Een wereld met twee goudprijzen?

door: Georgette Boele

In mijn vorige columns gaf ik aan dat de vraag naar goud als veilige haven is afgenomen en dat de vraag naar goud als risicovolle belegging is toegenomen. Toch is dit iets wat veel beleggers waarschijnlijk niet willen horen. Zij wijzen op het feit dat er veel onzekerheden waren dit jaar. Dit is absoluut waar. Mocht goud echter uitsluitend een veilige haven zijn, dan was zijn ‘gedrag’ toch anders dan wij de afgelopen jaren hebben ervaren.

De goudmarkt is sinds eind 2004 opengesteld voor het grote beleggingspubliek, dat sindsdien gemakkelijker in goud kan beleggen. Maar de beleggingshorizon en –doelstellingen verschillen per belegger. Er zijn beleggers die goud kopen als ultieme veilige haven. Zij kopen fysiek goud en bewaren dit in een kluis (in huis of bij een instelling). Zolang dit goud op naam van de belegger staat, is hij de eigenaar (contractueel vastgelegd). Daarnaast zijn er ook beleggers die in goudproducten investeren die fysiek gedekt zijn. Per product moet dan echter goed gekeken worden wie de uiteindelijke eigenaar is van het fysieke goud en of er andere risico’s zijn bijgekomen. Ook zijn er beleggers die inzetten op schommelingen in de koers. Deze producten zijn echter niet altijd gedekt door fysiek goud. Denk hierbij aan een rekening in goud, exchange-traded products zonder fysiekgouddekking en synthetische producten zonder fysiekgouddekking. In het kort komt het erop neer dat beleggers voor ieder beleggingsdoel en iedere investeringshorizon een gepaste goudbelegging kunnen vinden.

Beleggers die goud kopen als veilige haven zijn vaak geduldige beleggers. Ze laten zich namelijk niet snel beïnvloeden door kortetermijnschommelingen. Als ze de goudprijs relatief aantrekkelijk vinden in vergelijking met de langetermijnvooruitzichten van het financiële systeem, voor de economie en de financiële markten, dan zullen ze goud kopen. Er zijn ook veel beleggers die geld willen verdienen met de kortetermijnschommelingen van de goudprijs. Zij zorgen voor meer bewegelijkheid van de goudprijs.

Wat gebeurde er tijdens de mondiale financiële crisis van 2008? Toen de stress op de financiële markten toenam steeg de goudprijs, want beleggers kochten meer goud. Deze trend ging door tot de climax van de liquiditeitscrisis. Op dat moment verkochten beleggers goud en andere beleggingen in ruil voor dollars. Toen werd dus duidelijk dat contanten voor sommige beleggers waardevoller waren dan goud. Maar wie waren precies de beleggers die toen hun goud verkochten? Waren het de beleggers die fysiek goud in de kluis hadden liggen voor het geval dat het hele financiële systeem in elkaar zou storten? Of waren het de beleggers die met goud speculeerden? De eerste groep beleggers zou wel drie keer nadenken om goud te verkopen, het systeem leek in te storten maar was in werkelijkheid nog niet ingestort. De paniek was vooral groot bij de speculanten die contanten nodig hadden in plaats van een goudbelegging.

Laten we nu een stap verder gaan. Stel er zijn twee goudprijzen. Een goudprijs voor alleen fysiek goud en een goudprijs die alle andere goudproducten op papier vertegenwoordigt. Hoe zou het gedrag van deze twee goudprijzen zijn? In goed functionerende financiële markten zonder paniek zal de goudprijs die fysiek goud vertegenwoordigt, waarschijnlijk minder snel stijgen (bij een positieve trend) en ook minder bewegelijk zijn dan de andere goudprijs. In de situatie van een financiële crisis zal echter de goudprijs die fysiek goud vertegenwoordigt juist veel harder stijgen dan de andere. Alles bij elkaar genomen heeft de speculatieve vraag naar goud de goudprijs volatieler gemaakt. Daarnaast gedraagt goud zich minder als veilige haven. De enige veilige vorm van beleggen bij nul vertrouwen in het financiële systeem is nog steeds beleggen in fysiek goud. In het geval van twee goudprijzen zal de prijs van fysiek goud zich voornamelijk gedragen als veilige haven. De andere goudprijs is meer een financiële asset en kan als anti-dollarbelegging dienen.

Leestip: op 6 december is onze “Visie op edelmetalen – Positief, maar stap niet te snel in” gepubliceerd

Deze column is eerder verschenen op Beleggersbelangen.nl op 2 december 2019.