Headlines | Aanvoer brandstof essentieel voor succes emissieloos bouwmaterieel

door: Casper Wolf

Op 24 april maakte het kabinet maatregelen bekend om de stikstofproblematiek structureel op te lossen. Voor de bouwsector worden drie jaar durende pilots opgezet waarbij in stedelijk gebied en nabij Natura 2000-gebieden emissieloos bouwmaterieel wordt ingezet. Na afloop van de pilots bepaalt het kabinet hoe de inzet van dit type bouwmaterieel structureel kan worden bevorderd.

Insight:

Het succes van de pilots met emissieloos bouwmaterieel is niet alleen afhankelijk van de betaalbaarheid van dit type materieel, maar ook van de beschikbaarheid van brandstoffen die geen of in beperkte mate stikstof, koolstofdioxide of fijnstof uitstoten. De grote uitdaging hierbij is de aanwezigheid van tank- of oplaadlocaties op of nabij bouwplaatsen.

Elektriciteit als aandrijfvorm heeft als belangrijk voordeel dat het op de bouwplaats in het geheel geen schadelijke stoffen worden uitgestoten. Een nadeel is het gebrek aan vermogen wanneer de elektriciteit wordt gehaald uit accu’s van gebruikelijke omvang. Elektriciteit uit accu’s is prima in te zetten voor kleiner bouwmaterieel en materieel dat geregeld kan worden geladen, zoals hijskranen, mini-heftrucks en hoogwerkers. Voorbeelden hiervan zijn machines voor onderhoud en kleinere bouwprojecten waar de startup Hoogwerkt op inzet of de eerste elektrische wals van bouwbedrijf BAM. Bij groter materieel, zoals shovels en zwaardere graafmachines, zouden accu’s echter onrendabel zijn omdat ze onevenredig groot worden en lang worden opgeladen.

Voor elektrische aandrijving van zwaarder materieel is waterstof daarom veel meer geschikt. Waterstofaandrijving, waarbij een brandstofcel waterstof en zuurstof omzet in elektriciteit, kan, bij dezelfde omvang, meer vermogen genereren dan een gewone accu. Hier is het nadeel echter het ontbreken van infrastructuur; er zijn in Nederland slechts vijf tankstations voor waterstof. Bijtanken van bouwmaterieel op de bouwplaats is daardoor een complex en tijdrovend proces.

Een alternatief voor elektriciteit is traditionele verbranding door middel van gas of biobrandstof. In tegenstelling tot accu’s en waterstof zijn deze brandstoffen echter niet volledig emissieloos. Onderzoek uit de transportsector leert dat Liquid Natural Gas (LNG) 50 procent minder uitstoot oplevert van stikstof dan de moderne diesel VI-motor, ook de fijnstof uitstoot is 50 procent lager, terwijl de uitstoot van koolstofdioxide slechts met 15 procent daalt. Bovendien geldt eveneens voor gas dat het aantal beschikbare tankstations beperkt is. Zo kan bij slechts 25 openbare pompen LNG worden getankt.

Synthetische biobrandstoffen hebben als voordeel dat ze ruimschootser voorhanden zijn en eenvoudig in traditionele dieselmotoren zijn te gebruiken, zij het dat ze doorgaans met gewone dieselolie worden gemengd. Biobrandstoffen zijn echter relatief vervuilend. Het eerder genoemde onderzoek uit de transportsector meldt dat in het geval dat 100 procent biobrandstof wordt gebruikt, dit ten opzichte van diesel 90 procent minder uitstoot van koolstofdioxide oplevert, maar slechts 20 procent minder fijnstof en 10 procent minder stikstof.

Vooralsnog wordt het dus een grote uitdaging om met de pilots een succesvol vervolg te geven aan een structurele inzet van emissieloos materieel in de bouwsector. De overheid doet er verstandig aan om elektriciteit, waterstof of eventueel door LNG aangedreven bouwmaterieel te stimuleren, bijvoorbeeld door de belasting te verhogen bij meer stikstofuitstoot. Biobrandstoffen lijken vanwege de relatief hoge stikstofuitstoot geen structurele oplossing te bieden voor de stikstofcrisis.

Een belangrijke voorwaarde hierbij is wel dat op of nabij de bouwplaats voldoende waterstof of LNG beschikbaar is. Het realiseren van een goede infrastructuur voor levering van duurzame brandstoffen op locatie moet daarom onderdeel van de pilots zijn.

In Headlines & Insights geeft ABN AMRO duiding bij het nieuws.

Meer informatie: