Blik op statiegeld

door: Casper Burgering

Het gaat de goede kant op met het recyclen van aluminium blik. Op 23 december 2020 maakte de Europäischer Wirtschaftsdienst (EUWID) bekend dat het recyclen van aluminium blikjes in Europa (inclusief Zwitserland, Noorwegen en IJsland) is gestegen tot gemiddeld 76,2%. Het is een stijging van 2%-punt vergeleken met 2018. Het gaat om in circa 34 miljard drankblikjes ofwel 457.000 ton op jaarbasis.

Nederlandse blik vooruit

In Nederland zijn er jaarlijks circa 2 miljard blikjes in omloop. En volgens European Aluminium wordt daarvan in Nederland ongeveer 82% gerecycled, ofwel 1,7 miljard. Staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat) wil dit verbeteren en kondigde ruim een week geleden aan dat per 31 december 2022 statiegeld op blikjes en ook kleine plastic flesjes wordt ingevoerd. Per blikje wordt dan 15 eurocent statiegeld gerekend.

Win winst

Aluminium is oneindig herbruikbaar, met weinig kwaliteitsverlies. Vrijwel alle aluminiumblikjes zijn recyclebaar, ongeacht de kleur, het ontwerp, het formaat of de grootte. De meeste winst zit in het energieverbruik. Bij het recyclen van aluminium is 95% minder energie nodig dan het produceren van primair aluminium (uit bauxiet en alumina). En dat scheelt aanzienlijk in de CO2-uitstoot.

Dan is het streven naar een recyclegraad van 100% het ultieme doel. Het past bovendien prima bij de ambitie naar een circulaire economie. Daarom introduceren steeds meer landen een statiegeldsysteem op blikjes. Daar is Nederland dus niet uniek in en zelfs een laatbloeier. Zo’n 40 landen zijn een stuk vooruitstrevender.

Zo heeft Zweden al veel langer een statiegeldsysteem voor de 1,8 miljard blikjes en plastic flessen die jaarlijks in het land rondgaan. Voor aluminium blikjes bestaat dit al sinds 1984 en voor plastic flessen is dat sinds 1994. Opmerkelijk genoeg heeft dit niet direct geleidt tot een veel hogere recyclegraad. Die ligt rond de 85% en dat is dus vergelijkbaar met de 82% in Nederland. Duitsland doet het echter veel beter. Het land heeft een Deposit Return Scheme (DRS) sinds 2003 en een recyclegraad van 99%.

En Schotland heeft vanaf januari 2021 een ‘all-in-DRS’ geïmplementeerd om de recyclegraad van het land te verhogen. Op alle drankverpakkingen van 50 milliliter tot drie liter komt statiegeld van 20 pence. En het maakt dan niet uit of de verpakking van aluminium, staal, glas of van PET-plastic is. Engeland start net als Nederland ook in 2023.

Blik onder de radar

Dat er meer blikjes vanaf 2023 in Nederland op georganiseerde wijze worden ingezameld, is natuurlijk goed. Het milieu wint sowieso met minder zwerfafval en het klimaat met minder CO2-uitstoot. Vanuit economisch oogpunt is het eveneens interessant. Want de waarde van een ton gerecycled aluminium ligt een stuk hoger in vergelijking met bijvoorbeeld gerecycled plastic.

De 1,7 miljard gerecyclede blikjes in Nederland zijn nog maar een schijntje van het totaal van 46 miljard blikjes in Europa. Alleen al in Europa zitten er nog zo’n 10-12 miljard blikjes op jaarbasis onder de radar. En als je bedenkt dat er mondiaal jaarlijks circa 180 miljard blikjes in omloop zijn, dan is hier nog een wereld te winnen.

Deze column heeft op 15 februari in de Financiele Telegraaf gestaan on de titel ‘statiegeld op blikjes is in alle opzichten een goed idee’