Slim, berekenend of…..

door: Bart Banning

Das erste Maut-Schild wird am Dienstag den 14.12.2004 im Saarländischen Perl auf der Autobahn A8 aus Luxemburg kommend aufgestellt.
Bij terugkomst van mijn welverdiende (vind ik tenminste) vacantie in het prachtige Toscane ligt er een stapel sectornieuws van de afgelopen weken op me te wachten. Ik ‘betaal’ hiermee de rekening van een bewust door mij gekozen ‘nieuwsstille’ periode. Heerlijk om social media en groepsapps tijdelijk te verlaten. Het enige dat ik lees zijn een paar onderhoudende boeken en het algemene nieuws dat voorbij komt. Trump ontwijken blijkt ook op de camping in Toscane onmogelijk.

Een van de berichten die ik twee keer moest lezen betrof de aankondiging dat Duitsland de Mauttarieven fors gaat verhogen. Met verbazing las ik dat de tarieven omhoog gaan met maar liefst 20 tot zelfs 60 procent. De Duitse staatskas krijgt hiermee een fors bedrag aan extra inkomsten. Nodig om tekorten voor onderhoud en aanleg van het wegennet te kunnen opvangen, naast externe kosten voor geluisoverlast e.d. De toezegging wordt overigens specifiek gedaan dat deze gelden volledig zullen worden geïnvesteerd in de infrastructuur. En inderdaad, er wordt hard gewerkt aan het asfalt bij onze oosterburen, maar daarover later iets van mijn eigen ervaring tijdens onze vacantiereis richting Italië.
Mijn verbazing werd echter nog groter toen ik de volgende paragraaf las. De schonere vrachtwagens krijgen een grotere stijging van de kosten voor de kiezen dan de minder schone trucks. Op zijn minst gezegd een ‘bijzondere’ opstelling. Immers, iedereen weet dat we met z’n allen een grote opgave hebben te vervullen als het gaat om de transitie naar duurzamer vervoer.
Wellicht is dit de tweede fase van een slim en berekenend politiek plan om de sector eerst versneld te verduurzamen (met incentives) en vervolgens de ‘groene’ transportbedrijven alsnog extra te belasten. In mijn ogen geen motiverende beloning voor goed gedrag.

Voor de Nederlandse transportsector komt dit ook als een, overigens niet meer terug te draaien verrassing. Brancheorganisatie TLN heeft zijn terechte verbazing uitgesproken. Duitsland is immers een van onze belangrijkste handelspartners. Onze logistieke dienstverleners vervoeren jaarlijks grote volumes naar, uit en door Duitsland. Deze kostenstijging gaan zij en hun opdrachtgevers voor de kiezen krijgen. Volgens berekeningen gaan Nederlandse vervoerders op jaarbasis gemiddeld 34% meer tol betalen; van 139 mio naar 186 mio. Afhankelijk van het gebruikte voertuig is dat tussen de 40% en 60% meer. Dit zal onze positie in het Duitse tolvervoer ten opzicht van bijvoorbeeld de Oost Europese vervoerders verder verzwakken.


En dan te bedenken dat ook Nederland het voortouw heeft genomen als het gaat om het verschonen van de Europese truckvloot.
Zo’n tien jaar geleden zat de transportsector qua moderne brandstofmotorisering nog in de Euro 4 fase; de introductie van Euro 5 had net plaatsgevonden. De roep om schonere motoren heeft samen met de technologische innovatie de truckvloot in de jaren nadien snel getransformeerd naar de Euro 5 en Euro 6. Nederland heeft hier een prominente rol genomen door als één van de koplopers fors te investeren in deze schonere motoren. Daarnaast door actief innovaties te implementeren door bijvoorbeeld de introductie van de Eco combi. En niet in de laatste plaats door de grote stimulans vanuit het Lean en Green programma van Connekt, waarmee Nederland echt uniek was. Al deze inspanningen hebben geleid tot een modern en schoon wagenpark, zeker voor de langere afstanden. Volgens het CBS werd 90% van de ritten langer dan 100 km in 2017 afgelegd door trucks met Euro 5 (41%) of Euro 6 (53%) motoren. En deze trend zet zich door. Chapeau voor de transportsector!

Terugkomende op het volledig investeren van de extra Maut-inkomsten aan de infrastructuur. De kosten voor onderhoud en uitbreiding van het bestaande wegennet zijn in Duitsland enorm. Dat heb ik tijdens mijn vacantiereis ook weer gemerkt. Het wegennet in Duitsland bevindt zich in een permanente staat van grootschalig onderhoud. Het leidt tot veel oponthoud op de Autobahn. Onder het mom “wir bauen fur sie” (dat klopt!) word je van de ene naar de volgende Baustelle geleid. Het tijdperk dat je in Duitsland lekker kon opschieten lijkt definitief voorbij. Extra attentie is geboden want de wegversmallingen krijg je er gratis bij. Zeker gezien de stroom aaneengesloten trucks op de rechterbaan; je zou bijna denken dat platooning al is geïmplementeerd.

Om de infrastructuur op orde te houden is veel geld nodig. Het onderwerp van kilometerbeprijzing is dus een veelbesproken onderwerp in alle landen. Inkomsten vloeien de staatskassen in via vignetten, tol of wegenbelasting. Wat de beste weg is laat ik in deze column even in het midden. Maar ik hoop dat we hier niet alleen slim en berekenend, maar ook rechtvaardig mee omgaan. Ook op een wijze die verduurzaming van het vervoer stimuleert. We hebben immers genoeg ervaring om te weten dat we de klimaatdoelstellingen niet halen door enkel een beroep te doen op onze intrinsieke motivatie om schoner te gaan vervoeren.

Deze column is geplaatst in Nieuwsblad Transport van 28 juni