Headlines | Alleen drastisch meer woningbouw kan het woningtekort verkleinen

door: Madeline Buijs

De komende tien jaar moeten 845.000 woningen worden gebouwd om het woningtekort in 2030 te beperken tot 3,7 procent van de woningvoorraad. Dit staat in de Staat van de Woningmarkt 2020 die het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties onlangs heeft gepubliceerd. Pas in 2035 is het woningtekort op het gewenste niveau van 2 procent van de woningvoorraad. Om dit te realiseren zal de woningbouwproductie drastisch omhoog moeten.

Insight:
Het woningtekort is een van de belangrijkste thema’s op de woningmarkt. De afgelopen jaren is pijnlijk duidelijk geworden dat het voor steeds meer mensen moeilijk is geworden om een plek op de woningmarkt te bemachtigen. Er zijn lange wachtlijsten voor sociale huurwoningen ontstaan, terwijl het steeds duurder werd om in de vrije huursector of een koopwoning te gaan wonen. Het woningtekort is inmiddels opgelopen tot zo’n 330.000 woningen, goed voor 4,2 procent van de totale woningvoorraad. Niet verrassend is het woningtekort het hoogst in de Randstad waaronder in de provincie Utrecht, de regio Den Haag en Amsterdam. Ook in Flevoland en de regio Arnhem/Nijmegen is een groot tekort aan woningen.

Het beeld dat in de Staat van de Woningmarkt wordt geschetst is niet positief. Door een al langere tijd dalend aantal vergunningen voor nieuwe woningen, de stikstofproblematiek, problemen rondom PFAS en de huidige coronacrisis is de verwachting dat dit jaar 60.000 nieuwe woningen worden opgeleverd en volgend jaar 50.000. Daarna trekt de woningbouw naar verwachting aan. Toch kan dit niet voorkomen dat in 2025 het woningtekort is opgelopen tot 419.000 woningen, 5,1 procent van het totaal.

Het grootste aantal nieuwe woningen zal daarom in de periode 2025-2030 moeten worden gerealiseerd. Volgens de Primos-prognose die als bijlage aan de Staat van de Woningmarkt is toegevoegd, moeten in deze periode gemiddeld jaarlijks 95.000 woningen aan de voorraad worden toegevoegd.

De gestelde opgave overtreft de groei van het aantal nieuwe woningen in de tijd van de bouw van VINEX-wijken. Tussen 1995 en 2005 werden er gemiddeld slechts 81.000 nieuwe woningen per jaar gebouwd. De woningbouw die vanaf 2025 nodig is, is alleen te vergelijken met de jaarlijkse productie in de periode 1965-1990. Dit is in onderstaande grafiek te zien.

Dit was de tijd dat de woningnood hoog was als gevolg van de Tweede Wereldoorlog – door verwoesting en beperkte nieuwbouw – en de sterke bevolkingsgroei in de jaren erna. Minister Pieter Bogaers van Volkshuisvesting wist het aantal gebouwde woningen toen naar meer dan 100.000 per jaar op te voeren. In die jaren werden onder andere Almere en Zoetermeer als groeikernen aangemerkt en vervolgens sterk uitgebreid.

De minister wist deze monsterklus te klaren door de introductie van de zogenoemde Bogaers-woningen, ook wel premiekoopwoningen. Deze woningen konden met subsidie van de overheid worden aangekocht en werden door middel van prefabricage snel en efficiënt gebouwd. Daarnaast maakte Bogaers het werken in de bouw aantrekkelijk door werknemers meer zekerheden en loon te geven, maar ook verkorting van de dienstplicht. De tijden zijn natuurlijk niet geheel met elkaar te vergelijken, maar er zijn zeker lessen te trekken uit deze periode: bouw op een industriële manier en zorg dat er voldoende werknemers in de bouw zijn.

In Headlines & Insights geeft ABN AMRO duiding bij het nieuws.

Meer informatie: