Headlines | Oplossingen nodig om Japan-scenario op arbeidsmarkt te voorkomen

door: Justine Vijver , Kasper Buiting


Foto: Shutterstock

 

 

Vorige week bracht het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) nieuwe cijfers uit waaruit blijkt dat de werkloosheid is gestegen van 3,4 procent naar 3,5 procent. Gemiddeld komen er zo’n 7000 werkzoekenden per maand bij. Desondanks blijft de krapte op de arbeidsmarkt een probleem dat bij ongewijzigd beleid bovendien op termijn structurele vormen aanneemt.

Insight:
De sterke groei van de economie in de afgelopen jaren heeft geleid tot een conjunctureel tekort op de arbeidsmarkt en een lage werkloosheid. Op de 320.000 werklozen staan 280.000 vacatures uit. Op papier is voor elke vacature dus slechts 1,1 werkloze beschikbaar. In de praktijk ligt dit cijfer door de ‘mismatch’ tussen vraag en aanbod nog lager. De arbeidskrapte is het hoogst in tien jaar.

Uit onderzoek van uitkeringsinstantie UWV blijkt dat maar liefst 45 procent van alle vacatures valt onder de noemer ‘moeilijk vervulbaar.’ Opvallend is dat naast de inmiddels bekende ‘moeilijk te vervullen vacatures’ als elektricien, leraar, kok en vrachtwagenchauffeur nu ook andere beroepsgroepen als schaars gelden, zoals die van overheids- en veiligheidsmedewerker en jurist. En de krapte neemt op termijn verder toe: de bevolking vergrijst en de beroepsbevolking neemt af.

Die combinatie doet denken aan de situatie in Japan. Daar is voor elke baan inmiddels – op papier – nog slechts iets meer dan een halve werkloze beschikbaar. Nederland komt steeds meer in de buurt van dit Japan-scenario: het werkloosheidspercentage van 3,5 procent is weliswaar duidelijk hoger dan de 2,2 procent van Japan, maar vijf jaar terug was dit verschil groter. Toen was de 7,9 procent werkloosheid in Nederland meer dan het dubbele van de Japanse 3,4 procent.

Om verdere krapte in Nederland te voorkomen, is het van belang de personeelsvijver groter te maken. Immigratie gaf in het verleden veel nieuwe aanwas, maar ligt tegenwoordig politiek gevoelig. De participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt is de afgelopen decennia weliswaar fors toegenomen, maar kan nog enigszins opgerekt worden. Bijvoorbeeld door actief vrouwen te werven voor beroepen die nu vooral door mannen gedaan werd. Uit onderzoek van ABN AMRO blijkt dat vrouwen hun werk gemiddeld liefst 21 kilometer dichter bij huis zoeken dan mannen.

Toch is deze rek beperkt en moet naar andere oplossingen gezocht worden, zoals de inzet van 65-plussers. Sommige werknemers willen graag na hun pensioen doorwerken, maar de meesten van hen mogen dat niet. In het loslaten van de verplichte pensioenleeftijd en het inzetten op her- en bijscholing ligt wellicht een deel van de oplossing.

Volgens deze lijn opperde Hoogleraar Risicomanagement Theo Kocken in het Financieele Dagblad voor een ‘leerplicht op latere leeftijd’. Want waarom zou een vijftigjarige na een carrière als administrateur niet nog eens dertig jaar leraar kunnen zijn? Een ding is zeker; als er nu niets gebeurt, hebben we straks hetzelfde probleem als Japan.

In Headlines & Insights geeft ABN AMRO duiding bij het nieuws.

Meer informatie: