Recessievrees

door: Theo de Kort

Mijn lunch op een zonovergoten terras aan een besneeuwde skihelling in de Zwitserse Alpen, werd wreed verstoord door een luid krantenkoppen voorlezende landgenoot. “Mogelijk recessie in Duitsland” en “flinke dip Nederlandse economie”, hoorde ik met een Amsterdamse tongval over het terras galmen. Zijn conclusie was passend: “we gaon naar de gallemiezen”. Ik bleef van mijn mobiel af, maar ’s avonds in het hotel greep ik toch naar de iPad om wat kranten te lezen. Vooral de krantenkoppen stemmen dan niet vrolijk.

Wat is er nu eigenlijk aan de hand?

Duitsland is niet in een recessie beland, hoewel dit niet veel scheelde. En de veronderstelde “dip van de Nederlandse economie”, draait om de economische groei die lager uitvalt en niet om krimp. Maar laat ik duidelijk zijn, er is wel wat aan de hand. Sinds de tweede helft van 2018 is er sprake van een verzwakking van de macro-economische cijfers voor de eurozone en de wereldeconomie. In ons eigen land zien we dat het vertrouwen van producenten op een substantieel lager niveau staat. Ook de inkoopmanagersindex vertoont een dalende trend. En als klap op de vuurpijl was het vertrouwen van consumenten in februari voor het eerst in vier jaar negatief.

Zachte cijfers domineren

Deze vertrouwensindicatoren zijn wat we noemen zachte cijfers; het sentiment bepaalt sterk hoe respondenten antwoorden. Bij consumenten weegt dit wat sterker dan bij ondernemers. En juist daarom stemden de krantenkoppen mij niet vrolijk. De “gallemiezen-artikelen” gingen over harde data, die niet heel negatief waren, maar in de krantenkoppen werd het sentiment wel als zodanig neergezet. Het R-woord doet zijn intrede in het sentiment. Er ontstaat een recessievrees, die zichtbaar is in sentimentsindicatoren, maar ook heel makkelijk kan overslaan in reëel economisch handelen van consumenten en producenten. De consument stelt aankopen uit en de ondernemer wacht met investeren in mensen en machines. Een mechanisme dat zichzelf kan versterken en waarbij uiteindelijk de economische groei kan omslaan in krimp.

Consumentenbestedingen en bedrijfsinvesteringen waren in 2018 stabiele sterkhouders achter de economische groei. In onze prognoses voor 2019 verwachten wij een verzwakking, maar dragen consumenten en investeringen wel bij aan de economische groei. U ziet het gevaar van het zichzelf versterkende mechanisme: het kan zomaar omslaan.

Toch verwachten wij geen recessie

Onze groeiraming voor de Nederlandse economie is wel verlaagd: van 2% naar krap 1½%. Ook de internationale onzekerheid (o.a. Brexit, handelsoorlogen) is daar debet aan. De uitvoer blijft wel stijgen, maar minder dan we eerder verwachtten. Dus laat duidelijk zijn: over de gallemiezen hoeft u zich geen zorgen te maken, maar er is wel veel onzeker.

Deze column verscheen eerder in Deal! Vakblad voor inkopers van de Nevi.