Faalkosten kunnen volledige winst project wegvagen

door: Casper Wolf

Het onderwerp risicomanagement komt geregeld terug in het onderzoek dat ABN AMRO recent heeft uitgevoerd naar faalkosten in de bouw- en vastgoedsector. ABN AMRO sprak met Ewout Bouwman, Senior Manager Enterprise Risk Management van BDO Accountants & Adviseurs over het beheersen van de risico’s in de bouw. “Een of enkele mislukte bouwprojecten kunnen de gehele winst van bouwbedrijven wegvagen.”

Bouwman is specialist op het gebied van risicomanagement in de bouw. Hij werkt inmiddels 3,5 jaar bij BDO en was 8,5 jaar adviseur bij KPMG. Bouwman bedient vrijwel alle partijen uit de bouwsector, zoals aannemers, ingenieurs, baggeraars en installateurs.

De BDO-adviseur verbaast zich soms over de grote risico’s die in de bouw worden genomen, zeker gezien de nog altijd beperkte marges die worden behaald. Bouwman: “CEO’s van grotere bouwbedrijven deden verschillende uitspraken over een of enkele mislukte bouwprojecten die de gehele winst doen verdampen. Door de lage marges moet een bouwbedrijf 100 miljoen euro aan omzet maken om een verlies van een paar miljoen euro weer goed te maken.”

De praktijkmensen moet je meekrijgen

Veel bouwers zijn gewend om projecten aan te nemen op basis van een standaard rendementseis, in plaats van te differentiëren op basis van het risicoprofiel van een project. De adviseurs van BDO kijken naar de risico-rendementsverhouding van de diverse activiteiten van een bouwbedrijf. Bij een analyse van afgeronde projecten leidt dat vaak tot opvallende inzichten over waar het geld verdiend wordt en waar bouwers het laten liggen. Gekeken kan worden naar de omvang van projecten, contractvorm, deelmarkten en type opdrachtgevers. BDO kan op basis van dergelijke analyses de bouwklant adviseren welke type werkzaamheden voor hen de beste risico-rendementsverhouding kent en welke maatregelen ze kunnen nemen om deze verhouding bij andere projecten te verbeteren.

BDO spreekt weliswaar vaak met de mensen die financieel verantwoordelijk zijn, maar de werkzaamheden van BDO kunnen het grootste verschil maken door samenwerking met de mensen in de praktijk. De vaak praktisch ingestelde bouwers moeten soms wel overtuigd worden van het gebruik van een gestructureerde aanpak. Bouwman: “De bouwers concentreren zich vooral op de bekende risico’s die zich bij projecten kunnen voordoen. In risicomanagement gaat het echter meer om het expliciet maken, het meer gestructureerd inzichtelijk maken van de risico’s. Het beheersen van risico’s moet niet op basis van een afvinklijst gebeuren, maar het moet als gereedschap worden ingezet, ter ondersteuning van het management dat steeds nieuwe complexe beslissingen moet maken.”

Risicomanagement is niet alleen kijken naar de techniek

BDO maakt bij het managen van risico’s gebruik van het zogenoemde Risico Identificatie Model dat zowel interne factoren analyseert, zoals ten aanzien van team en organisatie, als externe factoren, zaken die samenhangen van de omgeving en derde partijen. Bouwman legt uit: “Momenteel kijken veel bouwbedrijven vooral naar de technische complexiteit en omgevingsfactoren, maar nauwelijks naar risico’s in bijvoorbeeld de teamsamenstelling. Het is voor hen namelijk relatief eenvoudig om naar technische aspecten van een bouwproject te kijken, maar ze zijn niet gewend om echt na te denken over welk personeel je inzet.”

Volgens Bouwman behoeft niet ieder project een dergelijke uitgebreide analyse. “Criteria zoals de complexiteit, waaronder de omzet bepalen hoe uitgebreid de analyse moet zijn. Op basis daarvan bepalen BDO en de klant welke stappen moeten worden genomen om de risico’s te beheersen en wie hoe vaak daarbij betrokken moeten zijn.” Een eerste stap is daarbij dat de belangrijkste personen binnen de organisatie om de tafel gaan zitten en gezamenlijk kijken naar de risico’s, in plaats van dat alle verantwoordelijkheid bij een persoon wordt gelegd.

Bouwman toont door middel van een plaatje van eenvoudige piramide wat een goede inzet van risicomanagement kan betekenen voor het beheersen van de kosten. De kleine top van de piramide stellen de preventiekosten voor, de grotere laag eronder zijn de correctiekosten en de dikke onderlaag tenslotte zijn de faalkosten. Het verhaal kan niet duidelijker: voorkomen is beter dan corrigeren, en corrigeren is beter dan falen. “In een sector met zulke krappe marges speelt risicomanagement een cruciale rol bij het minimaliseren van kostbare tegenvallers. Veel bouwondernemingen kunnen hier nog grote stappen in maken.”