De blijvende corona-gevolgen op de oliemarkt

door: Hans van Cleef

De afgelopen weken kenmerkten zich onder meer door een nieuwe prijsoorlog tussen OPEC (Saudi-Arabië) en non-OPEC (Rusland), de grootste vraaguitval van de geschiedenis als gevolg van de coronavirusmaatregelen en negatieve olieprijzen in de VS door een tekort aan opslagcapaciteit. Hoewel de vraag naar olie voorlopig niet volledig zal herstellen, hoeft dat voor de olieprijs niet uit te maken. Nu de lockdowns langzaam maar zeker worden versoepeld, zal de economie weer op stoom komen en zal ook de vraag naar olie weer toenemen. Er zijn echter enorme voorraden op dit moment en prijsherstel lijkt is afhankelijk van drie belangrijke factoren.

Een aaneenschakeling van evenementen resulteerde in een ‘Perfect Storm’

Het zijn bijzondere tijden voor de oliemarkt. De olieprijs liet een ongekend grillig en volatiel patroon zien. De Brent olieprijs noteerde aan het begin van het jaar nog ruim boven de USD 70 per vat. De maatregelen om het coronavirus in China in te dammen resulteerden tot een lagere vraag naar olie en zorgden voor de eerste prijsdruk in januari en februari. Toch begon de prijsdaling pas echt te versnellen toen de OPEC op 6 maart niet in staat bleek om met haar partners tot een nieuw productieverlagingsakkoord te komen. Toen daar in de tweede helft van maart een (gedeeltelijke) lockdown voor landen in Europa en de VS op volgde, kwam de vraag naar olie in een vrije val terecht. De ‘Perfect Storm’ was compleet.

Het voorkomen van fysieke levering van olie mag wat kosten

Het aanbod van olie past zich normaal gesproken aan naar de vraag naar olie. Dit gebeurt echter niet in hetzelfde bizarre tempo als waarin de vraag is gedaald. Het gevolg was een snelle stijging van de voorraden. Dat er weinig ruimte meer is qua opslagcapaciteit kwam goed tot uiting op 20 april. Dit was de dag dat de prijs van West Texas Intermediate (WTI) daalde tot USD -40 per vat. Ja, u leest het goed: minus 40 dollar per vat. Een dag voor de expiratie van het contract voor de (fysieke levering van olie in de) maand mei waren er enkele partijen in de markt die wél de contracten bezaten, maar níet de olie fysiek geleverd wilden krijgen. Normaal gesproken is dat geen probleem, want dan verkoop je zo’n contract aan een partij die wel fysiek de olie wilt ontvangen. Maar als gevolg van het tekort aan opslagcapaciteit hadden die partijen geen interesse, en sloeg de paniek toe. Ik denk dat alle hedgefondsen en Exchange Traded Funds (ETF’s) hun lesje hebben geleerd. In het vervolg zullen zij ervoor zorgen dat zij hun posities tijdig zullen draaien naar contracten met levering verder in de toekomst om daadwerkelijke levering te voorkomen. Toch valt een nieuwe paniekaanval, met negatieve prijzen tot gevolg, niet meer volledig uit te sluiten.

Herstel van de vraag zal jaren duren

De maatregelen om de verspreiding van het coronavirus te voorkomen zorgen voor een sterke daling van de vraag naar olie. Nu de lockdowns langzaam maar zeker worden versoepeld, zal de economie weer op stoom komen. De vraag naar olie gaat dan weer toenemen. Toch denk ik dat een deel van de vraaguitval blijvend is, vooral in Europa. Met name het woon-werk verkeer zal afnemen doordat is gebleken dat thuiswerken voor veel beroepen een prima oplossing is, en veel kantoren niet ingericht zijn op de anderhalve meter-economie. Ook het zakelijke vliegverkeer zal, door de toename van Webinars en online vergaderen, kritisch tegen het licht worden gehouden. De nieuwe groei van de vraag naar olie zal vooral uit Azië en Afrika komen. Dat was al het geval, maar de invloed hiervan op de totale vraag zal nu geremd worden door een mogelijk blijvende lagere vraag in Europa.

Toch is een prijsherstel waarschijnlijk

Financiële markten zijn opportunistisch. Op het moment dat er hoop is op betere tijden zullen er marktpartijen zijn die hiervan willen profiteren. De afgelopen tijd zien we al dat de olieprijs weer voorzichtig steun vindt bij de gedachte aan een herstel van de vraag naar olie, de productiebeperkende maatregelen door OPEC+ én het feit dat de productie in de VS snel afneemt. De verwachting dat de markt weer in balans zal komen is voldoende voor een voorzichtig prijsherstel. Aangezien er over enige tijd een nieuwe balans zal worden gevonden tussen de (lagere) vraag naar olie, en het aanbod is een hogere olieprijs ook gerechtvaardigd. De olie die wordt geproduceerd heeft ook een kostprijs, en dat zal tevens op termijn de minimale prijs zijn. Om toekomstige noodzakelijke investeringen te kunnen doen verwacht ik een prijsherstel tot USD 40-50 per vat richting het einde van 2020 en in 2021. Veel hoger zal het voorlopig niet worden als gevolg van de enorm grote voorraden die inmiddels zijn en ook worden opgebouwd.

Voorzichtigheid loont

Zo’n prijsherstel is wel sterk afhankelijk van drie belangrijke factoren: 1) er moeten niet opnieuw lockdowns worden ingesteld, 2) de OPEC en haar partners moeten zich aan de gemaakte afspraken houden, en 3) de markt moet het vertrouwen houden in het vinden van een nieuwe balans tussen vraag en aanbod. Iedere teleurstelling of tegenvaller die mogelijke gevolgen zal hebben voor de vraag naar – of het aanbod van olie zal leiden tot flinke prijsbewegingen. Het helemaal uitsluiten van opnieuw negatieve prijzen op de handelsschermen kunnen we dus helaas niet. Voor beleggers blijft het dus zaak om voorzichtig te blijven, en de verleiding van het prijsherstel te wegen ten opzichte van het risico op flinke prijsdalingen. Hoewel het een simpel spel van vraag en aanbod lijkt, is de oliemarkt een stuk complexer gebleken. Het heeft al veel beleggers op het verkeerde been gezet. Geopolitiek en overheidsingrijpen zijn nu eenmaal belangrijke factoren die voor onverwachte verstoringen in het ‘normale’ spel kunnen zorgen.

 

Deze column werd eerder gepubliceerd op Beleggers Belangen.