Koffieprijs bevordert geen duurzame sector

door: Casper Burgering

Bakkie troost, pleur of leut. Hoe je het ook zegt of schrijft, we snappen direct waar over het gaat. Koffie heeft velen eigenschappen. Het is een gewoonte, een lekkernij, een sociaal bindmiddel, een dagstarter en het houdt je bij de les. De koffiecultuur in Nederland gaat ver en we drinken het graag. In Scandinavië en Nederland wordt de meeste koffie gedronken. De Finnen zijn de echte mondiale grootgebruikers met meer dan 12 kilo koffie per persoon per jaar. Maar met bijna 9 kilo koffie per persoon kan Nederland goed meekomen in de top vijf.

De prijs van koffie

De prijs van een kopje koffie is in Nederland door de jaren heen niet veel veranderd. Over de afgelopen 7 jaar – exclusief de enorme piek in de prijs van koffiebonen in de zomer van 2011 – is de consumentenprijs van koffie in Nederland met gemiddeld 0,4% per jaar gestegen. Ondanks de hoge pieken en diepe dalen in de prijs van de koffiebonen blijft de prijs van ons kopje koffie stabiel. Dit is een interessant fenomeen. Hoe komt het dat duurdere (of goedkopere) koffiebonen relatief weinig effect hebben om de koffieprijs voor consumenten?

Een artikel in de Financial Times (4 juni 2019: ‘From bean to cup, what goes into the cost of your coffee?’) geeft veel inzicht. Hieruit blijkt dat maar een fractie van de prijs van een kopje koffie door de prijs van de koffieboon wordt bepaald. Stel dat je voor een kopje koffie in een restaurant EUR 2,50 moet betalen. Dan komt slechts 4% van die prijs voor rekening van de koffieboon. De rest is winstmarge, belasting, personeel, huur en bijkomende kosten (zoals melk, suiker, koek en servet). En wat verder blijkt: slechts 0,4% van de prijs van datzelfde kopje koffie komt uiteindelijk bij de boer van de koffieboon terecht. Een schijntje natuurlijk.

Bij deze lage prijzen voor koffiebonen is op de lange termijn een economisch duurzame sector niet erg realistisch. Veel kleine boeren staan er financieel slecht voor en dit zien de nieuwe generaties ook. In juli 2019 riep Colombia de overige koffielanden op om een minimumprijs af te spreken voor de koffieboon. Een vergelijkbare situatie als in de cacaomarkt. Het grote verschil is echter dat de koffiemarkt sterker versnipperd is. En dat maakt het allemaal erg complex. De ‘call to action’ is in ieder geval daar. Nu is het afwachten of daar gevolg aan wordt gegeven.

Deze column heeft ook in de Telegraaf gestaan op 21 oktober 2019

ABN AMRO steunt kleine koffieboeren

ABN AMRO wil de kleine koffieboer meer perspectief bieden en bevordert de productie van duurzame koffie. Daarom gaan ABN AMRO, Rabobank en BNP Paribas samen met Neumann Kaffee Gruppe (NKG), IDH en USAID kleine koffieboeren in Kenia, Honduras en Mexico ondersteunen. Voor meer informatie over dit initiatief: klik hier.