Laatste update: 3 oktober 2017

Goederenvervoer over spoor

Op de markt van goederenvervoer over spoor zijn verschillende soorten spelers actief. Spoorvervoerders gebruiken eigen locomotieven. Railoperators kopen voor eigen rekening en risico capaciteit in bij de spoorvervoerders om goederen per spoor te vervoeren. Zij werken alleen met intermodale transportmiddelen (containers, wissellaadbakken, opleggers, trailers). De Nederlandse markt kent een beperkt aantal spelers in het spoorvervoer.

Algemene prognose

De volumes over het spoor zijn in 2016 met 0,8 procent gestegen. In het eerste halfjaar van 2016 profiteerden de spoorvervoerders nog van het laagwater in 2015. Daardoor kon de binnenvaart minder goederen vervoeren en kwam het vervoer via het spoor in beeld als alternatief. Naar verwachting groeien de vervoerde volumes in zowel 2017 als 2018 met 1,5 procent.

  • Economische groei – Economie Duitsland met 1,8 procent gegroeid

    Het spoorvervoer heeft kunnen profiteren van de economische groei in Nederland en Duitsland. Maar liefst 92 procent van de goederen die over het spoor worden vervoerd gaan de grens over. De meeste goederen worden afgevoerd (73 procent), daarvan gaat 76 procent naar Duitsland. Hierbij worden goederen vanuit Nederland (veelal de haven van Rotterdam) naar een buitenlandse bestemming vervoerd. Slechts 27 procent is aanvoer. Dit gebrek aan evenwicht tussen aan- en afvoer zorgt dat er relatief veel leeg vervoerd moet worden.

  • Betuweroute – Aansluiting Duitsland later gereed

    Op langere termijn kunnen spoorvervoerders profiteren van de aansluiting van de Betuweroute in Duitsland door de aanleg van een extra derde spoor. De oplevering stond gepland voor 2022. Inmiddels heeft staatssecretaris Sharon Dijksma aangegeven dat het niet langer realistisch is dat 2022 gehaald gaat worden. Tot die tijd moeten gebruikers van de Betuweroute rekening houden met omleidingen  voor goederentreinen. Daardoor kunnen spoorvervoerders op kortere termijn last hebben van capaciteitsbeperkingen. Dit is nadelig voor goederenvervoerders over het spoor, omdat Duitsland de belangrijkste bestemming voor hen is.

  • Industrie – Metaal en Chemie belangrijke sectoren voor Spoorvervoer

    De metaalindustrie en de chemische industrie zijn belangrijke gebruikers van het spoorvervoer. De verwachtingen voor de industrie zijn positief. De chemische industrie en de staalindustrie hebben wel te kampen met concurrentie uit China. Dit geeft druk op de tarieven, waardoor de ondernemers in dit deelsegment het lastig hebben. Maar door een economische groei in Duitsland en de eurozone zullen de volumes toch licht groeien.

Strategische trends

  • Spoor positioneert zich in de totale vervoersketen

    Het spoor positioneert zich sterker als schone en betrouwbare modaliteit. Beschikbaarheid van data maken internationale vervoerketens steeds inzichtelijker. Logistieke dienstverleners zoeken vaker de mogelijkheden van het spoor voor hun opdrachtgevers. Krachtige initiatieven als NewWays koppelen heen- en retourlading van verschillende partijen aan elkaar, waardoor nieuwe mogelijkheden ontstaan. De alliantievorming op deepsea-vervoer biedt potentie aan het spoorgoederenvervoer als ideale achterland-aansluiting vanuit de Zeehavens.

  • Economie, duurzaamheid en congestie zetten spoor in de spotlight

    Economische groei betekent stijgende vervoersvolumes. Met name wegvervoer merkt een toenemende congestiedruk wat vraagt om alternatieve oplossingen. In combinatie met de toenemende aandacht voor Co2 reductie wint het spoorgoederenvervoer terrein. De introductie Lean & Green Off-Road gaat efficiëntie opleveren en biedt potentie aan de modaliteit spoor. Recente nieuwsberichten tonen aan dat veel van de bestaande spoorvervoerders hun spoordiensten uitbreiden. Ook de Chinese spoorroute is de incubatietijd voorbij. Punt van zorg blijft de voortgang van de realisatie van het Derde Spoor.

  • Informatie uitwisselen en samenwerken moet tandje hoger

    De spoorsector innoveert zeker wel, maar minder zichtbaar dan bijvoorbeeld wegtransport. Wellicht is het nog te vroeg voor zelfrijdende treinen, maar het spoor leent zich bij uitstek hiervoor. Andere initiatieven als Route lint en Smart sense container geven aan dat technologie en informatie ook binnen de spoormodaliteit definitief hun plaats hebben gekregen. Winst is te behalen op het gebied van samenwerking. Dat geldt zowel voor veilige data-uitwisseling tussen partijen onderling als het ERMTS-initiatief op Europees niveau.

Madeline Buijs werkt als sector econoom bij ABN AMRO. Zij is verantwoordelijk voor de economische analyses over de transport en logistieke sector. Bart Banning is Sector Banker Transport & Logistiek bij ABN AMRO.  Als Sector Banker ligt zijn focus op de strategie en bedrijfsvoering in de sector.