Laatste update: 13 april 2017

AGF-industrie

De AGF-industrie is heel divers en kent allerlei bedrijven die zijn gespecialiseerd in de be- en/of verwerking van aardappelen, groenten en fruit. Hierbij zijn drie segmenten te onderscheiden: sorteer- en pakstations, groentebewerkingsbedrijven en groente- en fruitverwerkende industrie. Deze bedrijven kopen in op veilingen of rechtstreeks bij akkerbouwers, handelaren, kwekers of telersverenigingen – zowel in Nederland als daarbuiten. De afzet vindt grotendeels buiten Nederland plaats.

Algemene prognose

De AGF-industrie is voor een belangrijk deel afhankelijk van de export binnen Europa, met name richting Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Maar ook de vraag van de Nederlandse consument heeft veel invloed op de omzet. Deze vraag hangt deels af van de economische groei, en daarmee lijkt het in 2017 wel goed te zitten.

 

  • Gezond ‘kant-en-klaar’ groeit fors

    Sommige trends in de AGF-branche zijn al een paar jaar geleden ingezet. Nu deze lijken te versnellen, wordt hun impact op de omzet van de AGF-industrie steeds duidelijker. Zo zien we gemaksproducten als kant-en-klaarmaaltijden jaarlijks gemiddeld 10 procent toenemen. Dat vooral de gezondere varianten binnen deze productgroep floreren, is niet vreemd: het bewustzijn onder consumenten dat goede voeding belangrijk is, groeit nog steeds.

  • Ook export stijgt

    Bereide en geconserveerde groenten vertegenwoordigen een uitvoerwaarde van 3,3 miljard euro. Hiermee nemen ze een belangrijk deel van de totale export van groente en fruit voor hun rekening. In 2016 steeg de uitvoerwaarde van de AGF-industrie met 10 procent. Ongeveer een kwart van de AGF-export is op Duitsland gericht, en 15 procent gaat richting Verenigd Koninkrijk. De uitvoer naar beide landen nam toe, maar dit jaar is de Brexit een belangrijk thema. Voor de hele foodsector, en dus ook voor de AGF-industrie.

  • Gevolgen Brexit vallen nog mee

    Tot dusver heeft de Brexit geen sporen achtergelaten in de AGF-industrie. Voor de totale foodsector ligt dit iets anders: hier daalde de export naar het Verenigd Koninkrijk met 2 procent. In 2017 verwachten we een soft Brexit. Dat wil zeggen: normale onderhandelingen tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk met relatief weinig obstakels. Bij een hard Brexit verlopen de onderhandelingen juist stroef, met grotere gevolgen voor alle partijen.

Strategische trends

  • Kookgemak in de professionele keuken

    De buitenhuisconsumptie groeit harder dan de thuisconsumptie, en daarmee neemt in de professionele keuken ook de behoefte aan gemak toe. Groenten vervangen steeds vaker een deel van het vlees, zeker als ze creatief zijn bereid. Dit heeft veel te maken met hun duurzame en gezonde karakter. Ook maatschappelijk gezien heeft ‘groen’ de wind dus mee. Partijen in de AGF-handel en -verwerking kunnen waarde toevoegen door hun afnemers te ontzorgen. Bijvoorbeeld met bewerkte AGF in kleinere, handzaam verpakte porties. In de foodservice zorgen deze voor tijdwinst en garanderen ze constante kwaliteit. Denk ook aan verrassende AGF-menusuggesties als het gaat om smaak, herkomst of verschijningsvorm.

     

  • Schaalvergroting zet door

    De prijs van onbewerkte producten stond de laatste jaren onder druk en hangt steeds meer af van ontwikkelingen op de wereldmarkt. Schaalvergroting lijkt hierop een belangrijk antwoord. Dit zien we dan ook terug tussen alle schakels van de AGF-keten: achterwaarts, voorwaarts en bij partijen met dezelfde functie. Eisen aan kwaliteit of duurzaamheid (biologisch) die consument en retailer stellen, dwingen de sector om meer te focussen op oorsprong en betrouwbare aanvoer. Dat wil zeggen: genoeg en van superieure kwaliteit. En dan is er nog de relatie tussen consument en boer, die elkaar steeds vaker opzoeken. Deze directe ontmoetingen stimuleren transparantie en zetten vraagtekens bij de toegevoegde waarde van sommige tussenschakels. Kortere ketens, langjarige relaties en de afzet van een breed productpakket bepalen in toenemende mate de rentabiliteit van bedrijven.

  • Flexibel datagebruik

    Voor AGF-verwerkers betekent ‘waarde toevoegen’ steeds meer data driven zijn. En die data ook flexibel gebruiken. Ze moeten de retailer dus niet alleen bijstaan met betrouwbare en geverifieerde track & trace-instrumenten, maar ook klaarstaan als de consument met zijn smartphone daadwerkelijk QR-codes op verpakkingen gaat scannen en de boer wil ‘zien’. Bereiders kunnen op hun beurt via data analytics steeds beter voorspellen welke maaltijden beter verkopen tijdens een zonnige of juist regenachtige dag. Zo grijpt de consument dus nooit mis. Bovendien gaat het verspilling in de supermarkt tegen.

    AGF blijft voor Europese retailers een zeer belangrijke categorie. Door de hoge marges, maar ook vanuit maatschappelijk oogpunt: gezond doet het namelijk goed. Toegankelijke, makkelijke en lekkere AGF-producten versterken het duurzame karakter van foodretailers.

