Headlines: binnenstedelijke hoogbouw | koopkrachtdaling pensionado’s | ziekenhuisfaillissementen

door: Loek Caris

In Headlines & Insights geeft ABN AMRO duiding bij het nieuws.

In deze aflevering zoomen we in op
Binnenstedelijke torenbouw
Koopkrachtdaling bij gepensioneerden
Failliete ziekenhuizen

Binnenstedelijke torenbouw past bij een smart city

Hoogbouw in Den Haag (foto: Shutterstock)

Headline:
Het nieuwe stadsbestuur van Den Haag kiest ervoor om het aangezicht van de stad rigoureus te veranderen. Op korte termijn moeten wolkenkrabbers met maximaal 11.500 woningen rond de drie grootste stations worden gebouwd. De maximale hoogte van 140 meter wordt losgelaten. Volgens B&W van Den Haag is hoogbouw rond de stations het enige antwoord om de verwachte bevolkingsgroei van 100.000 mensen in de komende twee decennia het hoofd te bieden en het groen in de stad te sparen. De Hofstad staat niet alleen. Amsterdam, dat over twintig jaar naar verwachting 150.000 extra inwoners telt, bouwt de hoogbouwwoonwijken Zeeburgereiland en Haven-Stad en zet woontorens neer op het gebied van de voormalige Bijlmerbajes en is wellicht geïnteresseerd in het bouwen bovenop binnenstedelijk treinspoor. Utrecht bouwt hoog langs het spoor en langs de A2, Eindhoven wil drie woontorens op het stationsplein en ook in Leiden zijn plannen om de 100-metergrens te doorbreken. Rotterdam blijft koploper, met nieuwe bouwplannen als de Cooltoren, Baantower en Zalmhaventoren. De bouw van de laatstgenoemde is afgelopen week gestart. Deze toren breekt als eerste boven de 200-metergrens uit (215 meter).

Insight:
De opkomst van binnenstedelijke hoogbouwtorens is de som van een aantal ontwikkelingen. De trek naar de grote steden met hun werkgelegenheid en voorzieningen is mondiaal. Grote Nederlandse steden weten al langer dat hun bewonersaantallen gaan toenemen. Maar ze hebben in de afgelopen crisisjaren achterstanden opgelopen in het maken van plannen en het vergroten van het woningaanbod. Met name woningcorporaties hebben de laagconjuctuur niet aangegrepen om tegen gunstige prijzen te bouwen. Binnenstadsbewoners zijn steeds vaker jonge (door)starters die minder problemen hebben met compact wonen en het delen van faciliteiten als woonkamers, logeerkamers en wasmachines. De opkomst van integrale mobiliteitsapps die allerlei soorten van vervoer aan elkaar koppelen, maken het wonen in de nabijheid van openbaar-vervoersknooppunten zeer aantrekkelijk. ABN AMRO verwacht dat de roep om binnenstedelijke superhoogbouw alleen maar gaat toenemen, ten faveure van de roep om nieuwe suburbanisatie-initiatieven á la Vinex. Torenbouw past bij een duurzame ‘smart city’, maar kan een binnenstad jarenlang deels verlammen, wat serieuze gevolgen heeft voor de logistiek en aantrekkelijkheid van het winkel- en horeca-aanbod van zo’n stad. Overigens is het de vraag of alle plannen ook gerealiseerd gaan worden. De zogeheten skyscraper index laat zien ‘hoogconjunctuur’ en ‘goedkoop geld’ altijd de behoefte aanwakkeren tot het bouwen van iconische gebouwen.

Meer informatie:
• ABN AMRO-rapport City-as-a-service
• Petran van Heel, ABN AMRO sector banker, petran.van.heel@nl.abnamro.com

Veel marktkansen bij pensionado’s ondanks koopkrachtdaling

Interactie met de consument: speelgoedwinkel Hamleys in Praag (foto: Shutterstock)

Headline:
Ouderen met AOW en een aanvullend pensioen van meer dan € 5000 per jaar zijn er sinds 2010 in koopkracht op achteruitgegaan, tot wel € 298 per maand bij een aanvullend pensioen van meer dan € 30.000. Ouderen met een aanvullend pensioen lager dan € 5000 gingen er zo’n € 50 per maand op vooruit. Dat zegt het Nibud in een onderzoek dat het deed in opdracht van 50Plus. De conclusies gelden voor zowel alleenstaanden als stellen. De koopkrachtdaling bij hogere aanvullende pensioenen komt doordat de pensioenuitkeringen niet meegroeiden met de inflatie. Die zogenoemde indexering is in veel gevallen uitgebleven. Ook werkenden gingen er in de onderzochte periode op achteruit, doordat de lonen minder omhooggingen dan de prijzen. Deze koopkrachtdaling is echter niet zo groot als bij de gepensioneerden.

