Lage staalprijzen smeden een heet hangijzer

door: Casper Burgering

De relatief lage staalprijzen en de hogere prijzen voor ijzererts en cokeskolen zetten druk op de marges van veel staalfabrieken. Deze worden gedwongen om meer te sturen op kostenefficiency. Eén manier is om goedkopere ijzerertsen in te kopen. Goedkope ertsen hebben echter een veel lagere kwaliteit en de verwerking ervan vergt veel meer energie. Gebruik van meer volumes van dit type ertsen gaat dan knellen met het verder verduurzamen van het productieproces.

Metaalmarkt-Insights-Staal_20190406.pdf (330 KB)
Download

 

Keerpunten in de staalmarkt

Aan dynamiek geen gebrek in de staalmarkt. De handelsoorlog, extreme weersomstandigheden en een natuurramp hebben voor veel beweeglijkheid in de prijzen gezorgd. Sinds maart 2018 (1 in figuur) – toen de Amerikaanse president Donald Trump met zijn importtarieven een handelsoorlog ontketende – zit de staalprijzen in een neerwaartse glijvlucht. Ook de prijs van ijzererts daalde door het zwakke sentiment in de staalmarkt scherp en bleef tot en met het derde kwartaal relatief laag.

Figuur 1: Staalprijs versus prijzen van ijzererts en cokeskolen

Bron: Thomson Reuters Datastream

In het vierde kwartaal van 2018 volgde een ommekeer. Als gevolg van hevige regenval liepen veel mijnen in Australië en Brazilië onder. Het aanbod daalde en de prijzen van ijzererts en cokeskolen stegen weer. De staalprijzen hielden echter hun neerwaartse trend vast, door overproductie en zwakke vraag. Staalfabrieken deden een beroep op hun voorraden ijzererts en cokeskolen om zo de inkoopkosten te drukken. In november 2018 maakte de prijs van ijzererts ineens een duikvlucht door een scherpe afname van de vraag (2). Ook de prijs van cokeskolen zwakte in deze periode af, met name door het ruime aanbod.

Rond februari van dit jaar legde een dambreuk in Brazilië (3) de grote ijzerertsmijn van Vale lam. Dit zorgde voor een opleving van de prijs van ijzererts. Toen vervolgens in mei 2019 (4) bekend werd dat de Vale-mijn pas over drie jaar weer volledig operationeel zal zijn, steeg de prijs zelfs naar historische hoogten. Per saldo hebben deze keerpunten voor zeer uiteenlopende prijsbewegingen gezorgd. Sinds januari dit jaar is de prijs van staal aan het dalen, blijft de prijs van cokeskolen nagenoeg stabiel en stijgt de prijs van ijzererts in hoog tempo. En daarmee stapelen de uitdagingen zich op.

Lage staalprijzen zorgen voor een duurzaamheidsdilemma

De aanhoudende lage staalprijzen zetten in combinatie met de hogere prijzen voor ijzererts en cokeskolen druk op de marges van staalfabrieken. Als antwoord hierop zoeken staalfabrieken als eerste naar inkoopbesparingen. Die liggen vooral op het terrein van grondstoffen. De kosten van ijzererts en cokeskolen vormen namelijk ruim 50% van de totale kosten. Inkoop van goedkopere grondstoffen levert dus direct iets op, een reden dat veel staalfabrieken overstappen op goedkopere typen ijzererts.

Dit brengt echter weer een ander probleem met zich mee. Goedkoop betekent ook lagere kwaliteit en dat vergt per saldo meer energie in het productieproces. Daardoor neemt de uitstoot van CO2 ook toe. Dit kan voor veel staalfabrieken een duivels dilemma opleveren: blijven voldoen aan de milieudoelstellingen (en dus de ertsen van hoge kwaliteit gebruiken) of de financiële gezondheid van het bedrijf waarborgen (en daarmee ertsen van lagere kwaliteit aanschaffen). De laatste doelstelling blijkt prioriteit te hebben. Uit de prijstrends blijkt immers dat de prijzen van de lagere kwaliteit erts (52% en 58% ijzercontent) dit jaar sterker zijn gestegen dan de prijzen van ijzererts van hoge kwaliteit (63,5% en 65% ijzercontent). De lagere kwaliteit ertsen zijn dus duidelijk meer populair.

Figuur 2: Prijsindex van ijzererts met uiteenlopende kwaliteit en marges* van staalfabrieken

Bron: Thomson Reuters Datastream, ABN AMRO Economisch Bureau

Overaanbod op staalmarkt houdt de staalprijzen laag

De hoge prijs voor ijzererts en cokeskolen is niet het enige wat de staalmarkt uitdagend maakt. De vraag naar staal is momenteel zwak en dat blijft voorlopig zo. Met het zomerseizoen in aantocht neemt de activiteit bij veel eindgebruikers – zoals het bouwen van huizen en uitvoeren infrastructurele projecten – namelijk verder af. Daarnaast vallen de verkopen van personenauto’s in China, de Verenigde Staten (VS) en de Europese Unie (EU) flink tegen. Afname van de vraag is voor staalfabrieken echter niet altijd een reden om de bezettingsgraden een-op-een naar beneden bij te stellen. Dit houdt de situatie van overaanbod voorlopig in stand met aanhoudende druk op de staalprijzen als gevolg.

Ook heeft het handelsconflict tussen China en de VS ook veel invloed op de staalmarkt, met name op die van China. De groei van de bedrijfsactiviteit in de zware industrie neemt af en dit drukt het sentiment. Toch is een prijsstijging nog steeds mogelijk. Op het moment dat een handelsakkoord tussen China en de VS buiten bereik ligt, is de kans groot dat de Chinese overheid de economie gaat stimuleren. Daarnaast kunnen betekenisvolle capaciteitsreducties in China en Europa de mondiale staalmarkt meer in balans brengen en zorgen voor prijsherstel.

Import van staal

De pogingen van de Europese Commissie (EC) om de Europese staalmarkt te beschermen tegen dumping van goedkoop buitenlands staal lijkt zijn vruchten af te werpen. De Europese import van staal is namelijk gedaald de afgelopen maanden. Dit heeft echter nog niet geleidt tot prijsherstel, aangezien in Europa overcapaciteit ook een structureel probleem is. Daarbij komt dat de vraag naar staal nu zwak is. De combinatie van overcapaciteit en zwakke vraag zorgen ervoor dat staalfabrieken maar moeilijk de relatief hoge prijzen van ijzererts en cokeskolen kunnen doorberekenen. Voor significant prijsherstel moeten er dus flinke bewegingen plaatsvinden in het aanbod (capaciteitsreducties) en/of in de vraag (sterke groei in activiteit in de automotive sector en de bouw). Dit scenario is echter voor de korte termijn onwaarschijnlijk.