Grenzen opzoeken in de reductie van broeikasgassen

door: Casper Burgering

De tijd van navelstaren is voorbij. Zonder een hoger tempo in de industriële reductie van broeikasgassen (ook wel decarbonisatie) gaan we de 2030 klimaatdoelen niet bereiken. Daar is iedereen het ongeveer wel over eens. Daarom moeten meer concrete en aangescherpte maatregelen vanuit Brussel de reductie van broeikasgassen in het industriële bedrijfsleven een sterkere impuls geven. Ofwel: actie, reactie, tractie!

Meer beweging in de reductie van broeikasgassen

Sinds 2005 zijn we bekend met het EU ETS systeem voor het verhandelen van uitstootrechten van broeikasgassen. De centrale gedachte achter dit systeem is om de industriële transitie naar een koolstofarme industrie te bevorderen door de uitstoot van CO2 te beprijzen.

Het systeem is simpel qua opzet. Om de CO2-emissies van industriële bedrijven te beperken moeten zij emissierechten kopen. Het aanbod van die emissierechten wordt jaarlijks verminderd, waardoor er een prijsprikkel ontstaat die verduurzaming moet stimuleren. Binnen het systeem krijgen de bedrijven echter ook kosteloze emissierechten toegewezen. Dit is bedoeld als een soort kussen, om een al te grote schok te voorkomen. Voor deze opzet is gekozen om de zogenoemde koolstoflekkage (productie naar landen zonder koolstofbeprijzing) tegen te gaan.

Door de jaren heen floreerde de handel in emissierechten en zij die minder broeikasgassen uitstoten verdienden er ook nog aan. Uiteindelijk hielp het systeem in de bewustwording van het reduceren van broeikasgassen en heeft ook geholpen in de reductie van broeikasgassen. Maar de klimaatcrisis leek alleen maar verder te verergeren.

De urgentie en ook de ambitie van de EU in de reductie van broeikasgassen neemt dus toe. Meer richtinggevend beleid was daarvoor nodig. De Green Deal uit 2019 heeft die ambitie een veel duidelijker pad gegeven. Inmiddels streeft de EU ernaar om in 2030 een reductie van 55% te bereiken ten opzichte van het emissieniveau van 1990. In 2050 moet de EU vervolgens klimaatneutraal zijn. Dit betekent dus nul uitstoot van broeikasgassen. Werk aan de winkel dus.

Het groene momentum

Het heet ‘Fit for 55’ en is vorige week woensdag gelanceerd. En het is een pakket van mogelijke EU maatregelen en tevens een voorstel tot herziening van de bestaande klimaatwetten om het emissiereductiedoel van 55% tegen 2030 te bereiken. Het is de EU kennelijk menens met de reductie van broeikasgassen.

Eén onderdeel van het plan is de introductie van een koolstofgrensheffing. De heffing geldt aanvankelijk voor de sectoren waar de kans op koolstoflekkage het grootste is, zoals staal, aluminium, cement en kunstmest. De importen van deze goederen uit landen zonder stringente milieu-eisen worden duurder door de heffing. In het voorstel is bovendien opgenomen dat de gratis toewijzing van emissierechten binnen de EU over tien jaar komt te vervallen. Grote uitstoters krijgen dan geen verkapte subsidie meer en dit nodigt uit tot intensiever investeren in de reductie van broeikasgassen.

Maar ondanks alle goede intenties van de heffing beweren sommige boze tongen dat de koolstofgrensheffing niets anders is dan een mechanisme om de EU markt te beschermen tegen buitenlandse concurrentie. De EC beweert echter dat het systeem in lijn is met de regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Maar toch blijft de kans op vergeldingsacties van landen buiten de EU groot. Daarmee kan deze grensheffing zomaar ontaarden in nieuwe handelsspanningen.

Deze column heeft op 19 juli in de Financiele Telegraaf gestaan onder de titel ‘Grenzen opzoeken in de reductie van broeikasgassen