Visie op Mexico 2019: Een nieuwe regering en een ander geluid

door: Philip Bokeloh

  • De nieuwe Mexicaanse regering heeft grootse plannen,…
  • …waarbij versterking van de rechtstaat prioriteit geniet
  • Deze plannen zullen lastig uitvoerbaar zijn zonder belastinghervorming
  • Beleggers vrezen een alleingang van de nieuwe regering
  • Wij denken niet dat het zo’n vaart zal lopen en dat de groei op peil blijft
181206-Mexico-Focus.pdf (290 KB)
Download

Met 2019 voor de deur is het tijd om vooruit te kijken. Dit geldt in het bijzonder voor Mexico, waar afgelopen weekend een nieuwe regering is geïnstalleerd aangevoerd door Morena, een nieuwe partij die alles anders wil doen. In de aanloop naar de verkiezingen zagen beleggers de opkomst van Morena met zorg tegemoet. Daarna sloeg de zorg tijdelijk om in voorzichtig optimisme, maar dat was van korte duur. De regering wil referenda organiseren over allerlei thema’s, veelal gerelateerd aan maatregelen van de vorige regering. Daarmee komt de bestendigheid van overheidsbeleid in gevaar, wat beleggers afschrikt. Wij denken dat de regering geleidelijk meer belang zal hechten aan haar relatie met financiële markten en voorzien geen scherpe terugval van de bbp-groei. Het land staat er financieel gezond voor en kan tegen een stootje.

Traditionele politieke partijen verslagen

Het politieke landschap in Mexico is ingrijpend gewijzigd. Bij de verkiezingen in juli versloeg de nieuwe partij Morena de traditionele regeringspartijen PAN, PRI en PRD. Door samenwerkingsverbanden te sluiten, heeft Morena een coalitie gevormd die zowel in het parlement als de senaat de meerderheid heeft. Dit maakt het voor de nieuwe regering eenvoudig om begrotingswijzigingen door te voeren. Voor grondwetswijzigingen komt de regering onder leiding van president Andres Manuel Lopez Obrador echter zetels tekort. Daar is immers een twee derde meerderheid voor nodig. De wens om sommige van de onderwijs-, energie-, telecom- en financiële sectorhervormingen van de vorige regering terug te draaien, kan de nieuwe regering dus alleen inlossen via aanvullende afspraken met de overige politieke partijen.

Nieuwe regering vertrouwt op referenda

De nieuwe regering wil niet alleen hervormingen terugdraaien maar ook de politiek anders vormgeven. Er moet meer ruimte komen voor referenda. Ook over openbare financiën en overheidsbestedingen, iets wat nu bij grondwet is verboden. Onlangs bracht de nieuwe regering de aanleg van de nieuwe nationale luchthaven in stemming, een belangrijk verkiezingsthema van Morena. Hoewel slechts een gering aantal kiezers deelnam en critici de legitimiteit van het referendum betwistten, greep de nieuwe regering de uitslag aan om de aanleg van de luchthaven te staken. Dit is een kostbare beslissing, want er zijn al veel investeringen gedaan. Bovendien moeten er nu contracten worden afgekocht en dient er te worden geïnvesteerd in luchthavencapaciteit elders.

Stopzetting aanleg nationale luchthaven verontrust beleggers,…

Beleggers zijn niet gerust op de veranderingen. Als deze vorm van directe democratie de nieuwe standaard wordt, is de bestendigheid van overheidsbeslissingen niet langer verzekerd. In reactie op de beslissing om de bouw van de luchthaven stil te leggen, daalde de peso in waarde, namen de CDS-premies toe, steeg de 10-jaars overheidsrente en zakten de aandelenkoersen. Voor ratingbureau Fitch vormde het aanleiding om de outlook van hun A+-kredietbeoordeling op negatief te zetten. Deze marktreactie weerhield de nieuwe regering er niet van om meer referenda aan te kondigen. Burgers mogen onder meer stemmen over extra uitgaven voor beurzen en stages voor jongeren, verdubbeling van pensioenen voor 68-plussers, een betere toegang tot gezondheidszorg, de bouw van een olieraffinaderij en de aanleg van treinspoor-trajecten.

…ook al zet regering in op sanering overheidsapparaat

Wat beleggers enig comfort geeft, is dat de regering groot belang zegt te hechten aan de begrotingsdiscipline. Om te voorkomen dat de overheidsschuld verder oploopt, stelt de nieuwe regering zich ten doel het primair begrotingsoverschot, dus de begroting voor rente- en eenmalige lasten, op 0,8% van het BBP te houden. Om dat te bereiken wil zij het aantal bestuurslagen bij de overheid verminderen, de corruptie bestrijden, sociale programma’s samenvoegen en korten op de ambtenarensalarissen. Het geld dat zij hiermee bespaart, wil zij gebruiken voor hogere pensioenen voor ouderen en uitgaven voor jongeren. Naast dit alles moet een effectievere belastinginning en een opname van de informele sector in de formele economie bijdragen aan hogere belastingopbrengsten.

