Geef koplopers nu de ruimte in verduurzamen stadslogistiek

door: Bart Banning

Schone lucht en stille straten geven de stad een surrealistisch beeld. Het corona virus heeft ons in de greep. Gevestigde thema’s als duurzaamheid en circulaire economie lijken naar de achtergrond te zijn verdreven. De realiteit is anders. Specifiek voor stadsdistributie geldt dat verstedelijking en leefbaarheid in een schone stad een urgente en grote opgave blijft. Corona mag dit niet vertragen. Juist nu moeten we doorpakken. Meer samenwerking, regie én ruimte voor logistieke koplopers is nodig.

Verstedelijking blijft de trend

De trend van de trek naar de stad is structureel. Recente prognoses van CPB en PBL leren ons dat het inwoneraantal van Nederland tot 2035 zal toenemen tot 18,3 miljoen. Deze groei wordt met name verwacht in de grote en middelgrote steden. Meer mensen op eenzelfde oppervlak betekent dat we ook slimmer moeten omgaan met de logistieke operaties in de bouw, horeca, retail en het pakketvervoer. Logistiek krijgt hiermee een centralere rol in de duurzame stad van de toekomst.

Urgentie voor Uitvoeringsagenda Stadslogistiek

In de duurzame transitie van binnenstedelijke distributie is het Green Deal ZES initiatief in 2014 van grote betekenis geweest. Het piketpaaltje voor een zero emissie stadslogistiek in 2025 was daarmee gezet. De Green Deal Bouwlogistiek volgde in 2017. En het Nederlandse Klimaatakkoord van 2019 heeft deze doelen verder aangescherpt. Voor de realisatie van de zero emissie stadslogistiek is de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek leidend. Helaas is de datum waarop de ondertekening zou moeten plaatsvinden, 13 maart 2020, niet gehaald. Met als gevolg dat lokale Green Deal ZES initiatieven, tijdelijk on hold zijn gezet. En dat is jammer, want juist deze initiatieven zijn nodig om concrete stappen te zetten in de samenwerking tussen politiek (regie) en bedrijfsleven (innovatie).

Innovatieve stadslogistiek vraagt om start ups en ruimte

De innovatie rondom duurzaam transport in de stad heeft een boost gekregen door de enorme groei van e commerce. Naast bestaande grote spelers als PostNL en DHL heeft een aantal start ups inmiddels een positie opgebouwd door professioneel in te spelen op uitstootvrije stadslogistieke diensten. En  maken hierbij gebruik van nieuw ontwikkelde zero emissie voertuigen. Ik noem bedrijven als Breytner, die onlangs zelfs de eerste waterstof aangedreven truck heeft ingezet, CityHub, Cycloon, Homer en ViaTim. Zij hebben zich als koplopers in een niche gespecialiseerd door de last mile richting de binnenstad van bestaande logistieke dienstverleners over te nemen.

Voor innovatie is ook fysiek ruimte nodig. Nieuwe logistieke knooppunten die ontstaan aan de rand van de stad om de groei van de goederenvolumes te faciliteren. Concepten als Simply Mile van Deudekom Transport, en het nieuwe circulair logistieke centrum Amsterdam Logistic Cityhub tonen visie en durf. Deze ondernemers gaan vol voor een emissievrije stadslogistiek door nu al in te spelen op de vorming van toekomstige milieu zones. Geef hen die ruimte zodat zij samen met ketenpartners de ecosystemen kunnen ontwikkelen die nodig zijn voor rendabele business cases om de zero emissie ambities waar te maken.

Hoge verwachtingen van technologie en digitalisering  

Recente rapportage van ElaadNL toont dat de beschikbaarheid van elektrisch vervoer, met name busjes, de komende jaren beter wordt. Voortschrijdende technologie zorgt voor een hogere actieradius en oplaadvermogen, onder meer door Smart Charging. Een ontwikkeling met potentie gezien het grote aantal busjes dat dagelijks in de stad rijdt. Dit zal leiden tot een omvangrijke vloot van licht elektrische voertuigen, die gedeeld inzetbaar zijn voor meerdere gebruikers, en digitaal de connectie hebben met moderne verkeersmanagementsystemen.

Naast technologie zal digitalisering helpen slimmer te worden als het gaat om beperking van de hoeveelheid kilometers en de wijze waarop we die kilometers afleggen. Data geeft ons informatie om de meeste efficiënte route en optimale beladingsgraad te plannen. Het ontsluiten en toepassen van die data is voor een aantal logistieke bedrijven inmiddels de backbone van hun planning geworden. Maar dit geldt nog lang niet voor alle bedrijven in de sector. Voor start ups was die keuze makkelijker; zij hebben hun logistieke concept gebouwd op het fundament van een volledig digitale omgeving.

