De invloed van beleggers op de prijsvorming van goud

door: Georgette Boele

Goud wordt al sinds mensenheugenis door beleggers gezien als een veilige haven in tijden van inflatieangst, economische en politieke stress. Er zijn nog genoeg beleggers die om deze redenen goud kopen. Zij kopen voornamelijk fysiek goud of een instrument waarbij een levering in fysiek goud mogelijk is. In mijn vorige columns heb je kunnen lezen dat er meerdere factoren zijn die de goudprijs beïnvloeden, waaronder de officiële beleidsrente van centrale banken en rente op staatsobligaties. In de afgelopen jaren is de goudprijs voornamelijk gestegen omdat de rente op staatsobligaties in Europa negatief is en omdat de beleidsrente in de meeste landen dicht tegen nul aanzit en in sommige landen zelfs negatief is. Voor beleggers is dit vaak een goede reden om in goud te beleggen, want goud kent immers geen negatieve rente (er is wel koersrisico). Daarnaast hebben ze goud gekocht omdat de nervositeit toenam over de grote begrotingstekorten. Dit is duidelijk zichtbaar in de toename van de totaal uitstaande posities in Exchange Traded Funds (ETFs) in goud. Deze posities vertegenwoordigen nu 108.8 miljoen troy ounces, een recordhoogte. Naast deze posities in ETFs hebben beleggers ook een totaal van net-long 221,000 futures contracten van 100 troy ounce in goud. Het aantal posities hierin is de afgelopen weken afgenomen. Wat is de invloed van deze posities op de goudprijs? Op dit moment zijn de posities in ETFs vele malen groter dan de posities op de futuresmarkt. Beleggers hebben een verschillende motivatie om in een goudfuture of in een ETF in goud te beleggen. De beleggers die goudfutures kopen zijn vaak de professionele beleggers die ook fysieke levering zou willen hebben. Beleggers in ETFs zijn doorgaans de wat ‘kleinere’ beleggers. We zien nu een divergentie tussen de beleggers die goudfutures kopen en beleggers die ETFs in goud kopen. De beleggers op de futuresmarkt hebben al een deel van hun posities van de hand gedaan. Waarschijnlijk omdat ze twijfelen of de prijs nog verder zal stijgen. Dit in tegenstelling tot de beleggers in ETFs. Er komen op dit moment weinig nieuwe ETF posities bij, maar beleggers doen de posities ook niet van de hand. In het kort komt het erop neer dat dit jaar de beleggers in ETFs de langste adem lijken te hebben. Normaal gesproken zien we dat als de beleggers op de futuresmarkt een deel van hun posities van de hand doen dat de prijs ook daalt. Een paar weken geleden was dit het geval. Maar dit was van slechts korte duur, omdat de andere beleggers opnieuw ETFs in goud kochten. Hierdoor steeg de prijs weer iets, maar de prijs is wel onder het niveau van 2.000 USD per ounce gebleven. Wat gaat er nu gebeuren? De huidige situatie is positief voor de goudprijs. De rente op de belangrijkste valuta’s ligt dicht tegen nul aan en in sommige landen (de eurozone zone en Zwitserland) is deze negatief. Centrale banken en overheden blijven hun economieën voorlopig nog stimuleren en de dollar staat onder druk. Dit betekent dat elke verkoopgolf gezien zal worden als een koopmoment voor beleggers. Maar er komt een tijd dat dit niet meer het geval meer is. De totale positie in ETFs en futures samen is nu bijna de totale mijnproductie plus recycling. Deze totale positie of een deel hiervan kan in een mum van tijd op de markt komen als beleggers niet meer geloven in een stijging van de goudprijs. Dit is namelijk eerder gebeurd. In 2013 deden beleggers een deel van hun ETF posities spontaan van de hand en dit had een scherpe daling van de goudprijs tot gevolg. Nu is de totale positie veel groter. Het is niet moeilijk te bedenken wat de goudprijs gaat doen als beleggers een deel van deze futures en ETF posities van de hand doen: Een grote daling van de goudprijs. Dit hoeft niet morgen te gebeuren, maar blijft wel boven de markt hangen. En als het gebeurt komt het meestal onverwacht. Samengevat komt het erop neer dat meer aandacht van beleggers voor goud ook de koers van goud een stuk beweeglijker maakt. En hoe groter de totale posities in goud, hoe groter de verkoopgolf is als die komt en hoe groter de daling van de goudprijs.

Deze column is eerder verschenen op Beleggersbelangen.nl op 4 september 2020.