Ondernemer aan het woord

Ad van Olphen, directeur Henri

 

Soepen, sauzen en maaltijden uit De Geluksfabriek

´Alle oesterzwammen in onze nieuwe oesterzwamsoep zijn op een bijzondere manier geteeld door onze partner GRO: op koffiedik van horeca-machines. De steeltjes, die anders weggegooid worden, verwerken we tot een concentraat waarmee we een smaak-boost geven aan de soep. De introductie, op de Horecava 2016, was een succes. Al sinds een jaar of elf ligt de focus van ons bedrijf nóg meer op duurzaamheid. We streven naar 100% natuurlijke gerechten, daar zijn we behoorlijk ver mee. Foodmiles beperken we door zo veel mogelijk in te kopen bij leveranciers in de buurt.’ Ad van Olphen, directeur van het bijna veertig jaar oude Brabantse familiebedrijf Henri, combineert die idealen met gezond ondernemerschap. ´Tijdens de crisis groeiden we 150%.’

Wie wel eens KLM-businessclass vliegt, kan in de Schiphol-lounge zonder het te weten een fantastische Indiase curry van Henri gegeten hebben. Het is maar één van de vele plekken waar mensen van het werk van Henri genieten. Iedere dag verlaat een breed assortiment koelverse maaltijden, soepen en sauzen de industriële keuken aan de Antonie van Leeuwenhoekweg in Drunen, waar 85 vaste krachten en een groep flexibele krachten in zelfsturende teams werken. Ongeveer 70% gaat naar foodservice (de buitenhuishoudelijke markt: horeca groothandels, landelijke horecaketens, eetcafés, verzorgingshuizen en bedrijfscatering), 20% naar de supermarkten en 10% naar de voedingsindustrie. Het scala smaken en recepten dat de culinaire experts van Henri beheersen, is groot: van boerenkoolstamppot met Livar-spek, hazenpeper tot risotto funghi en chili sin carne.

De reis naar De Geluksfabriek, is de titel van een filmpje op de site van Henri. Hoe staat het met die reis?

‘In november 2016 zijn we, na een voorbereidend jaar, helemaal overgestapt op het werken in zelfsturende teams, waarbij de werkvloer veel meer verantwoordelijkheid draagt voor niet alleen het hele productieproces maar ook de roosters. Het maakt ons flexibeler, de levenscycli van producten zijn korter en hierdoor kunnen we sneller op wensen van klanten inspelen. Van een nieuw product produceerden we vroeger vijf grote proefketels van 500 liter voordat we smaak en textuur perfect hadden, nu lukt het vaak in één keer. De nieuwe werkwijze is er vooral gekomen voor de werknemers, die in zelfsturende teams beter hun talenten kunnen ontwikkelen. Zo kunnen ze gelukkiger zijn, meer zichzelf zijn. Als mensen buiten hun comfortzone dingen doen, waarvan ze eerder dachten dat ze dat niet konden: daar kan ik erg van genieten. Ik ben blij dat we de reis naar De Geluksfabriek zijn begonnen, als is hij nog niet geëindigd. Het kan altijd beter.’

Henri levert huismerken aan supermarkten, zouden jullie ook een eigen consumentenmerk willen creëren?

‘Dat is zeker onze ambitie. Ons consumentenmerk Henri willen we eerst ‘laden’ via exclusievere kanalen en via e-commerce. Om zo de geesten rijp te maken om van Henri ook in de supermarkten een succesvol consumentenmerk te maken. Ik weet het: eenvoudig zal het niet zijn. Duurzaam en lekker eten verkoopt niet gemakkelijk bij Nederlandse consumenten in supermarkten. Het beste verkoopargument is anno 2017: gezond en écht. Als consumenten het verhaal achter een product kennen, is mijn stellige overtuiging, zijn ze wel degelijk bereid méér voor een product te betalen. En dé manier om het verhaal over gezond, duurzaam en lekker te vertellen is een merk creëren. Dat heeft te maken met emotie en betekenis.’

Wat is het verhaal achter jullie producten?

‘Dat we willen voeden, en niet vullen. Dus het kan zo maar zijn dat de grondstoffen die wij bijvoorbeeld voor een soep gebruiken, vier keer duurder zijn dan de grondstoffen die een concurrent voor een soep met dezelfde naam gebruikt. Dat betekent dat onze marge lager is. Mijn ervaring is dat als mensen dát verhaal kennen, over gezond, duurzaam en lekker eten, ze sneller geïnteresseerd zijn. Een voorbeeld. Wij produceren, na een lange ontwikkelingsfase, een heel bijzondere tomatensoep. Twintig procent bestaat uit groenten, gewone tomaten en kruiden. Tachtig procent bestaat uit kerstomaatjes die de teler anders als afval had laten verwerken, tegen betaling van vijftien cent per kilo, omdat er scheurtjes in zitten. Een innovatieve tomatenteler levert zijn reststroom aan ons. En dan nu het vreemde: als mensen de soep in smaaktests beoordelen, dan scoort hij niet best, omdat ze een zoete smaak gewend zijn. Sommige mensen zeggen zelfs: hij smaakt niet naar tomaat. Terwijl professionele koks deze lekkere, vers gemaakte kerstomatensoep serveren en daar veel complimenten over krijgen. Als we dit verhaal kunnen vertellen tijdens proeverijen, dan scoort onze duurzame kerstomatensoep wél goed. Zo ingewikkeld is het om de Nederlandse consument te behagen. Ze zijn gewend geraakt aan producten met veel calorieën, zout, gist en toegevoegde suikers. Maar als ze het verhaal achter het product horen, volgt de waardering.’

 

 

 

 

 

 

 

Nadia Menkveld werkt als sector econoom bij het Economisch Bureau van ABN AMRO. Zij is verantwoordelijk voor de economische analyses over de sector agrifood en soft commodities. Rob Morren is Sector Banker Food bij ABN AMRO. Als Sector Banker ligt zijn focus op de strategie en bedrijfsvoering in de sector.