Negatieve evaluaties belastingregels eigen woning

door: Philip Bokeloh

  • Reeks aanpassingen rondom eigen woning maakt belastingregels naleven erg complex
  • Beste manier om probleem te verhelpen: versnel beperking hypotheekrenteaftrek
  • Volgende regering mag aan de slag met de uitkomst van de evaluaties

De behandeling van de eigen woning in het belastingstelsel blijft voer voor discussie. Het ministerie van Financi├źn heeft de belastingregels rondom de eigen woning laten evalueren. Het ministerie verzocht de onderzoekers speciale aandacht te schenken aan de vanaf 2001 doorgevoerde wijzigingen (bijleenregeling, Hillen-regeling, verhoging woningforfait dure woningen, aflossingsverplichting, verlaging maximumaftrektarief). Deze wijzigingen zijn doorgevoerd om de neveneffecten van de hypotheekrenteaftrek tegen te gaan.

Ingewikkelde regelgeving

Uit de evaluaties blijkt dat alle aanpassingen, afgezien van de Hillen-regeling, min of meer het beoogde effect sorteren. Hier staan wel hogere administratieve kosten tegenover. Bovendien blijkt dat de wijzigingen het voor huizenbezitters met een hypotheek erg ingewikkeld maken om de belastingregels na te leven, zeker wanneer hun persoonlijke leefsituatie ingrijpend is veranderd, bijvoorbeeld doordat zij zijn gescheiden of weer zijn gaan samenwonen. Ook professionele adviseurs komen er dan nauwelijks uit. Zelfs de belastingdienst heeft moeite om bij ingewikkelde gevallen alle regels te controleren en te handhaven.

Grondige aanpassing noodzakelijk

De evaluatierapporten noemen diverse maatregelen om de problemen te verlichten. Een structurele oplossing kan er volgens de evaluaties echter alleen komen wanneer de belastingregels ten aanzien van de eigen woning grondig worden veranderd. De huidige belastingregels stimuleren het eigen woningbezit, wat in een maatschappelijke behoefte voorziet. Maar dit gebeurt tegen een hoge prijs en gaat ten koste van de maatschappelijke welvaart. De evaluaties opperen daarom de gunstige fiscale behandeling van de eigen woning versneld aan te passen. Dit zou kunnen door de eigen woning te defiscaliseren (afschaffen renteaftrek en eigenwoningforfait), of door deze te verhuizen van box 1 naar box 3 van het belastingstelsel.

Aanpassing laat op zich wachten

De aanbeveling om de hypotheekrenteaftrek en het eigenwoningforfait versneld aan te passen, sluit aan bij eerdere suggesties van internationale instanties als het IMF, de OESO en de Europese Commissie, bij aanbevelingen van nationale instellingen als DNB en het CPB en bij voorstellen in het onlangs verschenen boek Ontwerp voor een beter belastingstelsel van Bas Jacobs en Sijbren Cnossen. Het huidige kabinet heeft de uitkomsten van de evaluaties ter kennisgeving aangenomen en stelt dat een volgende regering ermee aan de slag mag.

Woningmarktmonitor – Krapte woningmarkt duurt voort, prijsstijging zwakt af