En toen was daar ineens…

door: Bart Banning

De uitspraak van de Raad van State op 29 mei kwam als een donderslag bij heldere hemel. Het Programma Aanpak Stikstof, een in 2015 bedachte creatieve oplossing voor het probleem van de snelle toename van grote hoeveelheden stikstof, is te vrijblijvend.

Deze uitspraak houdt ondernemend Nederland ineens in zijn greep. Het lot van veel vergunningsaanvragen is onzeker.

De uitspraak is vrij simpel. Vergunningen voor activiteiten die leiden tot een verhoging van de stikstofuitstoot mogen alleen nog worden afgegeven als er aantoonbare, gegarandeerde compensatie tegenover staat. Er lopen honderden vergunningsaanvragen die hierdoor direct getroffen worden. Een aantal politici en vele bedrijven vragen zich af of Nederland door deze bindende uitspraak economisch op slot gaat.

De afgelopen weken is de impact van de uitspraak steeds duidelijker geworden. Zo becijferden mijn ABN AMRO-collega’s van de sector Bouw in een rapport eind augustus dat de stikstofuitspraak de bouwsector komende vijf jaar 14 miljard euro omzet gaat kosten. Zowel woningbouw als wegenbouw worden hard geraakt. In een meer recente uitgave hebben zij berekend dat het de sector 70.000 banen kan kosten.

De logistieke sector gaat dit merken. De meeste logistieke bedrijven zijn afhankelijk van opdrachtgevers uit andere sectoren. De impact van de uitspraak op de bouwsector heeft direct zijn weerslag op logistiek. De bouwsector is immers goed voor een derde van het aantal transportbewegingen in Nederland. Maar ook de (her)ontwikkeling van logistieke bedrijfsterreinen loopt gevaar. Eind augustus werd een streep gehaald door de geplande uitbreiding van het bedrijventerrein Medel in Tiel, met locaties voor een aantal distributiecentra. Qua timing een vervelende ontwikkeling voor Medel als je net bent uitverkoren als de grootste logistieke draaischijf in Rivierenland. De haven van Rotterdam stelt dat het voor bedrijven in de toekomst erg ingewikkeld kan worden om projecten op te zetten in de haven. De uitspraak kan daarom een negatief effect hebben op het vestigingsklimaat.

Het vervolgtraject van deze uitspraak is verre van simpel. Het Adviescollege Stikstof heeft de schone taak om oplossingen voor de kortere en de langere termijn in kaart te brengen. Voor de korte termijn moeten lapmiddelen worden gevonden zodat er toch vergund kan blijven worden. Dit alleen al wordt een hele klus. Immers de politieke reacties direct na de uitspraak in mei lagen, zoals te verwachten in ons pluriforme stelsel, mijlenver uit elkaar. Voor de een zijn de economische gevolgen van een te lange impasse zeer onwenselijk; er gaat gewoon een streep door een fors aantal concrete plannen. Anderen stellen dat Nederland te lang op de pof heeft geleefd en dat opdrachtgevers nu lef moeten tonen door concrete compensatiemaatregelen aan te tonen ten tijde van de vergunningaanvraag. De voorstellen van het Adviescollege zijn inmiddels bekend en vragen nu om verder uitwerking.

Het is duidelijk, we zijn zoekende naar een nieuwe balans tussen economie en natuur. De stikstofuitspraak heeft veel stof doen opwaaien. Vanuit publieke en private hoek wordt de druk opgevoerd om uit deze impasse te komen. Immers, het schuurt aan de concurrentiepositie van Nederland op het gebied van infrastructuur, bereikbaarheid en internationale vestigingsklimaat. En zeker, de economisch belangen zijn groot. De uitspraak treft meerdere sectoren.

Duurzaam ondernemen heeft zijn prijs en krijgt er definitief een dimensie bij. Het beperkt zich niet tot het terugdringen van de CO2-uitstoot, waar de afgelopen jaren toch de meest concrete aandacht naar is uitgegaan. Ook de compensatie van de stikstofuitstoot wordt bepalend voor onze agenda’s.

deze column is eerder verschenen in Nieuwsblad Transport