Laatste update: 3 oktober 2017

Binnenvaart

De binnenvaart omvat het vervoer van goederen over de binnenwateren. De grootste segmenten zijn de containervaart, droge bulkvaart, tankvaart en sleep- en duwvaart. Het goederenvervoer gaat vooral vanuit de Noordzeehavens naar het achterland en terug. De grootte en het bereik van het achterland hangen samen met het stroomgebied van rivieren als de Maas en de Rijn. Binnenvaart is een belangrijke modaliteit voor Nederland. Europees wordt van alle vervoer ca 6% over water vervoerd, voor Nederland is dat 18%.

Algemene prognose

In 2016 namen de vrachtvolumes in de binnenvaart met 1,6 procent toe, terwijl de omzet met 7,5 procent daalde. Deze omzetdaling werd deels vertekend doordat 2015 een goed jaar was voor de binnenvaart vanwege laagwater. Daardoor kon in 2015 minder vervoerd worden, maar voor hogere tarieven. In 2016 is hier verandering in gekomen. Dit zorgt ervoor dat het rendement van binnenvaartschippers in 2016 weer onder druk kwam te staan. Voor 2017 en 2018 verwachten wij groei van het vervoerde volume door de binnenvaart, van 3 respectievelijk 2,5 procent.

  • Tankvaart – Tegenvallende overslag Haven Rotterdam werkt door in binnenvaart

    De tankvaartvolumes zijn in de eerste helft van 2017 afgenomen, namelijk met 2 procent. Het binnenlands vervoer van natte bulk nam in 2017 nog wel toe. Het kan zijn dat de binnenvaart natte bulk naar andere locaties in Nederland heeft vervoerd om daar te worden opgeslagen. Een belangrijke oorzaak voor de daling is de tegenvallende overslag in de haven van Rotterdam. In de haven van Rotterdam werd er 1 procent minder natte bulk overgeslagen. Er werden vooral minder minerale olieproducten overgeslagen.

  • Droge bulkvaart – Herstel verwacht

    Voor het deelsegment droge lading is het vervoer van steenkolen, ertsen en cokes van groot belang. Het vertegenwoordigt, gemeten naar gewicht, samen circa 65 procent van het vervoer. 2017 was een slecht jaar voor wat betreft het vervoerde volume doordat er minder steenkolen werden gebruikt bij de productie van elektriciteit. Voor 2017 is weer wat herstel te verwachten door toename van het vervoer van zand en grind voor de bouwsector. Op de lange termijn zal het vervoer van steenkolen afnemen doordat steeds meer steenkolencentrales gesloten worden. Op de korte termijn is hier nog geen sprake van.

  • Concurrentie – Van andere modaliteiten

    De binnenvaart komt steeds meer in beeld als alternatief voor het wegvervoer nu de congestie op de weg steeds verder toeneemt, maar de fijnmazigheid van het wegvervoer blijft een concurrentievoordeel voor deze modaliteit. Concurrentie voor de binnenvaart komt van de verbetering van de Betuweroute over het spoor. Totdat de werkzaamheden zijn afgerond, moeten goederentreinen worden omgeleid. Dit kan juist voordelig zijn voor de binnenvaart, want de binnenvaart kan hierdoor in beeld komen als alternatief.

Strategische trends

  • Binnenvaart nu vol in beeld als duurzame modaliteit

    Het Klimaatakkoord van Parijs eist transitie naar schoner en CO2-armer vervoer. De economische groei toont kwetsbaarheid van bestaande (weg) infrastructuur. Dit is hét momentum voor de binnenvaartsector. Beprijzing van deze duurzame modaliteit moet beter beloond worden door verladers. Van de weg naar het schip is een eerste stap; moderne motorisering hoort hier bij. Visie en motivatie zijn leidend, niet StageV regelgeving. Bestaande capaciteit efficiënter benutten, daar ligt de toekomst!

  • Upgrade van het ondernemerschap is gewenst

    Anno 2017 is de gepassioneerde varende ondernemer strategisch binnenvaartondernemer geworden. U bepaalt de nieuwe koers. Actuele financials bevestigen de juiste richting, of vragen om direct bijsturen. Verandering moet om uw bedrijfsvoering te optimaliseren (hybride motorisering, zonnepanelen). Duurzaam ondernemen vraagt een investering in uw schip én u als ondernemer. Laag water kan prettig zijn, maar mag niet DE reden zijn van een goed jaar; het fundament moet steviger zijn.