Olie-inkomsten overheid onzeker door inefficiëntie staatsoliebedrijf

De olie-inkomsten van de overheid blijven een bron van onzekerheid vormen. In 2012 waren de energiebaten nog verantwoordelijk voor 40% van de overheidsinkomsten. Nu is dat nog niet de helft daarvan. Deze verschuiving komt vooral door de lagere olieprijzen en de daling van de productie. Het Cantarell-veld levert steeds minder op en investeringen in nieuwe exploratie blijven achter. Staatsoliebedrijf Pemex kampt met hoge schulden en staat als inefficiënt te boek. Vanaf 2014 zijn er diverse reorganisaties geweest en zijn de nodige ontslagen gevallen. Dat tastte het moreel onder werknemers aan. Nu wil de regering een salarisplafond instellen voor ambtenaren en mogelijk ook voor werknemers van staatsbedrijven. Als dit laatste gebeurt, bestaat het gevaar dat getalenteerde werknemers vertrekken en de beoogde productieverhoging in het gedrang komt.

Bredere belastinggrondslag nodig om uitgavenplannen te bekostigen

Per saldo acht de regering het niet nodig om voor het halen van de begrotingsdoelstelling de belastingtarieven te verhogen. Sterker nog, zij wil de btw- en winstbelastingtarieven in de grensregio’s juist verlagen. Zo wil zij voorkomen dat de in de VS doorgevoerde belastingverlagingen tot een verschuiving van de winsten naar het buitenland leiden. Het IMF betwijfelt of de begrotingsdoelstelling haalbaar is zonder bredere belastinggrondslag. Het adviseert de inkomstenbelastingen progressiever te maken, het btw-tarief op voedsel te verhogen, het aantal vrijstellingen te verminderen en lokale overheden ruimere bevoegdheden te verlenen om ozb te heffen. Op 15 december zal de nieuwe regering haar begroting presenteren. Dan valt beter te beoordelen of de plannen realistisch zijn.

Structurele bbp-groei nog veel te laag

De overheidsinkomsten kunnen stijgen als de bbp-groei verbetert. De Mexicaanse economie zou harder moeten kunnen groeien. Het land heeft een jonge bevolking, is rijk aan grondstoffen en onderhoudt nauwe betrekkingen met de VS. Maar de gemiddelde bbp-groei sinds 1990 bedraagt nog geen 2,75%. De bbp-groei wordt gehinderd door een zwakke productiviteitsgroei. De vorige regering heeft hervormingen doorgevoerd om deze te verhogen. Het brak staatsmonopolies en nam maatregelen om de concurrentie te bevorderen. Zo kwam er meer ruimte voor de private sector in de olie-industrie. Het effect ervan op de productiviteit was helaas beperkt.

Versterking rechtstaat geniet prioriteit

Criminaliteit speelt een rol bij de achterblijvende productiviteit. De veelal aan drugs gerelateerde misdaad voedt het gevoel van onveiligheid en tast de ondernemingszin aan. Versterking van de rechtstaat geniet derhalve prioriteit. De nieuwe regering zet daarom in op een ‘Nationaal Plan voor Vrede en Veiligheid’ met rechtspraak gericht op verzoening en schadeloosstelling en een amnestieregeling voor kleine criminelen. Maar slachtoffers reageren hier terughoudend op. Ook heersen er bij mensenrechtenactivisten grote twijfels over het voornemen om legereenheden en politiecorpsen samen te voegen tot een nationale garde. Dit zou volgens hen indruisen tegen het streven van de regering om de repressieve aanpak los te laten.

Verbetering arbeidsmarkt steun voor consument

In het derde kwartaal groeide de economie met 2,6% joj. De bbp-groei wordt in 2018 ondersteund door de overheidsbestedingen, die in de aanloop naar de verkiezingen zijn gestegen. Ook de hoge activiteit in de VS helpt. De groeiende vraag bij de noordelijke buren verschaft kansen voor de uitvoer. Daarnaast sturen Mexicanen die in de VS werken meer geld naar hun familie thuis. Dit draagt bij aan hogere consumptieve uitgaven. De consumptie wordt verder ondersteund door de gunstigere situatie op de arbeidsmarkt. De werkloosheid is gedaald naar slechts 3,2% van de beroepsbevolking. Dit ondersteunt het consumentenvertrouwen. De detailhandelsverkopen nemen toe en de daling van de autoverkopen zwakt af.

