Laatste update: 13 april 2017

Groothandel in voedingsmiddelen

De groothandel in food exporteert voedingsmiddelen of levert deze. Met name aan specifieke branches in de foodservice, zoals horeca, tankstations, bedrijfsrestaurants en zorginstellingen. De concentratie per branche is hoog. De laatste jaren zijn er vele kleine partijen toegetreden, maar een aantal grote spelers heeft de macht in handen.

Algemene prognose

De groeiende Europese economie stimuleert de voedingsmiddelenindustrie in haar totaliteit: een grotere vraag naar producten leidt tot meer handelsvolume. De omzet zal in 2017 dan ook groeien, met zo’n 2 procent.

  • Binnenlandse consumptie én export groeien

    In 2016 steeg de totale particuliere consumptie in Nederland met gemiddeld 2 procent. Het groeivolume voor supermarkten liep hiermee gelijk, voor horeca was dit zelfs 6 procent. Aan voeding gaven we zo’n 3 procent meer uit, in lijn met het langetermijngemiddelde. Deze groeicijfers stuwden de omzet van de groothandels. Daarnaast nam de export van voedingsmiddelen toe, vooral naar Duitsland. De uitvoer van AGF-producten steeg, net als die van kaas en cacao.

  • Aantal faillissementen stabiel laag

    In 2016 gingen er 63 groothandels in food failliet. Een laag niveau, dat strookt met een aantrekkende omzet. Wel opvallend is het stijgende aantal opheffingen onder groothandels in voedingsmiddelen. Hielden in 2015 nog 835 handelaren het voor gezien, in 2016 waren dit er 1.150. Deze stijging van bijna 40 procent duidt op een competitieve markt, waarin het lastig is om je van concurrenten te onderscheiden.

  • Duitsland belangrijkste afzetmarkt

    Voor groothandels in voedingsmiddelen is Duitsland een belangrijk exportland. Met 9 à 10 procent van hun totale bestedingen geven Duitsers net zo veel uit aan voeding en niet-alcoholische dranken als wij. Dat lijkt veel, maar vergeleken met andere EU-landen is het relatief weinig. Toch zijn er meer parallellen met onze oosterburen. Ook de Duitse consument heeft groeiende verwachtingen als het om voedingskwaliteit gaat en beweegt zich steeds meer richting organische- en fairtradeproducten. De Duitse economie groeide in 2016 met 1,8 procent. Voor 2017 verwachten we een vergelijkbaar groeipercentage.

Strategische trends

  • Ook foodservicegroothandel wordt datagedreven

    De foodservicegroothandel kan steeds beter waarde toevoegen met bestelgemak en inspiratie, beide online. Ook op maat gemaakte menusuggesties doen het goed. Zo wordt het bedrijfsmodel van de groothandel steeds meer datagedreven, met een focus op ontzorgen. De volgende stap is kennis en data in concrete adviezen vertalen, om mee te bouwen aan foodserviceconcepten die snel zijn aan te passen aan het veranderend consumentengedrag. Op termijn zou – naast geleverde producten – tarifering van geleverde diensten een nieuw element van het verdienmodel kunnen worden.

     

  • Geen dozen schuiven, maar kennis delen

    Dat de consumptie buitenshuis aantrekt en we meer aan voeding uitgeven, maskeert deels de structurele problemen bij foodservicegroothandels zonder onderscheidende propositie. Alleen voorraad aanhouden, op prijs concurreren en vracht van a naar b rijden, zijn functies die eenvoudig kunnen verdwijnen. Ze maken deze bedrijven kwetsbaar voor een faillissement of overname. Dit wakkert consolidatie in het groothandel-landschap verder aan. Ondernemingen die over de keten heen kijken, hebben het gunstigste toekomstperspectief. Zij kennen en begrijpen de veranderingen bij de klant van de klant, en kunnen voorspellen welke nieuwe segmenten er ontstaan. Deze kennis delen ze actief met hun afnemers.

  • Scenarioplanning: een must voor internationale groothandel

    Betrouwbaarheid, kwaliteit en voedselveiligheid zijn nog steeds belangrijke pijlers voor Nederland als exportland. Toch leggen de boycot vanuit Rusland en de Brexit onze risico’s pijnlijk bloot. Internationaal georiënteerde handelsbedrijven – bijvoorbeeld in AGF – zijn steeds meer overgeleverd aan geopolitieke ontwikkelingen, prijs-/valutaschommelingen en exportbeperkingen. Om deze risico’s te spreiden, is het van belang om proactief uit te kijken naar alternatieve afzetmarkten. Ook al lever je hier niet direct (grote volumes) aan (, toch is de opbouw van kennis en een netwerk op dit punt essentieel. Scenarioplanning, langetermijnvisie, snelle wendbaarheid en zowel risico’s als kansen in kaart brengen: deze zaken bieden het beste toekomstperspectief.

