Macro weekly – Rugwind en tegenwind gaan strijden om hegemonie wereldeconomie

door: Sandra Phlippen

  • Als er een handelsakkoord komt tussen de VS en China, neemt het grootste risico voor de wereldeconomie af
  • Het duurt even voordat de mildere monetaire beleidskoers van de belangrijkste centrale banken effect sorteert, maar naar verwachting levert het later dit jaar geleidelijk economische rugwind op
  • Door ontwrichting van handelsverhoudingen beginnen exportorders voor verwerkende industrie sterk af te nemen…
  • …waarvan Europese exportgerichte economieën de meeste hinder ondervinden
  • Dankzij krappe arbeidsmarkten, stijgende lonen en lage werkloosheid geven consumenten nog steeds geld uit en blijven de meeste economieën goed op peil…
  • … maar voor hoelang nog?
190301-Macro-Weekly-NED.pdf (90 KB)
Download

Begin vorige week, op zondagavond, schudde de Amerikaanse president Trump de markten wakker met een tweet dat de voor 1 maart geplande verhoging van invoerheffingen door de VS wordt uitgesteld. Als er verdere vooruitgang wordt geboekt met de onderhandelingen, kan dit volgens hem op korte termijn leiden tot de ondertekening van een overeenkomst in zijn resort Mar al Lago. Minister van financiën Steve Mnuchin gaf voorzichtig aan dat deze bijeenkomst mogelijk eind maart kan plaatsvinden. De koersen van Chinese aandelen gingen direct daarna omhoog. Is er mogelijk licht aan het eind van de tunnel van de handelsoorlog? Het goede nieuws over de handelssituatie werd versterkt door een aantal belangrijke gebeurtenissen, zoals het waarschijnlijke uitstel van Artikel 50 voor de brexit, de mildere opstelling van de als haviken bekend staande ECB-leden Weidmann en Knot en de meer accommoderende koers van centrale banken wereldwijd.

Door deze gebeurtenissen nemen de neerwaartse risico’s voor de wereldeconomie af. Volgens ons is dit echter nog niet voldoende om in de komende kwartalen een flinke rugwind aan te wakkeren. Het goede politieke nieuws is met veel onzekerheden omgeven en beleidsverschuivingen krijgen pas na enige tijd effect.

Daarbij komt dat de groeiverwachtingen sterk naar beneden zijn bijgesteld vanwege de ontwrichting van de handelsverhoudingen tussen China en de VS, de aanhoudende politieke onzekerheid rond de brexit en de tragere groei in China en veel andere opkomende Aziatische landen als gevolg van eerdere verkrapping van de financiële condities. Dit geldt vooral voor de meest exportgerichte Europese economieën, dat wil zeggen Duitsland en Nederland.

De sterke verslechterde verwachtingen voor de exportorders in de verwerkende industrie (zoals weergegeven door onder meer de Chinese PMI voor de verwerkende industrie in februari) zijn de belangrijkste aanleiding voor die bijstelling. De PMI voor de verwerkende industrie in de eurozone kwam in februari voor het eerst in bijna zes jaar onder 50.

Angst voor protectionisme sijpelt door in economische cijfers

De mondiale groeivertraging en de onzekerheid over het handelsbeleid hebben ondernemingen doen besluiten hun investeringsplannen terug te schroeven. Dit leidt op termijn tot minder vraag naar bankleningen. Uit vorige week gepubliceerd cijfers komt naar voren dat de groei van de bancaire kredietverlening afzwakt.

Omdat wij verwachten dat de economische groei in Europa in ieder geval tot de zomer benedentrend blijft, zal de groei van de kredietverlening aan niet-financiële ondernemingen verder afnemen. Dit vergroot de kans op een nieuwe ronde goedkope TLTRO-financiering door de ECB (lees hier meer).

Hoewel TLTRO’s in tijden marktturbulentie zorgen voor stabiele en betrouwbare financiering, is dit niet helemaal zonder risico. TLTRO’s kunnen bijvoorbeeld als een signaal worden opgevat dat de positie van kredietverleners is verzwakt omdat ze elders niet tegen een redelijke rente financiering kunnen aantrekken.

Tot dusver heeft de binnenlandse veerkracht erger voorkomen

Waarom neemt, ondanks de sterke vertraging van de wereldhandel, het bbp in ontwikkelde economieën nog steeds licht toe? Dit kan voor een deel worden toegeschreven aan de binnenlandse veerkracht die weer leunt op de dienstensector en de consument. Consumenten voelen zich behoorlijk veilig dankzij de sterke arbeidsmarkt, met een lage werkloosheid en stijgende lonen. Analyse van de indicatoren voor het economisch sentiment in de eurozone die afgelopen week zijn gepubliceerd, laat zien dat het negatieve economische sentiment vrijwel volledig voor rekening van de verwerkende industrie komt. De visie van dienstverlenende bedrijven en consumenten op de vooruitzichten voor henzelf en voor de economie als geheel is onveranderd of zelfs positief. Hetzelfde geldt voor Duitsland en de VS, zoals Nick Kounis al schreef in onze vorige Macro weekly.

Vooral in de VS heeft de consument een belangrijke bijdrage aan de voortgezette economische groei geleverd. Na de zeer lange sluiting van bepaalde overheidsdiensten, waardoor wij deels in het duister tastten over de ontwikkeling van de Amerikaanse- en wereldeconomie, zijn afgelopen donderdag eindelijk de bbp-cijfers voor de VS voor het vierde kwartaal bekendgemaakt. Hoewel de groei met 2,6% j-o-j in het afgelopen kwartaal lager was dan in voorgaande kwartalen, komt de Amerikaanse economie hiermee nog steeds uit op een groei van 2,9% over het hele jaar. Dit ligt net onder de groeidoelstelling van de Amerikaanse president en onze eigen prognose.

Uit de voorgaande tabel blijkt hoe essentieel de rol van de Amerikaanse consument is geworden wanneer de handel hapert.

De grote vragen

Heeft een verruimend beleid op tijd effect? Worden de handelsproblemen opgelost voordat consumenten hun hand op de knip houden? Als het beleid niet voldoende rugwind oplevert en consumenten gaan sparen voor slechte tijden, is het dan tijd voor politici om na te denken over begrotingsmaatregelen?