De keten moet duurzame logistiek versnellen

door: Bart Banning

De duurzame transitie in de logistiek is in volle gang. Wet- en regelgeving zetten steeds scherpere kaders als het gaat om de duurzame uitvoering van logistieke activiteiten, de maatschappelijke druk om COte verminderen neemt toe en, commercieel interessant, duurzame bedrijven presteren beter. Ondanks vele initiatieven slagen we er echter niet in de uitstoot serieus terug te dringen. Opschalen is het devies en de oplossing hiervoor ligt in samenwerking binnen de gehele logistieke keten.

De logistiek behoort wereldwijd tot een van de vier sectoren die de meeste broeikasgassen uitstoten. In 2017 was de logistiek verantwoordelijk voor 27 procent van alle CO₂-uitstoot binnen de Europese Unie. En de rol van Nederland is daarbij aanzienlijk; met slechts 0,25 procent van de wereldbevolking is het land goed voor circa 3,7 procent van alle goederenhandel.

Hoogwaardige logistiek gaat hand in hand met technologische innovatie en een succesvolle duurzame transitie. Beide factoren zijn cruciaal voor het behouden van onze internationale logistieke concurrentiepositie en geven tegelijk richting aan onze ambities op nationaal niveau bij het verlagen van de CO₂-uitstoot en het beter benutten van de transportcapaciteit. Het is dus logisch dat deze sector in de belangstelling staat en dat duurzaamheid in het nieuwe ambitiedocument van de Topsector Logistiek wordt genoemd als een van de centrale thema’s.

Wet- en regelgeving
Overheden zetten extra druk om deze ambities te realiseren. Het Klimaatakkoord van Parijs van 2015 heeft internationaal zijn uitwerking niet gemist. De bewustwording over de gevolgen van klimaatverandering is enorm toegenomen en het draagvlak voor een internationale aanpak is vergroot. Voor de scheepvaart heeft dit in 2018 geleid tot reductieafspraken op internationaal niveau. Het meest recente wapenfeit is de Europese Green Deal met zeer ambitieuze doelstellingen voor 2050. Op nationaal niveau heeft de overheid via Connekt succesvolle programma’s als Lean and Green, Green Deal Zero Emissie Stadsdistributie en Lean and Green off road gelanceerd.

Het is een goed begin, maar er is een versnelling nodig. Ondanks het Klimaatakkoord van Parijs en vele technologische innovaties is de mondiale uitstoot in 2017 met 2,2 procent toegenomen ten opzichte van 2016. Want hoe belangrijk de overheidsinspanningen ook zijn, het zijn de bedrijven die de duurzame transitie in gang moeten zetten.

De mogelijkheden voor versnelling zijn volop aanwezig, maar de schaal waarop deze worden toegepast, is nog klein. Zo zijn er voldoende alternatieve energiedragers, zoals LNG, elektriciteit of waterstof, maar het gebruik ervan in trucks en schepen zit nog in de experimentele fase. De productie van elektrische trucks is weliswaar aangekondigd, maar mag geen naam hebben. Ook digitalisering leidt tot minder uitstoot, maar tijd, geld en complexiteit vormen hier een belemmering. Het BigMile-programma kan helpen. Naast registratie en reductie van de CO₂-uitstoot wordt met dit rekenmodel tevens in beeld gebracht waar inefficiëntie in de planning zit.

De kracht van de keten                                                                                                De echte potentie voor verduurzaming zit in de kracht van de keten. Verladers, logistiek dienstverleners, truckleveranciers en financiers kunnen samen de brug slaan naar die versnelling. Gezamenlijke aanpak voorkomt terugtrekkende bewegingen zodra het spannend wordt of wanneer het over harde euro’s gaat. Draagvlak en draagkracht zijn kenmerken van ketensamenwerking die het denken in halve oplossingen kunnen voorkomen.

Enkele voorbeelden maken de kracht van samenwerking binnen de keten goed duidelijk. Bij het bouwproject de Trip in Utrecht heeft intensieve samenwerking geleid tot een volledig andere logistieke operatie met als resultaat tijdwinst, lagere kosten en minder uitstoot. Het verduurzamen van de bevoorrading van De Hogeschool en Universiteit van Amsterdam heeft geleid tot bundeling van duizenden pakketten die met elektrische vervoersmiddelen worden aangeleverd. Het resultaat: minder vervoerbewegingen in de stad en minder uitstoot. Andere voorbeelden van succesvolle samenwerking zijn CB Logistics met City Hub en Cycloon met Tielbeke, die beide leiden tot minder verkeersdrukte en een lagere CO₂-uitstoot.

De combinatie van serieuze samenwerkingen en een sterke positionering binnen en van de keten geeft bovendien vertrouwen bij financiers. Duurzame investeringen op basis van nog onbewezen innovaties leiden immers tot hogere risico’s. Groen– en subsidieregelingen zijn daarom zeer welkom, maar enkel in te zetten als aanvulling op de bankfinanciering. Ketenpartners kunnen hun verdienmodel aanzienlijk versterken en hun risico’s verkleinen door kennisuitwisseling en het aangaan van onderlinge langetermijncontracten.

Sterkere positionering                                                                                              Letterlijk genomen kunnen bedrijven natuurlijk niet bewegen. Het zijn de mensen die de beweging in gang zetten. Hun motivatie om te willen veranderen is de basis van succes. Uit de Maatschappelijke Imago Monitor blijkt dat bedrijven die meer aandacht besteden aan duurzaam ondernemen meer tevreden werknemers hebben. Verladers en logistiek dienstverleners moeten daarom gebruikmaken van de ondernemerszin van de generaties Y en Z die vinden dat bedrijven in grote mate verantwoordelijk zijn voor het welzijn van mens, maatschappij en milieu. Geef hen tevens een rol om de samenwerking binnen de keten aan te gaan.

Duurzaamheid heeft een duidelijke meerwaarde voor logistieke bedrijven. Het rapport Strategy Trends 2019 van Berenschot leert dat het thema duurzaamheid als snelste stijger in de top drie is binnengedrongen als het gaat om onderscheidend vermogen. Dat is interessant, want juist veel logistieke bedrijven voelen dat zij zich in toenemende mate in een ‘commodity trap’ bevinden en zijn op zoek naar wegen om onderscheidend te zijn. De bijvangst van inzetten op verduurzaming en efficiency is dus een sterkere positionering van het bedrijf.

De duurzame transitie is te vergelijken met een bergbeklimming die samen moet worden volbracht. Een goede voorbereiding is daarbij nog het meest eenvoudige, maar tijdens het klimmen veranderen de omstandigheden en gaat ieder zijn eigen tempo. Soms gaan we alleen, maar als het echt spannend wordt, hebben we elkaar hard nodig. De reis naar een duurzame logistieke sector is niet anders. Het vraagt om visie, lef en vooral samenwerking om deze reis succesvol af te ronden.

 

Dit expertartikel is geplaatst op 18 februari op Logistiek.nl