Afrikaanse Varkenspest in China leidt tot schaarste en hoge prijzen

door: Pierre Berntsen

De rekening-courantpositie van varkensbedrijven is het derde kwartaal ruim 27 duizend euro verbeterd ten opzichte van het tweede kwartaal, en kwam eind september uit op 45 duizend euro. Daarmee is bijna het hoge niveau van maart 2018 bereikt. De gevolgen van de productiedaling in China en de rest van Azië als gevolg van Afrikaanse Varkenspest zijn duidelijk zichtbaar in hogere opbrengstprijzen.

Liquiditeit varkenshouderij verbetert sterk in 2019

Sinds mei is de rekening-courant weer positief en zal de komende periode naar verwachting verder stijgen. Het saldo van inkomsten en uitgaven was het tweede en derde kwartaal duidelijk hoger dan in het eerste kwartaal van 2019 en dat van 2018. De biggenprijzen liggen op een hoog niveau na de bereikte top in juni, wat voor zeugenbedrijven een opbrengstverbetering gaf, en tegelijkertijd een kostenstijging betekende voor vleesvarkensbedrijven. Ook de opbrengstprijs voor vleesvarkens steeg in het tweede kwartaal en behield dat niveau in het derde kwartaal, waardoor ook de liquiditeitspositie van vleesvarkensbedrijven verder is verbeterd. Dalende voerprijzen leveren voor alle varkensbedrijven een kostenvoordeel op.

De stand van de rekening courant is een resultante van de bij- en afschrijvingen. Ook neveninkomsten en privé-uitgaven zijn in het saldo verwerkt. Een laag saldo betekent niet automatisch dat een bedrijf betalingsproblemen heeft. Aflossingen van leningen en investeringen hebben ook invloed op de rekening courant. Daarnaast hebben bedrijven naast leningen ook een kredietfaciliteit in rekening courant die ruimte biedt om rood te staan.


De rekening-courantpositie van zeugenbedrijven is in het derde kwartaal van 2019 met 12.000 euro verbeterd, maar staat eind september nog altijd 48.000 euro negatief. Wel hebben wij de indruk dat de crediteurenpositie is verminderd. Aantrekkende biggenprijzen zijn de belangrijkste oorzaak van de verbetering. Dit jaar was de prijsstijging ongeveer twee keer zo sterk dan gebruikelijk is in het voorjaar. Na een korte daling in het derde kwartaal bewegen de biggenprijzen zich tegen het normale seizoenspatroon in, nog een stap omhoog. Het vierde kwartaal kent normaal gesproken lagere opbrengstprijzen voor biggen. Daarom verwachten wij dat de rekening-courantpositie minder sterk zal verbeteren richting eind dit jaar. Wel zijn de voerprijzen in het derde kwartaal circa 7% lager dan in het eerste kwartaal van dit jaar.


De rekening-courantpositie van vleesvarkenshouders is ook gestegen dankzij hogere verkoopprijzen voor vleesvarkens en iets gedaalde biggenprijzen. Dat resulteerde in een netto verbetering van circa 17.000 euro eind september ten opzichte van eind tweede kwartaal. Vergeleken met september vorig jaar ligt de rekening-courantpositie van vleesvarkensbedrijven met 41.000 euro dit jaar iets hoger. De voerwinst in de vleesvarkenshouderij gaat dit jaar de grens van 100 euro passeren, dat is uitzonderlijk. Het laatst goede jaar was 2006 met een voerwinst van 96 euro per plaats. Fluctuaties in de varkenssector zijn vooral duidelijk zichtbaar in de zeugenhouderij omdat vleesvarkensbedrijven de schommelingen vaak kunnen opvangen via aanpassing van de biggenprijzen.

Vooruitzichten blijven gunstig

We verwachten een gunstige afzetmarkt in komende maanden, misschien wel jaren. De dalende productie in China en andere Oost-Aziatische landen heeft geleid tot schaarste en meer export naar die landen. Maar er is nog geen sprake van explosieve stijging van de export, waardoor de prijzen in Europa niet door het dak gaan. De afgelopen weken zijn de prijzen van Nederlandse vleesvarkens gestabiliseerd.
Het lijkt erop dat de Chinese overheid de ziekte nog lang niet onder controle heeft. Een verdere daling van de Chinese productie is daarom te verwachten en herstel kan nog jaren duren. De Chinese markt heeft de krapte nog enigszins op kunnen vangen doordat er zeugen zijn geslacht en door een dalende consumptie. Hoewel Afrikaanse varkenspest voor consumenten ongevaarlijk is, hebben consumenten toch de neiging het product links te laten liggen.
Sinds de zomer is de binnenlandse prijs voor slachtvarkens in China fors gestegen. Dat lijkt de toon te zetten voor de wereldmarkt. We verwachten dat het tekort aan varkensvlees de komende periode groter zal worden. Hoewel de VS door de handelsperikelen met China niet favoriet zijn als leverancier, nemen de exportvolumes vanuit de VS wel toe. Desondanks benutten Europese landen de ontstane ruimte om meer te exporteren. Het is moeilijk te voorspellen tot welk niveau de Europese varkensprijzen zullen gaan stijgen en hoe lang de hoge prijzen aanhouden. We verwachten een gunstige varkensmarkt voor de rest van 2019 en 2020.

In november gaat de saneringsregeling varkenshouderij van start. Dit zal eind volgend jaar leiden tot een daling van het aantal bedrijven, de productie en de beschikbare varkensrechten. Vooral in het zuiden van het land ontstaat nu reeds krapte op de markt voor varkensrechten.

Voor nadere informatie over deze liquiditeitsbarometer en over de belangrijkste pijlers van de kasstroom verwijzen wij graag naar de publicatie op Agrimatie van Wageningen Economic Research.

Deze liquiditeitsmonitor is tot stand gekomen als publiek private samenwerking tussen Wageningen Economic Research, Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Agrifirm en ABN AMRO. De data is afkomstig van het Bedrijveninformatienet van Wageningen Economic Research. Het doel is om de verkregen inzichten te delen en ondernemers te ondersteunen in hun bedrijfsvoering.