Headlines | Gemeente heeft sleutel tot hoogbouw voor woningtekort

door: Casper Wolf , Madeline Buijs

Foto: Shutterstock

 

 

 

Maarten Allers pleit in economenvakblad ESB om de huidige onroerendezaakbelasting (ozb) te vervangen voor een grondbelasting. De hoogleraar economie van decentrale overheden beargumenteert dat de overheid op deze manier hoogbouw stimuleert en daarmee deels de woningnood oplost. De vastgoedeigenaar betaalt dan via die heffing immers belasting over de grond en niet voor de combinatie van de grond en de omvang van het gebouw.

Insight:
Het aantal hoge gebouwen in Nederland is beperkt. Enige uitzondering is Rotterdam, dat de top vijf van hoogste gebouwen van Nederland binnen zijn gemeentegrenzen herbergt. De Maastoren is met 165 meter de hoogste. In Duitsland en het Verenigd Koninkrijk zijn respectievelijk liefst twaalf en zestien gebouwen hoger.

De beperkende factor bij het realiseren van hoogbouw is vaak de gemeente. Die bepaalt de voorwaarden voor nieuwbouw door het vaststellen van de bestemmingsplannen en aanbestedingsvoorwaarden, inclusief de maximale hoogte. Gemeentes zijn tot op heden niet enthousiast over hoogbouw of ondervinden daarnaast veel weerstand van hun inwoners. Een belangrijk argument tegen hoogbouw is horizonvervuiling. In Utrecht protesteerde de bevolking in 2010 tegen de komst van de Belle van Zuylentoren (262 meter), omdat die hoger was dan de Domtoren (112 meter). Het plan werd afgeblazen.

Inmiddels is in de grote steden een kentering zichtbaar. Hoogbouw wordt vaker toegestaan om de woningnood te verminderen. Toch wordt hiervoor doorgaans een beperkt aantal specifieke locaties aangewezen, vaak buiten de historische binnenstad. Zo concentreert de hoogbouw in Rotterdam zich direct naast het centraal station of in de Kop van Zuid. In Amsterdam betreft het met name de Zuidas en Nieuw-West. In Utrecht en Eindhoven is nieuwe hoogbouw gepland vlakbij het centraal station.

Bovendien is niet elke toren bestemd voor woningen. Zo staan er op de Kop van Zuid maar drie woontorens die hoger zijn dan 100 meter. Wanneer in elk van de vijf grote steden nog zes torens met zo’n 300 woningen worden gebouwd tussen nu en 2025, dan komen er 9.000 extra woningen bij. Dat is slechts iets meer dan een procent van de 700.000 woningen die conform de nationale woonagenda tussen 2018 en 2025 moeten worden gebouwd.

Het fiscaal stimuleren van hoogbouw biedt ruimte, maar is zeker niet de heilige graal om het woningtekort op te lossen. Daarvoor zouden gemeenten een soepeler beleid moeten voeren in het toestaan van hoge gebouwen en moeten kiezen voor meerdere locaties in de stad. Dit geldt zeker voor middelgrote en grote steden met een jonge bevolking en hoge woningnood, zoals de universiteitssteden Groningen, Nijmegen en Tilburg. Pas dan zet een grondbelasting echt zoden aan de dijk.

In Headlines & Insights geeft ABN AMRO duiding bij het nieuws.

Meer informatie: