Laatste update: 2 oktober 2017

Supermarkten

Supermarkten zijn het belangrijkste kanaal voor de verkoop van voedings- en genotmiddelen aan de consument. De uitgaven aan food in de supermarkten betreffen voornamelijk vlees, dranken, zuivel en kruidenierswaren. In het assortiment van non-foodproducten zijn drogisterijartikelen en was- en reinigingsmiddelen belangrijke bestedingsgroepen. Nederland telt een aantal grote supermarktorganisaties met verschillende supermarktformules. Zo zijn er fullservicesupermarkten als Albert Heijn en Jumbo, versus discounters als Aldi en Lidl. Albert Heijn en de Jumbo Groep hebben inmiddels meer dan de helft van de markt in handen.

Algemene prognose

Supermarkten wisten de verkoopvolumes vorig jaar met 0,6% te verhogen, terwijl de omzet met 1,8% steeg. Daarmee zitten de supers gezamenlijk al 9,5% boven de verkoopvolumes van voor de crisis. Ook voor 2017 en 2018 verwachten we een degelijke groei. Toch staat ook deze branche voor uitdagingen: met name in het middensegment. Partijen die inzetten op beleving, concurrentie vanuit de non-food-sector en internet maken de concurrentie voor hen groter.

  • Stijging van eenpersoonshuishoudens

    De samenleving individualiseert. In 2006 was nog 35 procent van de particuliere huishoudens een eenpersoonsgezin, in 2016 ging dit al richting de 38%. Leden van samengestelde huishoudens gedragen zich bovendien vaak als eenpersoonshuishouden, bijvoorbeeld vanwege werk. Hierdoor wordt het efficiënt omgaan met tijd belangrijk en doet de consument op een andere manier zijn boodschappen. Deze verdeelt de consument bijvoorbeeld in korte-termijn-bezoekjes doordeweeks en deels via internet. Het is belangrijk voor supers om hierop in te spelen.

  • Winkeldichtheid is hoog

    Binnen een afstand over de weg van vijf kilometer kan de consument uit gemiddeld 22 supermarkten kiezen. De opkomst van nieuwe (online) toetreders en de concurrentie vanuit de non-food-sector verscherpt die concurrentie alleen maar. Wij verwachten dat het aantal vestigingen in het middensegment afneemt in de komende jaren. We verwachten wel een toename van kleinere (stads)supermarkten: gericht op de kortetermijnboodschap (met bijvoorbeeld kant-en-klare producten). Grotere supermarkten zullen meer inspelen op beleving.

  • Consument geeft meer uit

    Tijdens de crisis bezuinigde de consument vooral op aankopen van non-foodproducten. Het aandeel van voedingsmiddelen in de totale uitgaven steeg vanaf 2007 van 8,5 procent naar 9,4 procent. Voeding behoort immers tot de eerste levensbehoeften. Toch zijn ook supermarkten gebaat bij groei van de economie en toenemende consumentenuitgaven. Wij verwachten voor 2017 en 2018 een toename van de particuliere consumptie met 2,2% per jaar.

Strategische trends

  • Bescheiden groei online boodschappen doen

    Van de totale supermarktomzet bedroeg het online aandeel in 2016 2,9 procent. Vooralsnog is het online kanaal niet winstgevend. Naar verwachting stijgt dit in 2025 naar 9 procent. Toch blijft de supermarktdichtheid in Nederland hoog in vergelijking met omliggende landen als België, Duitsland en Frankrijk. Strategische heroverweging van het aantal en type vestigingen wordt belangrijker naarmate de online omzet groeit. Big data blijft daarbij van belang om zowel online als in de fysieke supermarkt persoonlijke aanbiedingen te kunnen verzorgen. Lees meer.

  • Meer behoefte aan gemak

    Disruptieve partijen als Picnic en HelloFresh spelen in op de groeiende klantbehoefte aan gemak. In reactie hierop openen gevestigde supermarkten meer kleine stadswinkels (tot 400 m2 winkelvloeroppervlak) met flexibelere openingstijden. Ook groeit het aantal grotere supermarkten (vanaf 1.000 m2) met flexibelere openingstijden, pick-up points, en eet- en zitgelegenheid. Het aantal middelgrote supermarkten met een winkelvloeroppervlakte van 400 m2 tot 1.000 m2 zal afnemen. Het toevoegen van foodservice elementen zoals bij Jumbo-La Place zal meer navolging krijgen. Lees meer.

  • Gezond voedsel wint terrein

    De belangstelling voor gezonde voedingsmiddelen neemt toe. Supermarkten en nichespelers als Marqt en Landmarkt spelen hierop in met een gezonder en verser basisassortiment. Ook worden biologische en regionale producten vaker in het assortiment opgenomen. Traditionele supermarkten en speciaalzaken in Foodretail verliezen hierdoor mogelijk omzet. Hun kansen liggen op de terreinen van kwaliteit, expertise (ambacht),winkelbeleving en hun rol als sociale ondernemer zoals bij het tegengaan van voedselverspilling.