MIjn visie: duurzame stadsdistributie is kansrijk

Het huidige stadsbeeld geeft vanwege corona uiteraard geen reëel beeld van de werkelijkheid. Maar het beeld van rust, ruimte en schone lucht in deze periode zal bestuurders en politiek aanzetten na te denken en nieuwe keuzes te gaan maken.

Wat blijft zijn de ambities voor een emissievrije stadsdistributie. De verstedelijking zal immers doorzetten, inclusief alle logistieke uitdagingen die dit met zich meebrengt. De weg vooruit in het nieuwe normaal is kansrijk voor zero emissie stadsdistributie als we elkaar letterlijk en figuurlijk de ruimte geven om te ondernemen.

Ik denk aan de volgende vier mogelijkheden tot versnelling:

  • Geef specifiek ruimte voor de zero emissie koplopers.

Innovatie en vooruitgang vragen om durf en visie van ondernemers. Het is deze groep die transities in beweging willen én kunnen zetten. Zij hebben ruimte nodig om hun creatieve ideeën te toetsen in een live omgeving. Geef voorrang en stimuleer hen die concrete plannen hebben voor duurzame ketens in de stedelijke omgeving. Denk hierbij aan subsidieregelingen die bijdragen aan een versnelling van de duurzame transitie.

  • Creëer doorbraak van white label vervoer.

Slimmer vervoeren door intensievere ketensamenwerking tussen vervoerders en verladers. Datadeling biedt inzicht in optimale routes en ladingsamenstelling. Whitelabel transport kan uitkomst bieden voor de last mile vervoer. In een aantal hub concepten werkt het ook. Waarom is het nodig met eigen label rond te rijden tegen vaak hogere kosten en een lagere efficiency? Vanuit marketingperspectief is het anno 2020 interessant je als bedrijf op het thema duurzaamheid te profileren door deel te nemen aan white label transport.

  • Stimuleer een hoge beladingsgraad.

Ik hoorde onlangs tijdens een webinar van de Amsterdam Economic Board een interessante opmerking over ‘intelligent access’. Technologie maakt het mogelijk de beladingsgraad via scanning te toetsen op het moment dat de vervoerder de milieuzone binnenrijdt. Stimuleer een hoge beladingsgraad door een bonus te geven in de vorm van privileges, of beprijs indien de beladingsgraad lager is dan afgesproken. Platformtechnologie kan hierbij een rol vervullen door nieuwe platforms te introduceren die ladingcapaciteit specifiek voor binnenstedelijke distributie kunnen uitwisselen.

  • Stel milieuzones vast in combinatie met uitbreiding van hub-locaties.

De te verwachten Uitvoeringsagenda Stadsdistributie zal de kaders en toegangseisen vaststellen van de zero emissiezones. Door dit te combineren met voldoende hub capaciteit aan de buitenring kunnen zero emissie logistieke concepten worden gerealiseerd. Hub- locaties vormen het ideale punt om van transportmiddel te wisselen richting de emissievrije milieuzone. Daarnaast zullen hub structuren ruimte geven aan initiatieven voor ladingbundeling.

Investeer in een nieuwe balans tussen welvaart en welzijn

De corona periode bewijst dat ons welzijn de hoogste prioriteit heeft. Op een pijnlijke manier hebben we in korte tijd ervaren dat niets vanzelfsprekend is. En dat we ons streven naar een steeds hoger welvaartsniveau moeten relativeren. Het corona virus zal diepe gevolgen hebben voor de economie, ons individueel gedrag en de wijze waarop we als samenleving gaan functioneren. Het nieuwe normaal wordt gevormd, of het binnen of buiten de anderhalve meter samenleving is. Hierin past een nieuwe balans tussen welzijn en welvaart. Zero emissie stadsdistributie levert een bijdrage aan beiden. Technologie, digitalisering en samenwerking gaan ons helpen. Maar cruciaal zijn de koplopers. Zij verdienen de ruimte om de transitie in beweging te zetten.

Dit is een expertartikel dat is geschreven voor Logistiek.nl.

Indien u geen abonnee bent kunt u 2 artikelen gratis bekijken, daarna bestaat de mogelijkheid om 30 dagen lang gratis de website te proberen als proefabonnee en/of u te laten registreren voor 4 artikelen gratis per maand.