Azië Focus – Handelsconflict raakt aanbodketens Azië

door: Arjen van Dijkhuizen

  • Conflict VS-China raakt aanbodketens en drukt groei handel Azië
  • Groei Chinese handel met VS is ineengestort
  • We hebben onze regionale groeiramingen voor 2019 en 2020 verlaagd …,
  • … waarbij stimuleringsmaatregelen de groeivertraging dempen
  • Belangrijkste risico’s: relatie VS-China en andere geopolitieke kwesties
  • Verbetering relatie VS-China kan ook tot meevallers leiden
  • Komend G20-overleg tussen Trump en Xi belangrijke lakmoesproef
190626-Azië-Focus.pdf (587 KB)
Download

Regionale groeivertraging zet door, met conflict VS-China als belangrijke aanjager

 

De economische groei in opkomend Azië is de afgelopen kwartalen flink afgekoeld. Deze bereikte in het eerste kwartaal van 2018 nog het hoogste punt in de huidige cyclus (6,5% j-o-j). In de tweede helft van vorig jaar viel deze al terug tot bijna 6% en in het eerste kwartaal van 2019 werd het laagste niveau sinds de kredietcrisis bereikt (5,5%). Volgens ons is de escalatie van het handels- en technologieconflict tussen de VS en China sinds het voorjaar van 2018 de belangrijkste aanjager van deze groeivertraging, hoewel aanvankelijk ook de nawerking van de eerdere wereldwijde verkrapping van het monetair beleid een rol speelde. Tot dusver hebben de VS en China over USD 360 mld aan onderlinge handel invoertarieven geheven. De VS heeft ook richting andere landen maatregelen genomen, of daarmee gedreigd. Deze spanningen hebben wereldwijd geleid tot een afkoeling van grensoverschrijdende investeringen in kapitaalgoederen en handel.

  

Niet alleen China voelt de effecten van het conflict met de VS. Dat geldt ook voor andere uitvoerafhankelijke landen in de regio. Het conflict heeft immers zijn sporen nagelaten op rond China gecentreerde aanbodketens in de regio. Het conflict heeft niet alleen negatieve gevolgen gehad voor de feitelijke handelsstromen, maar ook bijgedragen aan een regio-brede daling van het ondernemersvertrouwen, correcties van aandelenmarkten en een verkrapping van financiële condities.

Regionale groeivertraging heeft brede basis

De regionale groeivertraging is over een breed front zichtbaar. In vrijwel alle landen van opkomend Azië is de groei afgenomen. In China is de afname van de officiële bbp-groei redelijk beperkt gebleven (ook al stond de activiteit in de industrie en buitenlandse handel van tijd tot tijd behoorlijk onder druk). Dat komt mede door een beleidsaanpassing. De autoriteiten hebben het beleid van gerichte verkrapping (‘financial deleveraging’) verruild voor een beleid van gerichte, stapsgewijze verruiming. In India, de tweede economie van de regio, is de groei veel sneller vertraagd, gedreven door zwakkere binnenlandse bestedingen. De groei aldaar daalde van ongeveer 8% j-o-j begin 2018 naar 5,8% in het eerste kwartaal van 2019 (het laagste tempo in vijf jaar).

  

Het is niet heel verrassend dat de sterkste groeivertraging is opgetreden in handelscentra zoals Hong Kong, Singapore en Taiwan. De groei in het ook sterk op de uitvoer leunende Zuid-Korea piekte in het vierde kwartaal van 2018 (3,1% j-o-j), maar viel in het eerste kwartaal van 2019 terug tot het laagste niveau sinds de kredietcrisis (1,7%). De belangrijkste uitzonderingen op de regel waren Indonesië (daar blijft de groei al sinds 2014 rond de 5% schommelen) en Vietnam (dat profiteert van een geleidelijke verschuiving van aanbodketens en een van de hoogste groeicijfers in de regio laat zien).

Conflict VS-China raakt aanbodketens en drukt groei buitenlandse handel

De afkoeling van de wereldhandel, vooral sinds eind 2018, is een belangrijke factor achter de groeivertraging in de exportafhankelijke regio opkomend Azië. Deze afkoeling is deels een normale correctie, nadat de groei van de wereldhandel in 2017 en begin 2018 scherp versnelde (na overigens jaren van relatieve zwakte). Deze correctie is echter versterkt door het handelsconflict. Zo vond bijvoorbeeld een logische terugval plaats, nadat in de herfst van 2018 een deel van de buitenlandse handel naar voren was gehaald. Het lijkt er dan ook op dat het handelsconflict zijn sporen begint na te laten op de aanbodketens in Azië. De Chinese handel met de VS  is in de afgelopen maanden ineengestort. En dat heeft weer gevolgen voor de buitenlandse handel van andere Aziatische landen. De uitvoer naar China van landen als Hongkong, Singapore, Taiwan en Zuid-Korea is de laatste tijd sterk afgekoeld, hoewel fluctuaties in de mondiale IT-cyclus hierbij ook een rol kunnen spelen.

  

We hebben onze regionale groeiramingen voor 2019-20 verlaagd …

We zijn onlangs wat negatiever geworden over de gevolgen van het handelsconflict tussen de VS en diens belangrijkste handelspartners voor de mondiale economie. In het verlengde daarvan hebben we onze groeiramingen voor een groot aantal welvarende en opkomende landen verlaagd. Daarbij veronderstellen we wel dat het monetair beleid wereldwijd wordt versoepeld om de schok vanuit het handelsconflict te verzachten. Ook voor de sterk op de uitvoer leunende regio opkomend Azië hebben we de groeiramingen verlaagd. De invoertarieven tussen de VS en China, en onzekerheid daaromtrent, laten immers hun sporen na op aanbodketens, ondernemersvertrouwen en financiële condities, terwijl de vraag vanuit het buitenland is verzwakt.

