Extremer weer teistert grondstofmarkten

door: Casper Burgering

Grondstofrijke landen blijven niet gespaard van de toename van extreem weer. Australië is daar een goed voorbeeld van. Zo zorgde in februari 2019 een overstroming in Noordoost Australië ervoor dat maar liefst 25.000 km2 land onder water kwam te staan. Wat normaal aan regenwater in een jaar in de regio valt, kwam in slechts zeven dagen naar beneden. Naast het menselijk leed, zorgde het ook voor een economische catastrofe. Mijnen liepen onder water, 600.000 runderen verdronken en veel oogsten gingen verloren.

Later in het jaar kreeg Australië te maken met een ander type van extreem weer. De temperatuur liep half december 2019 hoog op in Zuidoost Australië (Nieuw-Zuid-Wales). In sommige delen werd zelfs een recordtemperatuur bereikt van bijna 50 graden Celsius, met extreme droogte en hevige branden tot gevolg. Ook dit had veel negatieve weerslag op mens en maatschappij.

De kans op extremer weer zoals hittegolven, extreme droogte of zware neerslag is mondiaal toegenomen. Dit blijkt ook uit de ‘Global Climate Risk Index 2020’ samengesteld door de NGO ‘Germanwatch’. Uit het rapport blijkt dat het aantal extreme weersgevallen jaarlijks stijgt. Dit heeft direct gevolgen voor de productie in agrarische grondstofmarkten en industriële metaalmarkten.

Het weer in agrarische grondstofmarkten

Het weer is in agrarische grondstofmarkten altijd een factor van belang geweest. Extremere weersomstandigheden verstoren de vraag- en aanbodverhoudingen met grotere prijsbewegingen tot gevolg. Het heeft direct effect op het inkomen van de boer, zorgt voor een daling van de export en leidt tot volatiele voedselprijzen. Daar worden doorgaans maar weinig mensen gelukkig van. Afgelopen jaar kregen veel grondstofrijke landen wereldwijd te maken met extreem weer.

De groei van de productie van palmolie in Indonesië – ’s werelds grootste producent – is sterk vertraagd door extreme droogte eind 2019. Het resulteerde in flink hogere palmolieprijzen. Helemaal omdat tegelijkertijd het gebruik van biodiesel uit palmolie sterk blijft toenemen.

Hevige regenval in de VS en onverwachte koude periodes in juni vorig jaar vertraagde het zaaien van sojabonen en maïs aanzienlijk. Normaalgesproken is het inzaaien van maïs begin mei afgerond, maar door het weer werd dat uiteindelijk juni. De sojabonen worden normaliter ingezaaid na maïs en dat werd daarom ook vertraagd. De kortere groeiperiode van beide gewassen zorgde voor een lagere kwaliteit, minder oogst en dus hogere prijzen.

Door beperkte regenval in Latijns Amerika eind 2019 viel de oogst van Arabica koffie tegen. Het leverde kwaliteitsverlies op en de aangeboden hoeveelheid kwam onder druk te staan. Bij een toenemende of zelfs gelijkblijvende vraag naar koffie neemt de koffieprijs toe.

Meer dan gemiddelde regenval in West Afrika zorgde in september en oktober van 2019 voor hogere vochtigheidsgraden bij de cacaobomen. Daarmee kregen schimmels meer kans zich te ontwikkelen, met rottende cacaobonen tot gevolg. Het zette het aanbod onder druk.

Het weer in industriële metaalmarkten

Ook in industriële metaalmarkten krijgen weersinvloeden meer grip op de markt. Dit uit zich voornamelijk in de mijnbouw waar de ertsen worden ontgonnen. Want zodra de output van de mijnbouwsector stokt, dan daalt ook de productie van de geraffineerde metalen. In 2019 waren de weersincidenten weer talrijk.

Bron: CRU (via de Steelmaking Raw Materials Monitor – januari 2020)

De overstromingen in Noordoost Australië zijn een bijna jaarlijks terugkerende gebeurtenis en het lijkt extremer te worden. De kolenmijnen in de regio komen onder water te staan. Het tast de kwaliteit van de cokeskolen aan en verlaagd de output. Daarnaast legt het de infrastructuur rondom de mijnen vaak voor langere tijd volledig lam.

Het Noordwesten van Australië krijgt jaarlijks te maken met een cycloonseizoen. De kans op cyclonen is hier het grootst in de periode november-april. Aangezien de regio rijk is aan ijzererts komt het regelmatig voor dat bulkschepen in deze periode niet kunnen aanmeren of uitvaren.

In februari van 2019 werden kopermijnen in Chili stilgelegd vanwege hevige regenval. In december 2019 is het vervolgens extreem droog in Chili, met een watertekort tot gevolg. Aangezien bij het ontginnen van koper veel water nodig is, wordt het vrijwel onmogelijk voor mijnbouwbedrijven om de productie op peil te houden.

Donkere wolken pakken zich samen

Duidelijk is dat extreme weersomstandigheden een aanbodverstoring in veel grondstofmarkten met zich meebrengt. Dit zorgt voor hogere prijzen. Veel onderzoeken duiden er bovendien op dat het aantal extreme weersgevallen de komende jaren verder toeneemt. Het verhoogt de onzekerheid in grondstofmarkten. Gelukkig zijn sommige verstoringen in het aanbod tijdelijk van aard, maar in veel andere gevallen kan de impact zomaar substantiëler uitpakken. En ondanks de redelijk goede voorspelbaarheid, blijft het in grondstofmarkten wachten tot de storm is overgewaaid.

Deze column heeft op de website van Beleggers Belangen gestaan.