Ondernemer aan het woord

Sjaak Karsten, directeur Veldboer & Eenhoorn Horeca & Grootverbruik

 

’Focus op regio is onze kracht´

‘Ons werkgebied is een cirkel om het Noord-Hollandse Zwaag waarvan de straal ongeveer drie kwartier rijden is. Ons familiebedrijf levert aan horecabedrijven, bedrijfskantines, verenigingen en evenementen. Persoonlijk contact, – met collega’s, klanten en leveranciers vinden we erg belangrijk. Daarom kunnen we gemakkelijk op de behoeften van onze klanten inspelen. Het is prettig werken, én het komt ten goede aan hun rendement. Wij zijn sterk betrokken op de ontwikkeling van hun bedrijf. Onze belangrijkste kernwaarden zijn service en kwaliteit bieden. Omdat we een platte organisatie hebben, met korte lijnen, hebben onze klanten altijd met vaste contactpersonen en dezelfde chauffeurs te maken. We vormen met andere zelfstandige groothandels een overkoepelende organisatie: TopClass Group, dat weer onderdeel is van Maxxam, die ook voor andere grote partijen de inkoopcondities coördineert. Het levert ons schaalvoordeel op, waardoor we concurrerende prijzen kunnen rekenen.’ Sjaak Karsten, directeur Veldboer& Eenhoorn Horeca & Grootverbruik voelt zich prettig bij deze succesvolle strategie.

Hoe belangrijk is jullie webshop?

‘Die valt niet meer weg te denken. Onze webshop heeft ruim tienduizend producten: food, non food, dranken, diepvries en vers. Naast onze eigen merken, werken wij ook veel met regionale- en streekproducten. Ruim 80% van onze klanten bestelt online en dat percentage stijgt nog maandelijks. Bestellingen, vóór middernacht gedaan, zijn de volgende dag in huis. Een avondploeg zet alle gecontroleerde orders klaar. Ook telefonisch, per mail of zelfs per fax kun je je inkopen doen. Tien jaar geleden was diezelfde fax nog de standaard, nu is het een uitzondering. Hoe zal er in 2026 online besteld worden? Die vraag laat zien: continu innoveren is van levensbelang.’

Kinderdagverblijven, sportkantines en sommige horeca-ondernemers kopen steeds vaker online bij supermarkten, in 2015 voor 335 miljoen. Valt er tegen die concurrentie iets te doen door jullie?

‘Dat fenomeen zien we inderdaad al een tijdje. Met de fabrikanten van bier en frisdrank praten we hier ook over. Voor bepaalde verpakkingsvormen hanteren fabrikanten voor retail een andere strategie en prijspropositie, dan voor out of home. We leggen klanten deze marktverhoudingen graag uit, en door onze goede band is er vaak begrip. Overigens: vaak genoeg kunnen we bier wél concurrerend leveren omdat we bij de grootste brouwer AB InBev als agent onder uitstekende condities kunnen inkopen.’

Huismerken en A-merken, hoe ligt de verhouding daarvan in jullie assortiment?

‘Bij ons is dat 25% private label, oftewel huismerk, en 75% A-merken. In de TopClass Group hebben we veel huismerken, met uitstekende prijs kwaliteit verhouding. Klanten kunnen die alleen bij ons en de ­andere aangesloten groothandels  kopen. Voor beide partijen biedt het voordeel. Sinds vijf jaar zijn we, vanuit de TopClass Group, het aanbod huismerken flink aan het uitbreiden. Het percentage huismerk in onze omzet is hard gestegen. Daarnaast beseffen wij dat A-merken zeer belangrijk zijn voor het assortiment en dat ook altijd zullen blijven. Er is altijd vraag naar en fabrikanten van A-merken zorgen ook voor innovaties.’

Nadia Menkveld werkt als sector econoom bij het Economisch Bureau van ABN AMRO. Zij is verantwoordelijk voor de economische analyses over de sector agrifood en soft commodities. Rob Morren is Sector Banker Food bij ABN AMRO. Als Sector Banker ligt zijn focus op de strategie en bedrijfsvoering in de sector.