Headlines | Upcyclen is nieuwe circulaire stap voor de bouw

door: Madeline Buijs , Petran van Heel , Casper Wolf

Foto: Shutterstock

 

 

De helft van al het gerecyclede materiaal in Nederland wordt in de bouwsector gebruikt, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over 2016. Mede daarom ligt de materiaalproductiviteit in Nederland 88 procent hoger dan gemiddeld in de Europese Unie. Waar Nederland in lijstjes over het gebruik van duurzame energie onderaan bungelt, staan we als het gaat om het hergebruik van materialen met stip op een.

Insight:
De rijksoverheid heeft als doel om Nederland in 2050 volledig circulair te laten zijn: afvalvrij, leunend op het hergebruik van materialen. In 2030 moet het gebruik van primaire grondstoffen met 50 procent teruggedrongen zijn. Een van de manieren om deze doelstellingen te bereiken is het hergebruik van materialen en grondstoffen. De bouwsector heeft hier een belangrijke rol, want de sector is verantwoordelijk voor ongeveer de helft van het materiaalgebruik.

In 2016 werd in Nederland als geheel bijna 15 procent van de gebruikte materialen gerecycled. De bouwsector stak hier met kop en schouders bovenuit. Bijna 38 procent van de in de bouw toegepaste materialen wordt hergebruikt, waarmee de sector goed is voor de inzet van de helft van al het hergebruikte materiaal. Dit percentage is stabiel ten opzichte van 2014. Volgens het CBS zorgt circulariteit in de bouwsector inmiddels voor 1,4 miljard euro toegevoegde waarde, bijna vijf procent van de totale toegevoegde waarde van de bouw van ruim 28 miljard euro. Ook waren hier in 2016 al 20.300 voltijdsbanen mee gemoeid, een stijging van 8,6 procent in vergelijking met 2014. De circulaire economie is een snelgroeiende branche binnen de bouwsector.

Desondanks is er nog veel verbetering mogelijk. Ten eerste kan de hoeveelheid afval die de bouw produceert drastisch omlaag. De helft van het Nederlandse afval is afkomstig van de bouwsector. Daarnaast wordt veel van het gerecyclede materiaal in de bouw op een ‘laagwaardige’ manier hergebruikt, waarmee het materiaal in de nieuwe toepassing een minimale waarde heeft. Bijvoorbeeld als puin onder een nieuwe weg. Veel gebouwen worden nu simpelweg gesloopt in plaats van na te denken over hergebruik.

In plaats van materiaal te ‘downcyclen’, moet daarom worden nagedacht over ‘upcyclen’; het hoogwaardig hergebruik van materialen en grondstoffen. Dit verhoogt de waarde van deze materialen, draagt meer bij aan een circulaire economie en levert meer toegevoegde waarde aan een bedrijf. De meeste bouwprojecten zijn echter niet demontabel ontworpen en gebouwd en lenen zich moeilijk voor demontage. Dat maakt hoogwaardig hergebruik lastig. Ook moet voor veel sloopafval nog een goede, hoogwaardige verwerking worden gevonden.

Er zijn steeds meer ondernemers in de bouwsector die zich met hoogwaardig hergebruik bezighouden. Een voorbeeld daarvan is Madaster dat via materiaalpaspoorten inzichtelijk maakt welke materialen in een gebouw zitten. Bouwdelen, producten en grondstoffen raken daardoor niet ‘in de vergetelheid’ en de drempel tot hergebruik is daarmee veel lager. Het Urban Mining Collective sloopt gebouwen niet, maar oogst de materialen en zet deze opnieuw in bij nieuwe gebouwen. Zo werden in Circl van ABN AMRO tweedehands-kozijnen geplaatst en verzameld sloophout als vloer gelegd. Een ander voorbeeld van hoogwaardig hergebruik in de bouw is de machine die Rutte Group maakte om beton te recyclen.

De voorzichtig ingeslagen weg naar upcyclen verdient een vervolg nu het hergebruik van materialen naar verwachting verder toeneemt. In het Bouwbesluit is sinds 2018 als eis de Milieuprestatie Gebouw opgenomen, de MPG. De MPG brengt in kaart wat de milieubelasting is van de gebruikte materialen in een gebouw. Net als bij de Energie Prestatie Coëfficiënt (EPC) in de afgelopen twintig jaar is gebeurd, zal ook de MPG steeds worden aangescherpt. Dat betekent dat de markt moet innoveren om steeds meer duurzame materialen te kunnen gebruiken. Wie hoogwaardig hergebruik onder de knie krijgt, heeft hier dus een competitief voordeel. Het uiteindelijke gevolg is dat tweedehands materiaal meerwaarde krijgt, de markt zijn werk doet en innovators, pioniers en ondernemers loon naar werken krijgen.

In Headlines & Insights geeft ABN AMRO duiding bij het nieuws.

Meer informatie: