Is er iets wat het lijkt?

door: Theo de Kort

Wat hoort er in dit rijtje niet thuis: laagterecord faillissementen, huizenprijzen door het dak, dalende werkloosheid, aandelenmarkten sky high en economische crisis? Zonder na te denken zou u een jaar geleden het antwoord weten: economische crisis. De overige termen passen namelijk over het algemeen bij hoogconjunctuur.

Het coronavirus trekt diepe sporen door onze maatschappij. Golven met besmettingen treffen de bevolking en de lockdowns raken onze economie. In 2020 kromp de Nederlandse economie met ruim 4 procent en toch die recordbrekende cijfers. Hoe kan dat?

Dat het anders zit, wordt bevestigd door een onderzoek dat wij begin januari publiceerden over de liquiditeit van 365.319 mkb-bedrijven. Natuurlijk zagen we een enorme terugval van inkomsten tijdens de lockdowns. Bedrijven compenseerden dat deels door het beperken van de uitgaven. Het bleek dat het mkb tot op dat moment financieel weerbaar was, maar dat wel 10 procent van de bedrijven iedere maand inteerde op de buffers. Natuurlijk kan dit niet eeuwig duren. Bovendien zou bijna 27 procent van de bedrijven bij een aanhoudende lockdown binnen drie maanden cash flow problemen krijgen, aldus ons onderzoek. Additionele liquiditeitsbronnen zouden nodig zijn om te overleven. Meer noodsteun dus.

De noodsteun van het kabinet werkt, en dan vooral de tegemoetkoming in de loonkosten, de zogenaamde NOW-regeling. Dit blijkt ook uit de faillissementsdata over 2020. Het aantal faillissementen viel historisch laag uit; bijna 16 procent lager dan 2019 toen de economie voor het vierde jaar op rij groeide.

Maar ook dit is niet helemaal wat het lijkt. Er zijn namelijk naar schatting tegen de 20% meer bedrijven gestopt in 2020. Dat wil zeggen dat bedrijven hun activiteiten stoppen zonder dat er sprake is van een faillissement, fusie of overname. Ook dat de faillissementen met dubbele cijfers zijn gestegen in sectoren als Horeca, Cultuur, Sport en recreatie, is een teken aan de wand.

Dat de werkloosheid daalt sinds de zomer van 2020 valt te verklaren met dezelfde argumenten als het beperkte aantal faillissementen: De NOW zorgt ervoor dat mensen niet ontslagen worden. Tegelijkertijd zien we dat ook meer werklozen een baan vinden vooral als flexwerker in sectoren die profiteren van de coronacrisis, zoals bijvoorbeeld distributiecentra en bezorgdiensten.

Ruim 4 procent krimp en toch veel positieve cijfers hangt dus samen met de zijden draad, die zijn kracht ontleent aan de noodsteun van de overheid. Als iets is wat het lijkt, dan is het wel die zijden draad.

Deze column verscheen eerder in Deal! Vakblad voor inkopers van de Nevi