Energiemonitor – Gasprijs vervliegt waar je bij staat

door: Hans van Cleef

  • Gasprijzen onder druk door lagere vraag en hoge voorraden
  • TTF goedkoper dan Henry Hub en LNG
  • Ramingen gasprijzen onveranderd, wel een ander basiscontract voor TTF
270520-Energiemonitor-mei-NL.pdf (240 KB)
Download

TTF goedkoper dan Henry Hub en LNG

De afgelopen weken zijn de gasprijzen sterk gedaald. Met name de prijs van Title Transfer Facility (TTF) – de Nederlandse gasbenchmark – is de afgelopen weken sterk gedaald. De redenen zijn bekend en hebben we eerder gezien in de oliemarkt. Als gevolg van de maatregelen om het coronavirus in te dammen, is de vraag naar gas gedaald. Daarnaast bleef het aanbod stevig en zijn de voorraden ongekend hoog voor de tijd van het jaar. Deze situatie vertaalde zich in de wonderlijke situatie dat de prijs voor TTF vorige week zelfs lager was dan voor Henry Hub omgerekend naar million British Thermal Unit (mmBtu), oftewel dezelfde rekeneenheid als Henry Hub – de Amerikaanse gasbenchmark. De Nederlandse gasproductie wordt steeds verder verlaagd. Schaliegas in de VS werd juist altijd als erg goedkoop bestempeld, zeker vanaf het moment dat gas als bijproduct bij olie ook steeds beter verhandeld kon worden. De huidige lage prijs van TTF ten opzichte van Henry Hub geeft daarmee aan hoe ruim de gasmarkt in Europa momenteel is.

Voorraden zijn nu al erg goed gevuld

Voor het tweede jaar op rij lopen de voorraden in Europa voor op het normale schema. De voornaamste reden hiervan zijn de afgelopen milde winters. Aangezien de vraag naar gas voor verwarming in de winter lager was dan normaal, zijn de voorraden in het voorjaar minder leeggepompt en is het startpunt dus hoger. Opvallend is dat op Europees niveau de voorraden in de winter minder werden aangesproken dan bijvoorbeeld hier in Nederland. Daarnaast viel de milde winter samen met een lage vraag naar LNG vanuit Azië. De lage vraag naar gas vanuit Azië in combinatie met de relatief hoge gasprijs in Europa maakte Europa een aantrekkelijke markt voor de mondiale LNG-stromen. Als gevolg daarvan werd een aanzienlijk deel van de LNG richting Europa verscheept en is de TTF-gasprijs verder onder druk gekomen.

De voorraden zijn inmiddels dusdanig opgelopen dat er zelfs geluiden zijn dat LNG momenteel op tankers wordt opgeslagen. Volgens Bloomberg is de voorraad van LNG (minimaal 20 dagen) in tankers op zee niet eerder zo hoog geweest in deze tijd van het jaar.

Voorraden zetten druk op de forward curve

Als gevolg van de hoge voorraden en de relatief lage mondiale vraag naar gas is er een steile contango ontstaan in de forward curve. De forward curve is een serie maandcontracten met levering in de toekomst. Contango houdt in dat de prijs voor een contract met levering op korte termijn goedkoper is dat levering op langere termijn. Het geeft een weergave van de huidige ruime voorraden ten opzichte van een verwachte betere balans tussen vraag en aanbod in de verdere toekomst.

Als gevolg van de steile contango is er opnieuw een groot prijsverschil ontstaan tussen het (actieve) maandcontract en het contract voor levering van gas in 2021. In het verleden zat er zelden een groot verschil tussen de contracten. Zoals te zien valt in de rechtergrafiek lag in 2018 de prijs van de komende maand zo’n EUR 1-2/MWh hoger dan het contract voor levering van het volgende jaar. Maar na de milde winter van 2018-2019 bleven de voorraden hoog en kwam de prijs voor maandcontracten in de zomer onder druk. Dit jaar, na opnieuw een milde winter, zien we een vergelijkbaar patroon. De vraag is nu of de druk op de prijs ook dit jaar vanaf medio juni zal afnemen. De lagere vraag als gevolg van de COVID-19 maatregelen in combinatie met de ruime voorraden gaat de prijs voor maandcontracten langer laag kunnen houden dan de forward curve nu suggereert.

Gasprijzen te ver gedaald?

Als de economie weer iets herstelt zal ook de vraag naar gas weer toenemen. De vraag is of dat voldoende is voor een herstel van de gasprijzen voor zowel TTF als Henry Hub. De voorraden zijn hoger dan normaal in deze tijd van het jaar. Maar dat wil niet zeggen dat er op dit moment geen opslagcapaciteit beschikbaar is zoals dat vorige maand bij het WTI oliecontract het geval was en leidde tot negatieve olieprijzen. Als de voorraden in het huidige tempo blijven toenemen dan zal in september voldoende gas zijn opgeslagen om de winter door te komen.

Op dit moment zien we de eerste signalen al dat de LNG uitvoer vanuit de VS begint af te nemen. Of dat voldoende is om de markt in de zomer in balans te brengen is nog onzeker. Neerwaartse prijsdruk valt op de korte termijn daarom ook niet uit te sluiten. Toch zien we voor Henry Hub al verdergaande gevolgen van de lage prijzen. Het aantal actieve boorinstallaties voor gaswinning zit sinds begin 2019 in een neerwaartse trend. Nu ook de productie van gas als bijproduct bij de oliewinning onder druk is gekomen door de lage olieprijs, verwachten wij dat de markt zich in de VS snel balanceert. Dat zou de neerwaartse prijsdruk moeten verminderen.

Omdat op dit moment de lage gasprijs druk geeft op de productie komen de eerste zorgen naar buiten voor de leveringszekerheid van gas in de loop van 2021 en verder. De huidige lage gasprijs kan leiden tot een juist hogere gasprijs op termijn vanwege mogelijke gevolgen op de exploratie van nieuwe gasvelden. Dit speelt momenteel in de VS, maar kan zich ook verspreiden naar velden in andere regio’s zoals Europa. Sterker, de gasproductie in Nederland staat al geruime tijd onder druk. Er wordt steeds minder geproduceerd uit het Groningenveld als gevolg van het overheidsbeleid naar aanleiding van de aardbevingen. Maar ook de gasproductie op de Noordzee – als onderdeel van het kleine-velden-beleid – laat een constante afname zien zonder dat er veel ruimte lijkt voor nieuwe initiatieven.

De twee gezichten van TTF

Met het grote prijsverschil tussen het maandcontract en het jaarcontract staan we voor een dilemma voor wat betreft onze prijsramingen. In het verleden liepen de prijzen gelijk op, en konden we volstaan met één prijsraming voor het maandcontract dat tevens de richting aangaf voor de jaarcontracten. Omdat de prijsverschillen momenteel zo groot zijn, zouden we haast twee prijsverwachtingen moeten afgeven: één voor het maandcontract en één voor het jaarcontract. Gezien de volatiliteit in het maandcontract hebben we ervoor gekozen om op het jaarcontract te focussen. Deze prijs is immers leidend voor investerings- en financieringsbeslissingen. In de onderstaande tabel hebben we de actuele prijs dan ook aangepast van het actieve maandcontract naar het contract voor het eerstvolgende kalenderjaar (nu CAL21).