Varkenspest beperkt vraag naar sojabonen

door: Casper Burgering

De afgelopen week verscheen de Afrikaanse varkenspest weer in het nieuws. De varkenspest brak in augustus 2018 uit in China en heeft zich ook verspreidt in Mongolië, Vietnam en Cambodja. Het epicentrum ligt echter in China. Op 19 april bracht de Food and Agriculture Organisation (FAO) van de Verenigde Naties een update uit. De varkenspest blijkt hardnekkig en is nog niet in bedwang. Dit heeft mondiale gevolgen.

  • Varkenspest verandert wereldwijde handelsstromen van varkensvlees en zwakt de mondiale handel in sojabonen af
  • Door het virus krimpt varkenspopulatie en daalt de vraag naar sojabonen
  • In combinatie met voldoende aanbod blijft de prijs van sojabonen laag
Short-Insights-Soja_april-2019.pdf (140 KB)
Download

Mondiale handelsstromen van varkensvlees veranderen

(grootte blok = exportaandeel; % in figuur = groei jan+feb 2019 op jaarbasis)

(in figuur: de grootte van het blok staat gelijk aan het EU exportaandeel; de %-en in de figuur staan voor de EU exportgroei in jan+feb 2019 op jaarbasis)

China heeft met meer dan 400 miljoen varkens ongeveer de helft van het totaal aantal varkens ter wereld. Een verdere evolutie van het virus heeft grote gevolgen voor de sector. Vooral de kleinschalige varkensboeren hebben grote kans om financieel slachtoffer te worden. Om verdere verspreiding te voorkomen heeft China volgens het FAO al meer dan 1 miljoen varkens geruimd. Ook mogen varkens in besmette gebieden niet meer op transport worden gezet. De Chinese behoefte aan varkensvlees blijft echter groot. Dat betekent dat China op termijn een beroep gaat doen op varkensvlees uit andere landen. Hier gaat de EU een belangrijke rol in spelen. De EU is een grote exporteur van varkensvleesproducten met een wereldwijd exportaandeel van bijna 30%. Meer dan 70% van de totale export van varkensvlees van de EU is bestemd voor Azië. China is hierbij de grootste afnemer van varkensvleesproducten. En China zal die positie de komende tijd behouden.

Mondiale groei consumptie varkensvlees al jaren gematigd

China consumeert enorme hoeveelheden varkensvlees op jaarbasis. Jaarlijks kauwen de Chinezen ruim 54.000 ton aan varkensvlees weg. Ter vergelijking: in de EU wordt jaarlijks voor ruim 20.000 ton aan varkensvlees gegeten, terwijl dat in de VS bijna 10.000 ton is. De consumptie per hoofd van de bevolking laat een ander beeld zien. De Europeaan is nog steeds topconsument van varkensvlees met iets meer dan 32 kilo per jaar. De Chinees volgt echter op de voet met net iets meer dan 30 kilo varkensvlees per jaar. Het mondiaal gemiddelde ligt met circa 13 kilo per jaar ver daaronder. De groei van de consumptie van varkensvlees is echter beperkt. Over de afgelopen tien jaar is de gemiddelde groei van de consumptie per hoofd slechts 0,4%. De gemiddelde groei van de consumptie in China ligt met 1,4% iets hoger.

Afnemende vraag naar sojabonen en voldoende aanbod

China importeert grote hoeveelheden sojabonen om de varkenspopulatie te voeden. De afgelopen jaren voorzagen de VS in de Chinese behoefte aan sojabonen. Sinds de handelsoorlog tussen de VS en China is de export van sojabonen door de VS naar China echter opgedroogd. De sojabonen importeert China nu vooral uit Brazilië. De groei in de export van Braziliaanse sojabonen versnelde vanaf de tweede helft van 2018. Dat is te wijten aan een dalende varkenspopulatie door de varkenspest in China. Daardoor neemt de behoefte aan sojabonen af. Het aantal orders van private Chinese vermalers van sojabonen daalde scherp. Dat zien we ook terug in de exportcijfers van Brazilië. In maart is de groei in de export van Braziliaanse sojabonen sterk afgenomen. Een zeer ongelukkige timing. In Brazilië komt namelijk binnenkort een grote hoeveelheid aan sojabonen op de markt. Met het vooruitzicht van voldoende aanbod en zwakkere vraag naar sojabonen, blijft de prijs daardoor zwak.

Druk op de prijs van sojabonen blijft aanhouden

De prijs van sojabonen heeft dit jaar ongeveer 3% verloren. Van 1 januari tot en met 15 april schommelt de prijs van sojabonen tussen de USD 940/bu en de USD 890/bu. In deze periode was de beweeglijkheid van de prijs relatief laag. Na 15 april verloor de prijs echter flink terrein. In 8 dagen daalde de prijs met 5%. De verhoogde druk op de prijs kwam met name uit fundamentele hoek. De oogst in Latijns Amerika verloopt namelijk zeer voorspoedig. Daarnaast neemt de onzekerheid over de vraag naar sojabonen – vanwege de varkenspest in China – met de dag toe. Op korte termijn zal deze situatie echter niet significant veranderen en daarmee zal de prijs van sojabonen voorlopig zwak blijven. De markt is in afwachting van de handelsovereenkomst tussen de VS en China. Bij een positief resultaat zal de prijs van sojabonen in eerste instantie stijgen. Dit zal slechts tijdelijk zijn. De markt heeft namelijk te maken met overaanbod. Dit houdt de prijs van sojabonen vooralsnog relatief laag.