Short Insight – Consument gegrepen door negatief sentiment

door: Nora Neuteboom , Veda Zeren , Kiamars Vafayi

  • Sterke daling consumentenvertrouwen in april (-20) weerspiegelt coronacrisis
  • Daling in sentiment uit nieuwsartikelen was al in februari zichtbaar…
  • … maar sentiment krabbelt weer langzaam op uit het dal van eind maart
200420-Short-Insight-Sentiment.pdf (312 KB)
Download

Sterke daling (-20) consumentenvertrouwen weerspiegelt coronacrisis

Het consumentenvertrouwen in april weerspiegelt duidelijk de coronacrisis. Het CBS registreerde met -20 de grootste daling ooit. Met een stand van -22 ligt het consumentenvertrouwen in april ver onder het gemiddelde over de afgelopen twintig jaar (-5) en onder het cijfer van maart (-2). De deelindicatoren waarin consumenten wordt gevraagd naar de toekomst zagen de grootste verslechtering. De economische situatie de komende 12 maanden (-69), de financiële situatie de komende 12 maanden (-16) en of het een gunstige tijd is voor grote aankopen (-38) zagen scherpe dalingen. In maart viel het consumentenvertrouwen (-2) erg mee. Dat kwam omdat een groot gedeelte van de respondenten al hadden gereageerd voordat de maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus werden genomen op donderdag 12 maart.

Negatief sentiment in het nieuws overheerst

Ook ons model om het sentiment in het nieuws te meten laat de scherpste daling ooit zien. Wij maken daarbij gebruik van machine learning modellen die artikelen automatisch analyseren op basis van positief en negatief woordgebruik (zie tekst box onderaan voor meer uitleg). In januari 2020 was dit sentiment nog licht positief, in februari zette echter de daling al in en in maart vond de scherpste daling ooit plaats. Het dieptepunt bevond zich in de week van 30 maart (-0,3). Het is bovendien de laagste stand ooit gemeten in onze dataset, nieuwsartikelen waren in de maand maart nog negatiever dan eind 2008/begin 2009 tijdens het dieptepunt van de financiële crisis. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat nieuws consumenten kan beïnvloeding in het koopgedrag en andere economische afwegingen. Wat je leest of hoort over de economische situatie bepaalt mede jouw vertrouwen in de toekomst. Het beïnvloed belangrijke beslissingen, zoals of je wisselt van baan, een nieuw huis koopt of extra spaargeld achterhoudt.

Maar de bodem lijkt bereikt

Een belangrijke factor in de scherpe daling van sentiment is het corona-gerelateerde nieuws. Eind-januari ging ongeveer 20% van alle artikelen in het nieuws over corona, momenteel staat dat percentage op 60%. Echter, de scherpe daling van het sentiment in het nieuws die we zagen aan het begin van dit jaar lijkt af te remmen. In de eerste weken van april begon het sentiment af te vlakken en de afgelopen dagen lijkt het weer langzaam uit het dal op te krabbelen. Dit komt voornamelijk omdat corona-gerelateerde artikelen – gemeten door artikelen die tenminste een keer het woord ‘corona’ bevatten – een positiever sentiment laten zien. Dit komt waarschijnlijk doordat er meer postieve berichtgeving verschijnt over het verloop van het virus. Artikelen die niet gerelateerd zijn aan corona lijken juist op hetzelfde negatieve niveau te blijven hangen.

Corona negatief effect op duurzaamheid?

We maken ook gebruik van een topic model dat automatisch verschillende onderwerpen in het nieuws categoriseert. Een van deze onderwerpen is duurzaamheid. Daar zien we een interessant patroon ontstaan. Artikelen die over duurzaamheid én corona gaan – ongeveer de helft van het totaal in deze categorie in april – lijken een sterk negatief sentiment te vertonen. De andere helft van de artikelen die alléén over duurzaamheid gaan vertonen juist een heel positief sentiment. Dit lijkt het debat over duurzaamheid goed te weerspiegelen. Enerzijds kan de coronacrisis positief uitpakken voor het klimaat, denk bijvoorbeeld aan de CO2 uitstoot die we uitsparen door niet of nauwelijks te reizen. Anderzijds kan een schaarste van (financiële)middelen, die tijdens een crisis ontstaan, er toe leiden dat de duurzaamheidsagenda op het tweede plan komt, dan wel vertraging oploopt.