Duurzame koffie … what else?

door: Casper Burgering

George Clooney, wie kent hem niet. De beroemde Ocean’s-acteur, ER-dokter en ook schnabbelaar met allerlei reclamecampagnes. Zo was hij vanaf 2006 de koffieambassadeur in een reclame over koffie. En altijd afsluitend met de gevleugelde woorden ‘what else…?’. Voor hem was de koffiekeuze dus duidelijk.

De reclame over koffie heeft jaren gelopen en was een succes. Maar begin 2020 kwam in het nieuws dat er op sommige plantages waar het koffiebedrijf zijn bonen vandaan haalde kinderen werkten. Clooney was ‘verrast en bedroefd’. Terecht voegde hij eraan toe dat er duidelijk nog veel werk te doen was in de koffiesector. Een jaar later zijn zowel de duurzame als de economische uitdagingen nog groot.

Verzwakte koffiesector

Er gaan jaarlijks miljarden dollars rond in de wereldwijde koffiemarkt, maar de sector heeft het zwaar te verduren. De koffieconsumptie is scherp gedaald door Covid-19 en de productie in Brazilië – het grootste koffieboon producerende land ter wereld – stevent af op een grote oogst. De voorraden nemen alleen maar toe. Daarmee blijft het fundamentele beeld in de koffiemarkt voorlopig nog ongunstig. Het houdt de prijs van koffie relatief laag. En juist deze lage prijs treft duizenden bedrijven en miljoenen boeren, waarvan de meeste kleinschalig werken.

Duurzamer bakkie koffie

Door de lage prijs van koffie staan veel duurzame initiatieven onder druk. En juist op dit thema valt in de sector nog een wereld te winnen. De lijst met duurzaamheidsuitdagingen is namelijk lang. Denk aan verlies aan biodiversiteit, bodemerosie, gebruik van landbouwchemicaliën en ontbossing. En helaas maken de vergrijzende kleine boerenbedrijfjes, kinderarbeid en klimaatverandering de lijst nog lang niet compleet. Met name de klimaatverandering is een heikele kwestie. Het gaat de productie in veel teeltgebieden voor koffie de komende jaren bemoeilijken door langere periodes met droogte. En dit heeft sterk negatieve gevolgen voor het levensonderhoud van de kleine boeren en uiteindelijk dus ook de levensvatbaarheid van de sector.

Koffiebarometer

Transparantie en perspectief is nodig om de duurzame problematiek in de koffiesector aan te kaarten. De afgelopen week gelanceerde Koffiebarometer 2020 geeft tweejaarlijks een inkijk in de ‘Stand van de Duurzaamheid’ in de koffiesector. Het rapport belicht de tekortkomingen in de huidige aanpak en doet bovendien aanbevelingen om het levensonderhoud van boeren te verbeteren. Uit de barometer blijkt dat een gezamenlijke visie van de grote koffiebedrijven en een perspectief voor de sector in de komende jaren ontbreekt. Er zijn veel goede duurzame initiatieven, maar de schaal is nog te klein.

Goedkope koffie is voor notoire koffiedrinkers een zegen. Maar de effecten van een lage prijs werken keihard door en is een voedingsbodem voor een nog diepere crisis voor de koffieboeren. Veel kleine boeren staan er financieel slecht voor en dit zien de nieuwe generaties ook. Die staan niet te popelen om in de koffiesector hun toekomst op te bouwen. Dit maakt de roep voor een economisch duurzame sector juist zo belangrijk. Ik sluit me in dit verband aan bij George: een andere keuze is er niet.

Kijk hier de webinar van 15 januari over de Koffiebarometer 2020 terug

Deze column heeft op 18 januari in de Financiele Telegraaf gestaan onder de titel ‘Duurzame koffie… what else?’