Azië Focus – Dankzij stimulus verloopt groeivertraging geleidelijk

door: Arjen van Dijkhuizen

  • Partiële ‘fase-1 deal’ VS en China betekent niet dat spanningen voorbij zijn
  • Door handelsconflict is regionale groei vertraagd tot tienjaars dieptepunt
  • Na scherpe groeivertraging is India status ‘snelst groeiende reus’ weer kwijt
  • PMI’s signaleren verbetering, maar het beeld blijft vooralsnog gemengd
  • Dankzij versoepeling van monetair en begrotingsbeleid …
  • … blijft regionale vertraging geleidelijk verlopen; neerwaartse risico’s blijven
191016-Azië-Focus.pdf (324 KB)
Download

VS kondigt partiële, fase-1 ‘deal’ met China aan …,

De escalatie van het handels- en technologieconflict tussen de VS en China sinds begin 2018 blijkt een flinke tegenwind voor de mondiale economie, en ook voor opkomend Azië. Na een opleving van de spanningen sinds mei 2019 (introductie nieuwe tarieven en non-tariffaire maatregelen, verhoging bestaande tarieven) lieten beide landen de afgelopen maanden iets van goede wil zien. Dat zou erop kunnen duiden dat de politieke wens om tot een akkoord te komen in Washington en Beijing is toegenomen (zie ook onze laatste China Focus). Afgelopen vrijdag kondigde Trump een voorlopige en partiële, zogenoemde ‘fase-1 deal’ aan, die verder zou moeten uitgewerkt en ondertekend na een ontmoeting tussen Trump en Xi tijdens een APEC-top medio november. Opmerkelijk is dat China niet sprak van een ‘deal’ maar van het boeken van vooruitgang. Ook gaf China aan dat meer gesprekken nodig zijn voordat president Xi in november iets zou kunnen ondertekenen.

  

… maar dat betekent niet dat strategische spanningen tussen beide landen over zijn

Deze handshake deal houdt in dat de VS afziet van de geplande tariefsverhoging (van 25% naar 30%) per 15 oktober over USD 250 mld aan Chinese producten. In ruil daarvoor voert China de invoer van Amerikaanse landbouwprodukten verder op. Belangrijk hierbij is dat de geplande implementatie van nieuwe tarieven van 15% op de resterende invoer uit China (oplopend tot USD 175 mrd) per 15 december niet van tafel is. Zo willen de VS druk blijven uitoefenen. De deal werd aanvankelijk verwelkomd door financiële markten, maar het enthousiasme bleek van korte duur. Door deze deal an sich zal het macrobeeld weinig veranderen, omdat bedrijven wereldwijd onzekerheid op het handelsfront al hebben meegenomen in hun verwachtingen. We denken dan ook dat de handelsoorlog vooralsnog de mondiale groei, alsmede die van opkomend Azië, zal blijven drukken. Zelfs als in november een wat meer uitgewerkte overeenkomst zou worden bereikt, zullen de spanningen tussen de VS en China voortduren, vooral op technologievlak.

Door conflict China-VS is regionale groei afgenomen tot tienjaars dieptepunt

De regionale groeivertraging die begin 2018 startte, heeft zich in de loop van dit jaar verdiept. Onze regionale groeindex voor opkomend Azië nam af tot 5,3% in het tweede kwartaal van dit jaar (eerste kwartaal: 5,5%). Dat was het laagste groeitempo sinds de mondiale kredietcrisis. Het conflict tussen de VS en China is hierbij een belangrijke oorzaak, al spelen ook andere factoren zoals de eerdere monetaire verkrapping in de VS en China een rol. Sinds begin 2018 vormt de toegenomen onzekerheid op het handels-front een belangrijke tegenwind voor de mondiale verwerkende industrie en de wereld-handel. Hierdoor is ook de sterk op de uitvoer leunende regio opkomend Azië geraakt. Ondertussen is de verschuiving van produktieketens die via China lopen versneld. De ineenstorting van de bilaterale handel tussen de VS en China toont aan dat de ontkoppeling van de twee grootste economieën ter wereld al is begonnen (zie ook onze vorige Azië Focus, Handelsconflict raakt aanbodketens Azië).

