector heeft inmiddels een actieplan geformuleerd, dat moet zorgen voor herstructurering van de sector en verbetering van de positie van de varkenshouder in de afzetketen. De sector loopt internationaal voor op het gebied van milieu, dierenwelzijn en beperking van het gebruik van diergeneesmiddelen.

 

Lees meer in Verder met varkens, kwaliteit is de kern of In concept naar de consument

 

Algemene prognose

De hogere prijzen zorgden voor een opleving in de varkenshouderij. De rendementen namen toe in 2016. Voor 2017 verwacht ABN AMRO een verdere toename van de prijzen, maar de kans bestaat dat door deze hogere prijzen de varkensstapel in Europa  toeneemt met een stagnatie van de prijzen in 2018 tot gevolg.

  • Varkensstapel flink afgenomen in 2016


    De varkensstapel is in 2016 met bijna 5% flink afgenomen. Gemiddeld ontwikkelt de varkensstapel zich rond de 0,5%, een afname van 5% is dan ook fors te noemen. De voornaamste oorzaak van het inkrimpen van de varkensstapel is de prijsval geweest in de afgelopen jaren. Al sinds 2012 daalden de prijzen voor vleesvarkens. In vier jaar tijd nam de prijs met 20% af. Een tegenvallende consumptie in combinatie met een hoge productie waren hiervan de oorzaak. Hierdoor nam het rendement af en daalde de productie. Ondanks de daling in Nederland steeg de zelfvoorzieningsgraad in Europa tot 120 á 125 procent. Wij verwachten de komende jaren lichte daling van de Nederlandse varkensstapel.

  • Prijsstijgingen voor varkenshouders


    Een lagere prijs door het inkrimpen van de varkensstapel is een typisch kenmerk van de varkenscyclus. In 2016 steeg de prijs voor vleesvarkens behoorlijk  (8%). De prijs van biggen steeg in de eerste twee maanden van 2017 verder en nam met circa 30% jaar op jaar toe. De vraagkant staat echter wel onder druk. De afzet naar Azië en daarbinnen vooral China is sterk gegroeid en lijkt ook voor de toekomst een belangrijke pijler te blijven. Toch blijft Europa de belangrijkste exportmarkt.  En daar daalt de consumptie van varkensvlees. De trend om minder vlees te eten, vanwege duurzaamheidsredenen (klimaat of dierenwelzijn), maar ook de lage bevolkingsgroei zorgen voor stagnatie.

  • Goed jaar voor varkenshouders


    De hogere prijs zorgde voor goede rendementen bij de varkenshouders. Volgens de WUR was er in de varkenshouderij in 2016 zelfs sprake van een historisch hoog inkomen. Een welkome afwisseling van de vorige jaren, waarin er sprake was van relatief veel faillissementen door lage rendementen. Het aantal bedrijven loopt al een aantal jaren terug en in 2016 nam het aantal bedrijven in de varkenshouderij  met 3% af.  In 10 jaar tijd is het aantal bedrijven met een derde afgenomen. Wij verwachten de komende jaren een stevige daling van het aantal bedrijven.

Strategische trends

  • Vlees met een verhaal

    Steeds meer consumenten willen vlees met een goed verhaal. Door deze vraag naar herkomst, dierenwelzijn en smaak maken vleesconcepten zoals vlees met beter leven ster, biologisch varkensvlees en Keten Duurzaam Varkensvlees een sterke opmars door. Nieuwe ketens en concepten ontstaan op initiatief van supermarkten, vleesverwerkers en veehouders. De verbinding tussen boer en consument en transparantie over de herkomst zijn belangrijke speerpunten om het consumentvertrouwen te verbeteren. In deze ketens zijn consumententrends meestal het vertrekpunt.

  • Kostenbesparing en mestafzet

    De Nederlandse varkenshouder heeft een belangrijk concurrentienadeel, de milieukosten. Vooral kosten voor mestafzet, –verwerking en dierrechten, drukken zwaar op het rendement. Dit nadeel heeft er in geresulteerd dat de Nederlandse varkenshouder bijzonder kostenbewust en productief is. Investeringen in mestverwerking, slimme voer-, klimaat- en administratiesystemen helpen om de kosten in de hand te houden. 2017 is een belangrijk jaar voor de melkveehouderij, maar ook voor de varkenshouderij. Het behoud van de derogatie (de toestemming om meer mineralen op landbouwgrond te gebruiken) staat op het spel en heeft direct gevolgen voor de kosten van mestafzet.

  • Investeren in gezondere dieren

    Dieren met een hoge gezondheid dragen bij aan efficiënte productie en hebben minder vaak een behandeling met een diergeneesmiddel nodig. Daarnaast biedt vlees van heel gezonde dieren die niet zijn behandeld met diergeneesmiddelen, kansen voor markten die hier gevoelig voor zijn. Deze win-win aanpak vraagt wel om investeringen in gezondheid, hygiëne maatregelen en soms in bedrijfssystemen als “bedrijfs-all-in, all-out”. Nieuwe technieken, data en sensoren maken een nog zorgvuldiger en transparante varkenshouderij mogelijk.

Pierre Berntsen is Directeur Agrarische Bedrijven bij ABN AMRO. Zijn focus ligt vooral op strategie en bedrijfsvoering in de sector. Nadia Menkveld werkt als sector econoom. Zij is verantwoordelijk voor de economische analyses over de agrarische sector.