Het consumentenvertrouwen daalt

door: Theo de Kort

“Consumentenvertrouwen weer minder positief”, lees ik in de kranten. Slecht nieuws scoort, maar is er iets aan de hand met het vertrouwen van de Nederlandse consument? Het daalt en staat aanmerkelijk lager dan een jaar geleden. Reden voor paniek? Nee, het cijfer is nog flink positief, zeker historisch gezien, maar een beetje zorgen zijn er wel. Onderliggend broeit er misschien iets om in de gaten te houden.

Het consumentenvertrouwen wordt bepaald aan de hand van twee deelindicatoren: de koopbereidheid en het economisch klimaat. De variabele koopbereid kent geen opmerkelijke ontwikkeling. Hoe consumenten hun eigen financiële situatie beoordelen is redelijk stabiel. Wel zien we dat consumenten iets negatiever zijn over het doen van grote aankopen en dat de spaarzin wat toeneemt. De echte verschuiving zit hem in hoe consumenten aankijken tegen het economisch klimaat. Twee vragen bepalen die variabele: Hoe kijkt u aan tegen de economische situatie van de afgelopen 12 maanden? En: hoe kijkt u aan tegen de economische situatie voor de komende 12 maanden.

Sinds 2002 kijken consumenten over het algemeen positiever naar de toekomst dan naar het verleden. Er zijn echter twee periodes die een opvallende uitzondering zijn. De eerste begint in april 2007 en duurt tot september 2008. Dus tot vlak voor de kredietcrisis in volle hevigheid losbarstte met de val van Lehman Brothers. En nu komt het, ook sinds april 2017 ligt het vertrouwen in de economie naar de toekomst lager dan de beoordeling van het economisch klimaat in het verleden.

Ho, ik voorspel hier geen volgende crisis op de korte termijn. Het consumentenvertrouwen en de onderliggende variabelen zijn wat we noemen zachte cijfers. Het sentiment bepaalt sterk hoe respondenten antwoorden. En dan is het niet vreemd wat we nu zien. Er is namelijk voldoende in het economische wereldbeeld waardoor een consument minder positief kan zijn. Ten aanzien daarvan is er wel een parallel met 2007 te trekken. President Trump heeft met importtarieven internationale betrekkingen op scherp gezet. Een uit de hand lopende handelsoorlog ligt op de loer. In de EU geven de uitkomsten van de Brexit-onderhandelingen onrust. Binnen de eurozone baart vooral het huishoudboekje van Italië zorgen.

Toch verwachten wij voor Nederland in 2018 een groei van bijna 3%. In 2019 zal de groei iets afzwakken, maar zal met 2,5% nog steeds behoorlijk zijn. Met de huidige stand van het consumentenvertrouwen valt deze prognose uitstekend te rijmen. Wel maken we het voorbehoud dat de genoemde risico’s niet uit de bocht vliegen. Mocht dat wel gebeuren dan kan dat resulteren in een conjunctuuromslag en zal ook het nu nog positieve consumentenvertrouwen echt omslaan.

Deze column verscheen eerder in Deal! Vakblad voor inkopers van de Nevi.