Goud als veilige haven?

door: Georgette Boele

Deze column is eerder verschenen op Beleggersbelangen.nl

Goud als veilige haven?

Van oudsher is goud ‘het instrument’ om in tijden van stress op financiële markten geld te parkeren. Beleggers verkopen andere beleggingen en kopen er goud voor in de plaats. Dit kan een opwaarts effect op de goudprijs hebben. In de afgelopen jaren steeg de goudprijs echter niet altijd als de stress op de financiële markten toenam. Dan rijst de cruciale vraag: is goud nog steeds die veilige haven?

Ik denk dat goud al een tijdje niet meer de rol vervult van ultieme veilige haven. Wel zie ik overigens dat de goudprijs op af en toe moeilijk voorspelbare momenten nog dat gedrag vertoont. Maar welke ontwikkelingen hebben ervoor gezorgd dat goud niet langer de ultieme veilige haven voor beleggingen is?

De voornaamste oorzaak is het openen van de goudmarkt voor een grote groep beleggers door de introductie van allerlei goudgerelateerde producten. Deze ontwikkeling begon eind 2003, begin 2004. Sindsdien is het voor beleggers relatief eenvoudig om vanuit speculatief oogpunt in goud te beleggen. Dat wil zeggen speculeren met de verwachting dat de goudprijs zal stijgen of dat de dollar zal dalen. Als gevolg daarvan is goud zich meer gaan gedragen als de meeste andere financiële titels dat gekocht en verkocht kan worden afhankelijk van prijsverwachtingen. De rol van goud als bescherming tegen verliezen elders, zonder prijsverwachting voor het goud zelf is daarmee naar de achtergrond gedrongen. De goudprijs is meer en meer de speelbal geworden van:
• de waardeontwikkeling van de Amerikaanse dollar (er bestaat een sterk negatief verband tussen de goudprijs en de dollar);
• de stijging of daling van de Amerikaanse rente (zowel nominaal als reëel, d.w.z. gecorrigeerd voor inflatieverwachtingen);
• de verwachtingen voor de vraag naar goud uit China (zowel voor beleggingen als voor sieraden).

De relatie tussen aandelenvolatiliteit en de goudprijs is niet eenduidig. Dat wil zeggen dat als de aandelenmarkten dalen, de goudprijs niet automatisch stijgt. Bijvoorbeeld als de Amerikaanse dollar zijn rol als veilige haven opeist (dit is niet altijd het geval) bij een aanzienlijke verslechtering van het beleggerssentiment. De goudprijs zal dan dalen of in het beste geval gelijk blijven, maar zeker niet stijgen.

De ontwikkeling van de goudprijs is dus niet zo eenvoudig uit te leggen als men zou denken. Naar de aanloop van de mondiale crisis in 2008 steeg de goudprijs eerst omdat beleggers ervan uitgingen dat meer onzekerheid de goudprijs zou steunen. Maar op het hoogtepunt van de crisis daalde de goudprijs juist. Dit kwam toen door een enorme schaarste aan dollars. De dollar steeg in een korte tijd omdat beleggers alleen nog de meest liquide beleggingen zochten. Andere beleggingen, inclusief goud, werden van de hand gedaan. Kortom, actuele ontwikkelingen op de financiële markten lijken vaak op ontwikkelingen in het verleden, maar toch is het altijd net iets anders. Het blijft een uitdaging altijd de nuance te zien die het verschil maakt. Er blind van uitgaan dat de goudprijs stijgt bij een crisis is naar mijn mening de plank mis slaan.