Hoogconjunctuur blijft in de bouw voor problemen zorgen

door: Madeline Buijs

De bouwsector ondervindt steeds meer negatieve gevolgen van de sterk stijgende bouwkosten. Zo is niet alleen het inhuren van personeel steeds duurder, maar stijgen ook de kosten van bouwmaterialen. Door het groeiende personeelstekort missen bouwbedrijven capaciteit, waardoor zij niet aan de stijgende vraag kunnen voldoen. Omdat bouwbedrijven niet of nauwelijks personeel kunnen vinden, huren ze vaker zzp’ers in waardoor de personeelskosten stijgen. Hierdoor staat het rendement van veel bouwbedrijven onder druk en wordt er niet voldoende gebouwd.

Sectorprognoses-bouw-januari-2019.pdf (730 KB)
Download

De groei van de bouwsector wordt in 2019 en 2020 door deze stijgende kosten afgeremd. Naar verwachting zal de bouwsector dit jaar met 4 procent groeien en volgend jaar met 2,5 procent. Hiermee doet de sector het minder goed dan in 2018, toen sprake was van een groei van ongeveer 7 procent. Bovendien neemt het aantal faillissementen sinds de zomer van 2018 voor het eerst weer toe.

Mismatch tussen vraag en aanbod

ABN AMRO signaleert een duidelijke mismatch tussen vraag en aanbod in de bouwsector. Ze verwacht dat door de stijgende bouwkosten alleen projecten met hogere bouwbudgetten in de komende jaren doorgang vinden, omdat bouwbedrijven weten dat hier een zekere marge op zit. Dit lijkt zich al voor te doen in de woningbouw, waar nu niet de woningen worden gebouwd waaraan het meest behoefte is, zoals kleinere appartementen in de binnensteden. Deze woningen zijn minder aantrekkelijk om te bouwen, omdat sprake is van lagere marges. De gemiddelde verkoopprijs van nieuwbouwwoningen ligt inmiddels ruim 105.000 euro boven die van bestaande koopwoningen.

Woningbouw niet langer grootste aanjager van groei

De woningbouw is niet langer de belangrijkste groeimotor van de bouw met een groei van 4,5 procent in 2019 en 1,5 procent in 2020. De vooruitzichten voor de grond- weg- en waterbouw zijn daarentegen zeer goed, doordat de rijksoverheid veel in infrastructuur gaat investeren. Zowel in nieuwbouw als onderhoud. Vooral in het onderhoud van bruggen zal de komende jaren veel geïnvesteerd moeten worden. Of deze groeiverwachtingen worden gerealiseerd, is afhankelijk van de beschikbaarheid van personeel.

Innovatie is broodnodig

Innovatie is dan ook cruciaal voor de bouwsector, maar zal op de korte termijn moeilijk te realiseren zijn. Het zorgt ervoor dat de kosten dalen en beter onder controle kunnen worden gehouden, er efficiënter wordt gewerkt, er minder personeel nodig is en de arbeidsproductiviteit omhoog kan. Ook zorgt innovatie voor hogere rendementen in de bouw, waardoor bedrijven beter in staat zijn om een buffer op te bouwen voor als het weer slechter gaat. Voor innovatie is echter kapitaal nodig en het vergt een afwijkende manier van werken. Innovatie levert dus op de korte termijn een extra risico op. En juist een sector die toch al kampt met traditioneel lage marges kan deze extra risico’s moeilijk dragen. De bouwsector lijkt op dit punt in een spagaat te zijn beland.