Kickstart voor graanmarkten

door: Casper Burgering

Toegegeven, het is niet zo spannend als de bestorming van het Capitool of de val van Kabinet-Rutte III. Maar toch gebeurde er in de graanmarkten ook iets spectaculairs. De graanprijsindex nam in de eerste twee weken van dit jaar met zo’n 8% toe. Een dusdanig sterke toename is in de rijke historie van de S&P Goldman Sachs Commodity Index Grains nog nooit voorgekomen. En die index gaat terug tot en met 1970.

De prijsstijging in de graanmarkten had te maken met de publicatie van het World Agricultural Supply & Demand Expectations (WASDE)-rapport van het Amerikaanse Ministerie van Landbouw. In dit rapport vielen de verwachtingen over de productie en de voorraden van veel gewassen veel lager uit dan op voorhand werd voorzien. En dat terwijl de vraag doorgroeit.

Daarmee werd een positieve toon gezet. Voorlopig. Want naast deze onbalans en de gebruikelijke prijsbepalers – zoals valutabewegingen, sentiment, ziekten, olieprijs en rentestanden – gaan dit jaar ook andere trends nog veel invloed hebben op graanmarkten.

Weersinvloeden op graanmarkten

Een open deur natuurlijk. Maar juist extremer weer blijft veel invloed hebben op graanmarkten wereldwijd. Klimaatverandering ligt hieraan ten grondslag. De kans op hittegolven, droogte of zware neerslag is mondiaal toegenomen. Het werkt aanbodverstorend en prijsverhogend. Ook dit jaar zal geen uitzondering zijn. Weersfenomeen La Niña heeft al droogte op het Amerikaanse continent gebracht en meer regenval in Azië en Australië. En zodra het weer gaat regenen in Noord- en Zuid-Amerika, neemt de onzekerheid onder speculanten af. Het zorgt voor sterk volatiele prijzen.

China en de graanmarkten

Net zoals het vlotte economische herstel in China, verrast ook de groei van het aantal varkens in China. Varkensvlees blijft één van de belangrijkste ingrediënten in de Chinese keuken. Niet gek dus dat de varkenspopulatie hard toeneemt na de verwoestende Afrikaanse Varkenspest. Om alle varkens te voeden zijn veel sojabonen en -meel nodig. Maar om prijstechnische redenen kan dat ook zomaar maïs of tarwe worden. China is een meester in strategisch inkopen. Het geeft aan dat China de graanmarkten in 2021 in belangrijke mate richting gaat geven.

Overheidsbeleid

Rusland gaat een exportbelasting voor tarwe opleggen om de binnenlandse prijs te stabiliseren en de beschikbaarheid van tarwe op peil te houden. Ook Argentinië wilde de voedselzekerheid garanderen met het instellen van een exportquota voor maïs. Maar door weerstand van boeren werd hier van afgezien. Nog meer grillig overheidsbeleid valt ongetwijfeld de graanmarkten ook in 2021 ten deel. Het beleid van regering Biden is de grote onbekende, zeker in relatie met China.

Vrijwel alle politieke discussies zullen dit jaar gaan over het versterken van de economie en het indammen van de pandemie. De link tussen de twee is groot. Als mondiaal de vaccinatie-programma’s soepel en volgens plan gaan, dan gaat het economisch herstel meer tractie krijgen. Het vertrouwen in graanmarkten neemt dan toe. Maar als het minder vloeiend verloopt, dan is dat een vertrouwensbreuk. Het kan allemaal de kickstart van begin 2021 zomaar weer ongedaan maken.

Deze column heeft op 25 januari in de Financiele Telegraaf gestaan onder de titel ‘Spektakel op de graanmarkt’