Onzekerheid over handelsakkoord eindelijk achter de rug

Gelet op de lage PMI index is het sentiment bij ondernemers matig. Hun bereidheid om te investeren is erg beperkt. Maar de kans is groot dat de bedrijfsinvesteringen geleidelijk weer toenemen. De combinatie van verkiezingen en onderhandelingen over het NAFTA-handelsakkoord maakte bedrijven onzeker. Zij schoven hun investeringen liever vooruit. Nu de verkiezingen achter de rug zijn en er een nieuw handelsverdrag op tafel ligt, kunnen bedrijven hun plannen alsnog uitvoeren. In het nieuwe handelsakkoord USMCA heeft Mexico enige concessies moeten doen. Zo gelden er voor de auto-industrie strengere rules of origin regels en hogere minimumlooneisen. Tegelijkertijd bevat het nieuwe akkoord moderniseringen met afspraken op het terrein van diensten, e-commerce en datatransparantie. Maar in de kern blijft het oorspronkelijke akkoord grotendeels intact.

Lopenderekeningtekort vrij eenvoudig gefinancierd

De bijdrage van de handel aan de bbp-groei zal afzwakken. Wij houden er rekening mee dat de groei in de VS afneemt, de belangrijkste afzetmarkt voor Mexico. Als gevolg hiervan zal het tekort op de lopende rekening licht stijgen. Maar Mexico zal weinig problemen ondervinden om dit tekort te financieren. Het tekort zal, net als in het verleden, grotendeels worden gedekt door de directe investeringen. De buitenlandse schuld, die de afgelopen jaren is opgelopen tot 39% van het bbp, is nog hanteerbaar, mede dankzij de lange looptijd ervan. Mexico is dan ook minder vatbaar voor valutacrises dan Turkije en Argentinië. De centrale bank laat de wisselkoers vrij bewegen. Mocht de nood aan de man komen, dan kan zij bogen op een omvangrijke reservevoorraad en desnoods de kredietlijnen bij het IMF en de VS aanspreken.


Centrale bank voert krap monetair beleid

De centrale bank slaagt er maar niet in om de inflatie binnen de bandbreedte van 2 en 4 procent te krijgen. In september stond de inflatie met 5% joj al voor de 21e maand op rij boven het nagestreefde niveau. Een belangrijke factor hierbij vormt de stijging van de olieprijzen, die onder meer doorwerkt in de transportkosten. Daarnaast spelen de sterke wisselkoersschommelingen van de peso een rol. De centrale bank wil voorkomen dat deze tijdelijke factoren een duurzaam effect hebben op de prijsontwikkeling. Het verhoogde het officiële beleidstarief naar 8%, het hoogste niveau in tien jaar. Gelet op recente uitlatingen van de centrale bank bestaat de kans dat er nog een renteverhoging volgt. Wij verwachten dat volgend jaar het effect van de energieprijsstijging uit de inflatiecijfers zal verdwijnen en dat de Fed haar reeks renteverhogingen zal beëindigen. Dan hoeft de centrale bank niet meer de verkrappen en komt er weer een renteverlaging in beeld.

Financiën banken, bedrijven en gezinnen relatief gezond

De financiële sector is gezond en bestand tegen stress. De banken zijn met een tier-1 ratio van gemiddeld 14% goed gekapitaliseerd. Ook hun winstgevendheid is met een Return on Equity ratio van 21% gunstig. De banken beschikken bovendien over ruime voorzieningen en hebben weinig problematische uitzettingen. Hoewel de leningen aan de particuliere sector de afgelopen jaren sterk zijn gestegen, beslaan de nonperforming loans slechts 2,1% van de portefeuille. De schuld van gezinnen is met 16% van het BBP bescheiden in vergelijking met andere opkomende economieën, waar deze gemiddeld 40% van het BBP bedraagt. Uit stresstesten blijkt dat ook het bedrijfsleven toereikende kapitaalbuffers heeft. Er is dus ruimte voor verder groei van de kredietverlening aan gezinnen en bedrijven. De bankensector wordt gedomineerd door buitenlandse partijen. Voordeel hiervan is een hoge efficiëntie. Nadeel kan zijn dat partijen zich makkelijker terugtrekken in tijden van stress.

Economische vooruitzichten voor 2019 en 2020

Wij houden er rekening mee dat de groei de komende jaren zal stabiliseren op 2%. Door de groeiafzwakking in de VS zal de uitvoer naar het buitenland minder hard toenemen. Dit wordt echter gecompenseerd door de binnenlandse bestedingen. De overheidsuitgaven zullen weliswaar minder hard toenemen nu de verkiezingen achter de rug zijn. Hier staat tegenover dat bedrijven meer zullen investeren, omdat de onzekerheid over het handelsverdrag met de VS en Canada is weggenomen, en de consumptieve bestedingen op peil zullen blijven. Wij betwijfelen of de nieuwe regering de begrotingsdiscipline kan bewaken zonder de belastinggrondslag te verbreden. Mocht zij vasthouden aan het plan het belastingstelsel ongemoeid te laten, dan zullen financiële markten de druk opvoeren. Wij gaan ervan uit dat de regering hier gevoelig voor zal zijn en geleidelijk meer oog krijgt voor de belangen van beleggers. Dit zal zich vertalen in een stabilisatie van de peso.