  • Samenwerking blijft ook in 2017 en 2018 top of mind

    Innovatie vanuit toeleveranciers (motorisering) en samenwerking met andere varende ondernemers (in coöperatieverband) zijn bepalend voor een gezondere binnenvaartsector. De impact van veranderende goederenstromen (kolen, containers) technologische innovaties (3D-printing), en het vinden van voldoende (jong) personeel zijn thema’s die de sector moet oplossen. Samen sterker, zowel verenigd via een brancheorganisatie of via bundeling van verschillende kwaliteiten maakt uw positie toekomstbestendig.

Ondernemer aan het woord

Stefan Meeusen, directeur Coöperatie NPRC

 

’Markten beweeglijker dan ooit’

‘De beweeglijkheid in de markt voor de binnenvaart is altijd al groot geweest, maar de laatste jaren is de volatiliteit flink toegenomen. Die trend zal nooit ophouden.’ Stefan Meeusen is directeur van Coöperatie NPRC, Nederlands grootste binnenvaart dienstverlener, opgericht in 1935. Een vloot van 100 schepen die exclusief varen plus zo’n 100 charterschepen vervoert voor NPRC jaarlijks 11 miljoen ton droge bulk zoals granen, mest, kolen, ertsen, ijzererts in West Europa. Meeusen: ‘In 2006 zijn we een coöperatie geworden. De laatste zes jaar zijn we hard gegroeid.’

Vanwaar die stormachtig gegroeide volatiliteit?

‘Financiële en alle andere markten zijn méér en méér beweeglijk geworden. Vanwege steeds onvoorspelbaardere factoren. Een wereldleider zegt iets over de Oekraïne, de gasprijs stijgt, daardoor de prijs van meststoffen, die wij veel vervoeren. Wij merken het meteen aan de handelsstromen. Een graanoogst is minder van kwaliteit dan gehoopt en kan niet meer voor menselijke consumptie gebruikt worden, maar wel voor veevoer, ook een bulkproduct dat we veel vervoeren. Klimatologische ontwikkelingen, ook steeds onvoorspelbaarder. Door laag water konden onze schepen een half jaar lang veel minder diep liggen dan normaal, en dus ook minder vracht vervoeren. Met héél laag water kan dat wel een factor drie schelen, waardoor ook de vrachtprijs verdriedubbelt. Het klinkt wel leuk: een hogere vrachtprijs door laag water, maar onze sector wil geen duurder imago. Onze relatief lage vrachtprijs is juist de grote kracht. Per ton per kilometer gebruiken we weinig energie en stoten we gemiddeld drie keer minder CO2 uit dan het wegvervoer.’

Toch wil de EU nóg duurzamer prestaties van de sector. Hoe kan dat het beste geregeld worden?

‘De overheid stelt met regelgeving eisen aan het type motor in binnenvaartschepen. Ik vind dat een starre manier van CO2- en NOx-emissies terugdringen. Waarom? Het lastige van die aanpak is dat scheepsmotoren een erg lang leven hebben, en niet vaak vervangen worden. En eerlijk is eerlijk: onze marges zijn dun, dus nieuwe motoren zijn moeilijk te financieren. Wat ook goed werkt, is oude motoren upgraden. Er zijn allerlei nieuwe technieken om schadelijke emissies sterk terug te brengen. Ik ben vóór doelwetgeving, waarin je de hoogte van CO2-reductie vastlegt en je de sector vrij laat hoe ze dat wil bereiken. Bijvoorbeeld met optimalere logistiek, minder vaak leeg varen, of met lagere snelheden varen.’

Waar ligt de focus in de NPRC-strategie voor 2016, 2017?

‘De onderneming die het meest flexibel reageert op de snel veranderende markten, presteert het best. Hoe doe je dat? Door de logistiek te optimaliseren. Data science kan daarbij helpen. Maar ook transparantie in de keten, het is belangrijk om zichtbaarheid van de binnenvaart in de supply chain te vergroten. Daarvoor moeten verladers en binnenvaartondernemingen nóg opener dan we gewend zijn, informatie delen. Want een gebeurtenis ergens in de logistieke keten heeft voor álle schakels gevolgen. Een mooi voorbeeld van ketentransparantie en -integratie is het voorraadbeheer dat een multinational grotendeels aan NPRC heeft uitbesteed. Het gaat om het op peil houden van een cruciale grondstof. Met deze nieuwe werkwijze kunnen we sneller sturen in onze logistieke processen. Een mooi succes. We gaan voor méér klanten op deze manier werken. ICT hulpmiddelen worden hierbij steeds belangrijker.’

Madeline Buijs werkt als sector econoom bij ABN AMRO. Zij is verantwoordelijk voor de economische analyses over de transport en logistieke sector. Bart Banning is Sector Banker Transport & Logistiek bij ABN AMRO.  Als Sector Banker ligt zijn focus op de strategie en bedrijfsvoering in de sector.