Kaspositie varkensbedrijven naar nul in 2018

door: Pierre Berntsen

De rekening-courantpositie van varkensbedrijven heeft in 2018 sterk onder druk gestaan en is vrijwel het gehele jaar van maand op maand gedaald. De prijzen van vleesvarkens lagen gemiddeld 12 procent lager dan een jaar eerder en die van biggen zelfs 30 procent lager. Dit was een gevolg van het toegenomen aanbod op de Europese vleesmarkt en de achterblijvende vraag. Bovendien zijn de voerkosten in de loop van het jaar gestegen met zes procent. De invloed van een hogere voerprijs is groot omdat de voerkosten een groot deel van de totale kostprijs uitmaken. Maart kende een opleving dankzij hogere opbrengstprijzen maar daarna waren de afschrijvingen duidelijk hoger dan de bijschrijvingen waardoor de kaspositie zodanig verslechterde dat deze door de nul grens zakte in december. Er is een liquiditeitstekort ontstaan dat voor sommige bedrijven flink kon oplopen. De daadwerkelijke kasstroom is nog ongunstiger omdat een deel van de neergang is gecompenseerd doordat ondernemers spaargeld naar de rekening courant hebben overgeboekt.

In 2017 was het beeld duidelijk beter: na een matig begin volgde een groeiende kaspositie dankzij gunstige opbrengstprijzen. De rekening-courantpositie eindigde het jaar 2017 bijna op het hoogste niveau van het jaar. In de periode januari-mei 2018 was het saldo op de rekening weliswaar hoger dan in 2017, maar de dalende trend was intussen al ingezet. Vooral de biggenprijzen moesten het ontgelden maar ook de vleesvarkensprijzen waren het gehele jaar lager dan in 2017.

Zeugenbedrijven worden geconfronteerd met een lage of negatieve kaspositie door de gedaalde opbrengsten van biggen en hogere voerkosten. Vleesvarkensbedrijven hadden het voordeel dat zij de lagere opbrengsten deels via lagere biggenprijzen konden compenseren. Door de grote productieomvang van zeugenbedrijven en het feit dat inkomensschommelingen niet gecompenseerd kunnen worden lopen de bedragen hier sneller op of neer dan op vleesvarkensbedrijven.

De stand van de rekening courant is een resultante van de bij- en afschrijvingen. Ook neveninkomsten en privé-uitgaven zijn verwerkt alsmede overschrijvingen naar spaarrekeningen. Figuur 1 geeft het gemiddelde weer van zeugenbedrijven, vleesvarkensbedrijven en gesloten varkensbedrijven. De verschillen tussen bedrijven zijn groot door de aard en omvang van bedrijven maar ook door de invloed van concepten, vastlegging van voerprijzen, wijze van mestafzet, gezondheidsstatus, technische resultaten en financieringslasten. Onderaan dit artikel, in figuur 2 en 3, is de liquiditeitsontwikkeling voor zeugenbedrijven en vleesvarkensbedrijven separaat weergegeven.

Figuur 1: De kaspositie van varkensbedrijven daalde het vierde kwartaalgemiddeld met ruim 18 duizend euro.

Het saldo op de rekening courant is op zeugenbedrijven in 2018 met 65.000 euro gedaald tot bijna 28.000 euro negatief. Dat liquiditeitstekort moet op de één of andere manier worden opgevangen om acute betalingsproblemen te voorkomen. Daarvoor hebben bedrijven in het afgelopen jaar meer kredieten of leningen opgenomen en minder afgelost dan in 2017. Er is iets meer geïnvesteerd en ook meer naar privé overgeboekt dan in 2017, mogelijk als na-ijleffect van de voorgaande gunstige jaren. Om de oplopende tekorten te dekken is er meer geld van de spaarrekening gehaald. De neergang op zeugenbedrijven is duidelijk zichtbaar in figuur 2. Het gemiddelde rekening-courantsaldo op zeugenbedrijven ligt dan ook duidelijk lager dan voor de gehele groep varkensbedrijven.

Figuur 2: Liquiditeitsontwikkeling zeugenbedrijf in glijvlucht naar beneden in 2018

Vleesvarkenshouders hadden dankzij de goedkopere biggen lagere uitgaven waardoor een deel van de gedaalde opbrengsten is opgevangen. Hoge mestafzetkosten in het voorjaar hadden echter ook grote invloed. Het traditionele herstel in het tweede halfjaar bleef grotendeels uit als gevolg van hogere prijzen van biggen en van voer. De vleesprijs bleef vanaf oktober stabiel en de normale prijsdaling rond de kerst bleef uit. Over geheel 2018 is de kaspositie van vleesvarkensbedrijven gedaald, zij het minder sterk dan die van zeugenbedrijven en via een veel wisselender patroon. De neergang zat vooral in het tweede kwartaal. Over geheel 2018 is de rekening-courantpositie ruim gehalveerd naar een krappe 13 duizend euro.

Figuur 3: Liquiditeitsontwikkeling vleesvarkensbedrijf tweede halfjaar wisselend

Marktverwachtingen komend jaar positiever dan 2018

2019 wordt een jaar waarin veel varkenshouders hun bedrijf beëindigen en ook in Duitsland stoppen relatief veel kleine zeugenhouders. Het is nog lastig in te schatten welke invloed dit heeft op de varkenscyclus. Wel zal er een gunstige invloed zijn op de overvolle mestmarkt. Wij verwachten in 2019 herstel van de resultaten in de zeugenhouderij richting langjarig gemiddelde. De vraag naar biggen in Europa herstelt en is daarnaast traditioneel sterk in het voorjaar. Het risico van Afrikaanse varkenspest (AVP) is echter groot en brengt onzekerheid in de sector. Net als de Brexit en de handelsbelemmeringen tussen de VS en China. AVP heerst ook in China en kan daar voor extra afzetmogelijkheden van varkensvlees zorgen en zo een boost geven aan de Europese varkensprijzen. Het lijkt er echter op dat we daarvan de komende periode nog weinig merken.

 

Voor nadere informatie over deze liquiditeitsbarometer en over de belangrijkste pijlers van de kasstroom verwijzen wij graag naar de publicatie op Agrimatie van Wageningen Economic Research.

Deze liquiditeitsmonitor is tot stand gekomen als publiek private samenwerking tussen Wageningen Economic Research, Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Agrifirm en ABN AMRO.

De data zijn afkomstig van het Bedrijveninformatienet van Wageningen Economic Research. Het doel is om de verkregen inzichten te delen en ondernemers te ondersteunen in hun bedrijfsvoering.

Voor vragen of opmerkingen over deze liquiditeitsmonitor of over de achtergronden kunt u contact opnemen met  Pierre Berntsen, ABN AMRO 06 51 30 18 77 of met Robert Hoste, Wageningen Economic Research, 0317 48 46 54.