 

Verder heeft dit conflict ook invloed op de instroom van beleggingskapitaal in de regio. Volgens IIF-data zijn deze in de loop van 2018 duidelijk afgenomen. Mede dankzij de versoepeling van het monetaire beleid door de Fed, de ECB en centrale banken in opkomend Azië wordt wel weer een opleving verwacht. Over het afgelopen jaar zijn ook de Aziatische aandelenmarkten in sterke mate beïnvloed door het handelsconflict, en door onverwachte wendingen daarin.

India raakt status van ‘snelst groeiende reus’ weer kwijt aan China

India is in relatief opzicht vrij afgeschermd van de mondiale vertraging in de verwerkende industrie. Toch is de economische groei in dat land sinds medio 2018 sterk afgekoeld, tot 5,0% j-o-j in het tweede kwartaal van dit jaar. Dat was het laagste groeitempo in zes jaar. Deze vertraging wordt met name gedreven door de binnenlandse bestedingen, maar het ongunstiger worden van de externe omgeving helpt natuurlijk ook niet mee. Al met al is India de status van ‘snelst groeiende reus’ weer eens kwijtgeraakt aan China. Hoewel ook China een groeivertraging kent, blijft deze dankzij stimulerend beleid van Beijing (stapsgewijs en maatgericht) geleidelijk verlopen. In de handels- en financiële centra Hongkong en Singapore is de groei sterk afgekoeld. In Hongkong speelt daarbij ook de escalatie van sociale onrust een rol. Daarentegen is de groei in Maleisië, Taiwan en Vietnam de afgelopen kwartalen robuuster gebleken. Deze landen lijken in enige mate te profiteren van een verschuiving van aanbodketens dankzij het handelsconflict.

PMI’s tonen tekenen van verbetering, maar beeld blijft gemengd

De inkoopmanagersindices (PMI’s) voor de verwerkende industrie in opkomend Azië lieten in september wat verbetering zien, nadat deze voorlopende indicatoren sinds begin 2018 duidelijk zijn gedaald. Zo steeg Caixin’s PMI voor China in september naar 51,4, het hoogste niveau sinds februari 2018. Ook de Taiwanese PMI verbeterde in de afgelopen maanden en is terug op het neutrale niveau van 50. Zelfs de PMI van Hongkong, die in de afgelopen maanden sterk was gedaald door de verheviging van sociale onrust, steeg marginaal in september maar blijft op een laag niveau. Omdat opkomend Azië veel elektronische produkten maakt en uitvoert (bijvoorbeeld gerelateerd aan de fabricatie van iPhones) speelt de mondiale IT-cyclus hierbij waarschijnlijk ook een rol. De mondiale PMI voor elektronische producten, een indicator voor de kracht van de mondiale IT-sector, laat recentelijk een stabilisatie zien. Wel merken we hierbij op dat het beeld dat de diverse PMI’s laten zien nog steeds gemengd is. De officiële PMI voor China steeg wel iets in september, maar bleeft beneden het neutrale niveau van 50 (49,8). En de PMI voor Singapore, dat ook gevoelig is voor de mondiale IT-cyclus, viel terug naar 49,5. Verder daalden in China en India de PMI’s voor de dienstensector, een teken dat de zwakte in de verwerkende industrie overslaat naar de dienstensector.

 

Inflatie loopt op door varkenspest in China, maar kerninflatie blijft laag …

Onze regionale, bbp-gewogen inflatie-index is met meer dan een vol procentpunt gestegen sinds februari, tot een 19-maands hoogtepunt van 2,8% j-o-j in september. Die stijging komt vooral op het conto van China. Daar heeft een door de varkenspest veroorzaakte stijging van de voedselprijzen ervoor gezorgd dat de inflatie is opgelopen van 1,5% j-o-j in februari tot 3,0% in september. Daarentegen is de kerninflatie (waarin de volatiele voedsel- en energieprijzen niet worden meegenomen) in opkomend Azië in de loop van dit jaar snel afgenomen, naar 1,0% j-o-j in september (het laagste tempo sinds mei 2016).