Insight:
Circa 18% van de bevolking is 65-plus. In 2040 is dat 27%. Het aandeel en aantal 65-plussers groeit snel. Vergrijzing is in principe negatief voor de retail-branche en positief voor de leisure-sector. Een dalende koopkracht onder gepensioneerden zet beide branches onder druk, maar dus vooral de retail. Ouderen bezitten al veel spullen, zijn zuiniger op kleding en schoenen, komen minder vaak in de winkelstraat en hun bonbedragen zijn lager. Een paar specifieke onttrekken zich hieraan: bedden- en matrassenzaken, optiek, elektronica in beeld en geluid, en speciaalzaken in voeding. Andere retailers krijgen meer concurrentiedruk, met name in de krimpregio’s waar de vergrijzing toch al relatief hoog is (vooral randgemeentes). Het antwoord moeten retailers zoeken in een hoger serviceniveau in de winkel en het creëren van meer contact- en interactiemomenten, zoals workshops. Een aantal kaaswinkels heeft zijn traditionele toonbank veranderd, waardoor medewerkers nu aan dezelfde kant als hun klanten staan. Vakantiepark- en daguitjes-aanbieders laten zien dat hun aanbod voor meerdere generaties tegelijk (grootouders-ouders-kinderen) geschikt is. Ook communiceren ze op de website de toegankelijkheid voor ouderen (bijvoorbeeld dat bij het aangeboden hotelweekend een aangepaste badkamer en twee elektrische fietsen zijn inbegrepen).

Meer informatie:
• ABN AMRO-rapport Winstmarges optiekzaken dalen ondanks vergrijzing
• ABN AMRO-rapport Vijftig tinten grijs op reis
• Selma van der Graaf, ABN AMRO sector analist, selma.van.der.graaf@nl.abnamro.com

Ziekenhuiszorg: zonder verdere digitalisering lukt het niet

Zorg het ziekenhuis uit, de app in (foto: Shutterstock)

Headline:
Het Amsterdamse ziekenhuis MC Slotervaart en de Flevolandse ziekenhuizengroep MC IJsselmeerziekenhuizen zijn vorige week los van elkaar failliet verklaard. De curatoren van beide zijn met diverse overnamekandidaten in gesprek. De kansen op een doorstart van MC Slotervaart zijn vanwege een aanzienlijke schuldenlast beperkt, voor MC IJsselmeerziekenhuizen is er meer perspectief. De aandeelhouders wijzen erop dat zij een investering in de ziekenhuizen hebben gedaan van in totaal € 14,7 mln in de vorm van leningen en kapitaal. Ze benadrukken dat ze zichzelf in de afgelopen tien jaar nooit dividend hebben uitgekeerd.

Insight:
De zorgkosten zijn de afgelopen 12 jaar met 44% gestegen. Bijna de helft hiervan is inflatie, maar de rest is absolute groei in zorg. Daarom is in de zorgakkoorden van de ziekenhuizen afgesproken dat de kosten van de zorg in de ziekenhuizen de komende 2 jaar met minder dan 1% mogen toenemen, en in 2022 zelfs gelijk moeten blijven. Om de zorg voor meer mensen tegen dezelfde kosten te kunnen blijven verlenen, moet er gedigitaliseerd worden, met name in het klantcontact. De digitale ‘mijn’-omgevingen van ziekenhuizen lopen achter bij die van telecombedrijven en financiële dienstverleners. In zo’n portaal kan de patiënt thuis bijvoorbeeld alvast vragenlijsten invullen, zodat het in de spreekkamer alleen nog over de werkelijk belangrijke zaken gaat. Steeds meer mensen appen op hun mobiele telefoon met hun medisch specialist. Ze gebruiken BeterDichtbij, een digitale zorgdienst, en krijgen eenvoudig binnen binnen een afgesproken termijn antwoord op hun vragen, vanuit hun eigen ziekenhuis. Fijn voor de patiënt, die meer grip krijgt op zijn aandoening. En fijn voor de dokter, die wanneer het hem schikt in 10 tot 15 minuten per dag een rondje ‘e-consulten’ kan doen.

Meer informatie:
• ABN AMRO-Klantverhaal: Jeroen Bosch Ziekenhuis digitaal actief
• Anja van Balen, ABN AMRO sector banker, anja.van.balen@nl.abnamro.com