Ondernemer aan het woord

Niek Leussink, DGA Leussink Retail Groep

 

’Goede samenwerking is sleutel tot succes´

Johannes Leussink begon een kruidenierswarenwinkel tussen de stoomweverijen in het Haaksbergen van 1887. Hij benutte de kansen van de industriële revolutie door juist op zondag zijn deuren te openen voor boerinnen en arbeidersvrouwen die ná hun kerkbezoek inkopen wilden doen. Aan hetzelfde Stationsplein staat nu het kantoor van Leussink Retail Groep, waarvan achterkleinzoon Niek Leussink (34), Directeur Groot Aandeelhouder is, samen met zijn broer Tijn. Niek en Tijn benutten op hun beurt de kansen van de digitale revolutie voor hun vier Jumbo supermarkten, twee Gall&Gall slijterijen en één Etos drogisterij in Haaksbergen, Goor, Hengelo (O) en Aalten. ‘De tweede generatie begon met boodschappen bezorgen met paard en wagen, later met auto’s, de derde generatie begon met franchisen en de vierde generatie doet álle strategieën: op zondag open, boodschappen bezorgen én we zijn bewust franchise-ondernemer van Jumbo; vanwege de samenwerkingsvoordelen: grote schaalvoordelen, bestelsystemen in de winkel, en een professionele uitbouw van onze online propositie.’

Online boodschappen doen wint sterk aan populariteit, hoe speelt u daarop in?

‘De ontwikkelingen in online retail gaan zó snel, er is zoveel geld, kennis en kunde voor nodig dat ik kies voor samenwerking met de Jumbo-specialisten. We hebben sinds half april ons eerste pickup point, in Aalten. Mensen kunnen daar met de auto hun online bestelde en afgerekende boodschappen ophalen. Ze draaien het raampje open, noemen via de intercom hun naam en even later zetten onze medewerkers de kratten in hun achterbak. Over een half jaar leveren onze Jumbo-vestigingen ook online bestellingen aan huis. Wij geloven heilig in een omni-channel benadering: de naadloze overgang tussen winkelverkoop, internetverkoop en een combinatie daarvan. De klant kan dan zelf kiezen wat het beste uitkomt. Percentueel gezien staat online levensmiddelen kopen bij Jumbo, AH.nl, Hoogvliet, Spar, Plus, en Picnic.nl nog in de kinderschoenen, nu 1,6 procent, over vijf jaar 5 tot 10 procent. En al wordt er nu nog niet of nauwelijks winst mee gemaakt, online heeft de toekomst. Niet meedoen is verliezen en dus geen optie.’

Is winkeldichtheid in Nederland fors of té fors?

‘Het aantal vierkante meters is te hoog. Veel kleinere retailers in dorpen bij ons in de buurt gaan het niet redden omdat ze door de grote prijsdruk jaar na jaar lagere resultaten behalen, en het eigenlijk alleen nog volhouden omdat het pand in eigendom is. Dat is de harde realiteit. En bij de grotere spelers gaat het erom spannen. Wie kan de klant brengen wat hij wil? Behalve in omni-channel geloven wij heel erg in een goede samenwerking. Dat brengt succes. Onze mensen werken daarom in zelfsturende teams, dat maakt het werk leuker en effectiever. En onder de naam Ons Noaberschap werken we met twintig lokale specialisten samen, die honderden, mooie producten leveren zoals melk, salades, sauzen, brood, bonbons, groente, eieren. Onze vier filialen hebben verschillende assortimenten. En uiteraard is onze samenwerking met Jumbo cruciaal.’

Klanten persoonlijke aanbiedingen doen, met hulp van smartphone en mobiel internet, is dat een kansrijke strategie?

‘Jumbo werkt niet met aanbiedingen, is de basisfilosofie, alle vestigingen hebben een every-day-low-price strategie. Dus marketing met behulp van smartphones: jazeker, en dan vooral door het leven leuker te maken; inspireren en helpen. Denk aan zelflerende boodschappenlijstjes, in de nabije toekomst gecreëerd door een app op je smartphone, met individuele data. Jumbo zal zeker één van de supermarkten zijn waar klanten met hun mobiel verstuurde data op mooie ideeën gebracht gaan worden.’

Sonny Duijn werkt als sector econoom bij het Economisch Bureau van ABN AMRO. Hij is verantwoordelijk voor de economische analyses over de retail. Henk Hofstede is Sector Banker Retail bij ABN AMRO.  Als Sector Banker ligt zijn focus op de strategie en bedrijfsvoering in de retailbranche.