Regie van het Rijk in woningbouw is nodig

door: Madeline Buijs

In de jaarlijkse publicatie Staat van de Woningmarkt van het Ministerie van Binnenlandse Zaken van afgelopen november gaat uiteraard veel aandacht uit naar de negatieve gevolgen van de stikstofcrisis op de nieuwbouw van woningen. Uit andere cijfers van het ministerie blijkt dat nog veel meer hordes moeten worden genomen om het structurele woningtekort op te lossen.

Neem de ‘harde plancapaciteit’ van de provincies. Dit is het aantal woningen dat in de verschillende provincies in de periode 2019-2030 in de planning staat. Het goede nieuws is dat de harde plancapaciteit ten opzichte van het voorjaar van 2019 is toegenomen.

Minder positief is dat de plancapaciteit in veel gevallen mager is ten opzichte van de grote behoefte aan nieuwe woningen. Zo vullen de harde woningbouwplannen in de regio Amersfoort maar 38 procent van de woningbehoefte zoals die tot 2030 wordt verwacht. In de regio Den Haag is dit 52 procent, in Rotterdam 40 en in de gemeentes van de provincie Utrecht 41. De plannen voor Groningen en Eindhoven voldoen wel bijna aan de behoefte.

Een jaar geleden nam de Tweede Kamer twee moties aan om provincies aan te sporen om de harde plancapaciteit ‘over te programmeren’, ofwel; zorg voor meer concrete bouwplannen dan waar behoefte aan is. Het blijkt namelijk dat gemiddeld 10 procent van de afgegeven vergunningen niet tot nieuwe woningen leidt.

Sommige provincies geven hier gelukkig gehoor aan. In Noord-Holland nam de plancapaciteit sinds het voorjaar toe met ruim 34.000 nieuwe woningen, maar Utrecht en Zuid-Holland nam deze juist af. De harde plancapaciteit ligt landelijk gemiddeld op een schamele 66 procent van de behoefte.

Het is dus niet alleen de stikstof die voor problemen zorgt. Zelfs wanneer de capaciteit alsnog naar het niveau van de behoefte stijgt, dan blijft het tekort aan woningen in 2030 nog steken op 200.000 tegen 294.000 nu. De roep om regie door de rijksoverheid in de woningbouw wordt steeds luider en gezien het achterblijven van de plancapaciteit blijkt wel waarom.

Deze column verscheen eerder in Cobouw op 16 december 2019.