Het Klimaatakkoord en de priester die op het dak klom

door: Arnold Mulder

Eindelijk is het onderhandelingsresultaat van de Klimaattafels in de openbaarheid. Of de voorgestelde maatregelen voldoende gaan zijn om de klimaatdoelstelling (-49% uitstoot in 2030) te behalen moet nog blijken. Het is hoe dan ook een eerste mijlpaal die met veel bloed, zweet en tranen is behaald door iedereen aan de Klimaattafels. Toch nemen zes partijen (FNV, Greenpeace, Milieudefensie, Natuur & Milieu, de Natuur en Milieufederaties, de Jonge Klimaatbeweging, MVO Nederland) die allen een belangrijke rol hebben gespeeld bij aan de Klimaattafels nog voor de presentatie van het akkoord nadrukkelijk afstand van het resultaat. Niet alleen hadden deze partijen op meer gehoopt, ook worden verschillende technieken als onwenselijk verklaard. Daarmee dreigt een gevaarlijke dynamiek, juist op een moment dat we via de polder bezig zijn een historisch grote stap vooruit te zetten. Een ouderwetse mop illustreert het beste wat er in mijn ogen misgaat:

“De dijken zijn doorgebroken. Een priester besluit op het dak te klimmen om niet door het water gegrepen te worden.

Na een tijdje komt een boot met reddingswerkers langs. De priester weigert echter aan boord te gaan. ‘God zal mij redden’, aldus de diepgelovige man. De boot vertrekt met iedereen uit het dorp, behalve de priester.

Na een tijdje komt er weer een boot, de priester staat inmiddels tot zijn middel in het water. Hij wil nog steeds niet mee.

Weer later, als de priester al tot in zijn nek in het water staat, komt een helikopter overvliegen: ‘Priester, we komen u redden! U bent gered!’ Maar de priester wil niet mee: ‘God zal mij redden.’ De helikopter vertrekt, maar de gehoopte redding blijft uit. De priester gaat kopje onder.

Bij de hemelpoort aangekomen zegt de priester beledigd tegen Petrus: ‘Ik dacht dat God me wel zou redden.’ Petrus begrijpt het ook niet: ‘U hebt een voorbeeldig leven geleefd en had alle reden een redding te verwachten. Ik begrijp het niet. Er moet iets misgegaan zijn. Ik heb twee boten en een helikopter naar u toegestuurd.’”

Ik moest aan deze mop denken toen de reacties op het onderhandelingsresultaat binnen stroomden. Zo benadrukken de eerder genoemde organisaties dat ze niets in ondergrondse CO2 opslag zien als middel om uitstoot in Nederland terug te dringen. Ook benadrukt de Jonge Klimaatbeweging niets te zien in biomassa, maar de voorkeur te geven aan écht duurzame energie. Daarmee dreigen we terug te gaan naar een dynamiek waarin we vooral oplossingsrichtingen uitsluiten.

Eerder besloot de politiek immers al om afscheid te nemen van Gronings gas en de bestaande kolencentrales. Met biomassa en ondergrondse CO2 opslag bestond al langer een haat-liefdeverhouding. Voor wind op land is maar weinig draagvlak en het opofferen van landbouwgrond voor zonne-energie is ook controversieel. Al met al zijn we erg goed geworden in het afwijzen van boten en helikopters.

De presentatie van het onderhandelingsakkoord is de meest serieuze poging tot nu toe om onszelf van het dak en het stijgende water te redden. Het resultaat is misschien nog niet de stabiele, mooie, gestroomlijnde reddingsboot die we zouden wensen. Maar hopen op een wonder doe ik liever ook niet. Het wordt namelijk duidelijk dat we onze klimaatdoelen niet gaan halen met alleen laaghangend fruit zoals zonnepanelen op daken en wind op zee. Het International Energy Agency en ons eigen Planbureau voor de Leefomgeving hebben dat recent nog laten zien. Dat betekent dat we een mix van technieken moeten inzetten om onze energiepuzzel op te lossen. En dat we ons moeten realiseren dat bij vrijwel alle technieken om elektriciteit op te wekken de Cruijffiaanse wijsheid geldt dat ‘elk voordeel z’n nadeel heb’.

Met dit in het achterhoofd zouden politici en onderhandelende partijen niet langer hun diepste wensen met ons moeten delen, maar zich juist moeten uitspreken over de nadelen die ze wensen te accepteren. Als we blijven steken in een dynamiek waarin we technieken afwijzen, dan dreigt het lot van de priester en kijken we achteraf heel anders naar de boten en helikopters die ons passeerden.

Bovenal wil ik iedereen die heeft meegewerkt aan het onderhandelingsresultaat, ook de partijen die afstand hebben genomen, complimenteren met het resultaat. Het is misschien nog niet voldoende, het is misschien niet ideaal, maar het is een grote stap in de goede richting. Laten we blijven praten en zoeken naar wat wél mogelijk is. Alleen op die manier kunnen we de ambitieuze doelstellingen halen.