Ook centrale banken in opkomend Azië versoepelen het monetaire beleid …

Tegen die achtergrond, en geholpen door de verruimingscyclus die de centrale banken in de welvarende landen inmiddels zijn gestart, hebben ook de centrale banken in Azië het monetaire beleid versoepeld. De Chinese centrale bank (PBoC) heeft haar monetaire gereedschapkist wat aangepast en in de afgelopen maanden de 1-year loan prime rate iets verlaagd. Ook is de PBoC doorgegaan met het verlagen van de bancaire reserve-vereisten (in totaal met 150 bp dit jaar), met additionele reducties voor bepaalde regionale banken die veel krediet verstrekken aan particuliere bedrijven en het mkb. Elders in Azië hebben we renteverlagingen gezien in India (cumulatief met 135 bp dit jaar, tot 5,15%), Indonesië (75 bp, tot 5,25%), de Filippijnen (75 bp, tot 4%), Zuid-Korea (50 bp, tot 1,25%), Hongkong (50 bp, tot 2,25%) Thailand (25 bp, tot 1,5%) en Maleisië (25 bp, tot 3,0%). Vooruitkijkend zien we nog ruimte voor wat verdere monetaire verruiming en we verwachten voor eind 2019 en 2020 nog enkele renteverlagingen in de regio.

 

… en ook het begrotingsbeleid wordt versoepeld

Mondiaal wordt regelmatig gedebatteerd over de reikwijdte van het monetaire beleid en de noodzaak om tot stimulering via de begroting over te gaan. Ondertussen tonen overheden in Azië hun bereidheid om de begrotingsruimte waar mogelijk te gebruiken. In het algemeen staan de overheidsfinanciën in Azië er relatief goed voor. In de afgelopen maanden hebben we verdere stapsgewijze verruiming gezien in China: verdere belasting-verlagingen en het naar voren halen van quota voor de uitgifte van speciale obligaties door lagere overheden ter financiering van infrastructuurprojecten. In India presenteerde de overheid vorige maand een verlaging van de vennootschapsbelasting, met een extra reductie voor nieuwe bedrijven in de verwerkende industrie. Hiermee wordt een gelijk speelveld met andere Aziatische landen beoogd. Ook in Hong Kong, Indonesië, Thailand en Zuid-Korea heeft de overheid recent stimuleringsmaatregelen genomen.

Regionale groei stabiliseert rond 5,5%; opkomend Azië blijft belangrijke groeimotor

Zoals we in onze vorige Azië Focus aangaven hebben we het afgelopen voorjaar onze groeiramingen verlaagd, toen we somberder werden over het verloop van het conflict tussen de VS en China. Voor een aantal landen hebben we onze ramingen recentelijk verder omlaag gebracht. Voor India hebben we onze groeiraming voor het huidige belastingjaar verlaagd van 7,0% naar 6,5%. Voor Hongkong (waar de sociale onrust forse economisch effecten heeft) en Singapore hebben we onze ramingen voor 2019 verlaagd van 2,0% naar 0,5% en voor 2020 van 2,0% naar 1,5%. Daarentegen hebben we onze groeiraming voor Maleisië voor dit jaar juist verhoogd van 4,0% naar 4,5%.

Tot slot: stimulus draagt bij aan stabilisatie, maar neerwaartse risico’s blijven

Voor Aziatische begrippen verwachten we dit jaar een behoorlijke afkoeling van de economische groei: van 6,1% in 2018 naar 5,6% in 2019. Voor 2020 verwachten we dat de regionale groei stabiliseert op 5,5%, waarbij de aanhoudende geleidelijke vertraging van China wordt gecompenseerd door onder meer het herstel in India. Ook denken we dat de hiervoor vermelde versoepeling van het monetair en begrotingsbeleid bijdraagt aan een stabilisatie. Toch blijven neerwaartse risico’s bestaan. Denk aan een verdere escalatie van het conflict tussen de VS en China, aan andere geopolitieke risico’s (Hongkong, Taiwan, Koreaans schiereiland, Zuid-Chinese Zee) en aan een scherpe afkoeling van de Chinese economie, mede gelet op de dominante rol van China in de regionale handel en op grondstoffen- en andere financiële markten.