… hoewel regionale groeivertraging geleidelijk blijft dankzij beleidsverruiming

We hebben onze groeiraming voor China licht verlaagd: voor 2019 van 6,3% naar 6,2% en voor 2020 van 6,0% naar 5,8%. Dat komt mede omdat we meer stimulus verwachten (zie voor meer achtergrond onze laatste China Focus, Groeiramingen iets omlaag door handelsconflict). Voor de meeste andere landen in opkomend Azië hebben we de groeiramingen voor 2019 en 2020 met 0,5 ppt verlaagd ten opzichte van onze vorige Azië Focus die in april werd gepubliceerd. Voor Thailand hebben we onze groeiramingen met een vol procentpunt verlaagd. Als gevolg van deze aanpassingen verwachten we nu dat de regionale groei afzwakt van 6,1% in 2018 naar 5,7% (was 6,0%) in 2019 en 5,5% (was 5,8%) in 2020. Ondanks deze aanpassingen blijft de vertraging van de regionale groei dus geleidelijk verlopen, mede dankzij stimulerend beleid. Al met al blijft opkomend Azië een belangrijke mondiale groeimotor.

Monetaire versoepeling blijft doorgaan

Na een scherpe daling eind 2018/begin 2019 is de regionale CPI-inflatie de laatste maanden versneld, van 1,7% j-o-j in februari tot 2,6% in mei. In dezelfde periode steeg de Chinese CPI-inflatie van 1,5% j-o-j naar 2,7%. Dat kwam vooral door de varkenspest, die de prijzen van varkensvlees opjaagt. Maar ook in landen zoals India, Indonesië en Taiwan is de CPI-inflatie recent opgelopen. Wanneer we echter corrigeren voor hogere voedsel- en energieprijzen ontstaat een ander beeld. Onze regionale index voor de kerninflatie duidt op een afname tot 1,6% j-o-j in mei, het laagste niveau sinds oktober 2016.

 

Gelet op het lage niveau van de kerninflatie en het feit dat de Fed dovish is geworden, is ook in opkomend Azië het monetaire beleid verder versoepeld. De Chinese autoriteiten zijn overgegaan van gerichte verkrapping naar gerichte verruiming. Onlangs heeft de PBoC maatregelen genomen om de geldmarktrentes omlaag te duwen, nadat eerder problemen bij een kleinere regionale bank tot liquiditeitsspanningen leidden. Elders in de regio hebben we renteverlagingen gezien in India, Maleisië en de Filippijnen. Vooruit-kijkend verwachten nog wel meer monetaire stimulering. In China verwachten we meer gerichte verruimingsmaatregelen, maar ook enkele algemene stappen (twee verlagingen van het centrale beleidstarief, sterkere verlagingen van de bancaire reserve-vereisten). We verwachten ook renteverlagingen in Zuid-Korea en Taiwan, en mogelijk ook in India. In de meeste landen is er ook ruimte voor een versoepeling van het begrotingsbeleid, want de overheidsfinanciën staan er in opkomend Azië (exclusief Japan) over het algemeen vrij goed voor.

Tenslotte, er zijn neerwaarte risico’s …

Al met al hebben we onze groeiramingen verlaagd, maar we verwachten dat de regionale groeivertraging geleidelijk blijft verlopen en opkomend Azië een belangrijke mondiale groeimotor blijft. De belangrijkste neerwaartse risico’s vloeien voort uit een verdere escalatie van spanningen op het vlak van handel en technologie, vooral tussen de VS en China (ook al profiteren landen als Vietnam hier juist van). Een versterking van regionale samenwerking op handelsvlak zou op termijn een deel van deze risico’s kunnen mitigeren. Andere (geopolitieke) risico’s houden verband met de situatie op het Koreaanse schier-eiland, de relatie tussen Hongkong, Taiwan en China, en China’s pogingen om de controle te krijgen in de Zuid-Chinese Zee. We verwachten in ons basisscenario geen serieuze escalatie, maar de kans op beleidsmissers en ongelukken blijft aanwezig.

… maar ook ‘opwaartse risico’s: komend G20-overleg Trump-Xi lakmoesproef

Kansen op meevallers zijn er ook. Bijvoorbeeld in geval van een betekenisvolle verbetering van de relatie tussen de VS en China, met mogelijk een uitstel van verdere tariefsverhogingen of zelfs een verlaging van eerder ingevoerde tarieven. De ontmoeting tussen Xi en Trump aanstaand weekend in Osaka vormt in dat opzicht een belangrijke lakmoesproef. De belangrijkste vraag is of de twee presidenten een bereidheid zullen tonen om compromissen te sluiten over netelige kwesties en of ze erin slagen om de VS en China terug aan de onderhandelingstafel te krijgen. Het is mogelijk dat er weer een soort van wapenstilstand wordt gesloten (dat gebeurde ook tijdens het vorige overleg tussen de heren, eind 2018 in Buenos Aires). Echter, zelfs in het geval van zo’n positieve uitkomst zullen de spanningen op technologievlak waarschijnlijk niet gemakkelijk worden weggenomen en mogelijk nog veel langer doorsudderen.