Sentiment industriële ondernemers koelt af

door: Casper Burgering

In deze publicatie: Het hoogoplopende handelsconflict tussen de VS, China en de EU heeft een drukkend effect op het sentiment van industriële ondernemers. Een escalatie van het handelsconflict heeft op den duur een negatief effect op de exportgroei van Nederlandse industriële goederen en het sentiment. Vooralsnog houdt de groei in de export van Nederlandse industriële goederen aan. In de eerste vijf maanden van dit jaar is de export van industriële goederen met vier procent toegenomen op jaarbasis. Met name de export van machines groeit sterk. De exportgroei van goederen trekt in de maand mei met bijna vijf procent op jaarbasis aan. Dat is een lager groeitempo dan de maand daarvoor, toen de goederenexport met negen procent op jaarbasis toenam. De arbeidsmarkt blijft voor industriële ondernemers een uitdaging. De druk op de arbeidsmarkt houdt aan. Dat dempt verdere groei van de bedrijfsactiviteit.

Stand-vd-Industrie_juli 2018.pdf (880 KB)
Download

Industriële activiteit in Europa in expansie, maar niveaus nemen af

Door de mogelijke handelsoorlog is het sentiment over de bedrijfsactiviteit wereldwijd afgenomen. In Europa en de eurozone is de PMI in juni afgenomen op maandbasis. Desondanks staat de PMI nog op een relatief hoog niveau. De bedrijfsactiviteit in opkomende landen nam iets toe, terwijl de PMI in de VS licht daalde. De industrie laat in bijna alle landen een uitbreiding zien van de bedrijfsactiviteit, op een paar landen na. In Brazilië en Rusland zakte de PMI-index naar een niveau onder de 50-grens. Dat duidt op contractie in activiteit. Wat verder opvalt is de duikeling van de PMI in Denemarken. Een afname van 9 indexpunten in de PMI productie en ruim 3 indexpunten in nieuwe orders. In China daalde de PMI licht, maar nog steeds neemt de bedrijfsactiviteit – bij een index van 51 – toe.

Ondanks dat de PMI in Nederland in juni afzwakte ten opzichte van mei (van 60,7 naar 60,1 punten) blijven de marktomstandigheden in de industrie gunstig. Wel laten veel vertrouwensindicatoren een afzwakking zien. Het economisch sentiment en het producentenvertrouwen is de laatste paar maanden zwakker, terwijl het consumentenvertrouwen redelijk stabiel bleef. Wat met name opvalt is de duikeling van het sentiment onder ondernemers over de nieuwe orders. In juni neemt deze scherp af en ondernemers lijken daarmee een verdere escalatie van het handelsconflict in te calculeren. De NEVI – de vereniging van inkoopmanagers die de index samenstelt – signaleerde dat de hoofdindex van de PMI het laagste niveau bereikte in 9 maanden als gevolg van minder groei van de werkgelegenheid en een kleinere toename van de voorraden.

Exportgroei houdt stand ondanks toegenomen onzekerheid

De export blijft een belangrijke aanjager van groei. In de eerste 5 maanden van 2018 is de export van industriële goederen met 4% toegenomen op jaarbasis. Dat staat in schril contrast met de groei van de export in de eerste 5 maanden van 2017. Toen nam de export met 13% op jaarbasis toe in dezelfde periode. Vooral de export van machines groeit sterk. Deze groei is hoger dan de groei van vorig jaar in dezelfde periode. Bij andere exportgoederen (chemische producten en diverse fabrikaten) ligt het groeitempo aanzienlijk lager ten opzichte van de groei uit 2017. De grootste rem op de groei in 2018 werd geleverd door de export naar gebieden buiten Europa (zoals de VS en Azië). De PMI export orders daalde van januari tot en met april stevig. Het vertrouwen werd flink geraakt door het handelsconflict. In mei en juni trekt het sentiment iets aan.

Druk op arbeidsmarkt houdt aan…

…maar optimisme over vacature-ontwikkeling kalft iets af

Ondernemers in de industrie zijn positief gestemd zijn over de vacature-ontwikkeling tot en met mei 2018. De goed gevulde orderportefeuille houdt de vraag naar arbeid hoog. De daling van het sentiment onder de ondernemers over de nieuwe exportorders heeft echter ook zijn weerslag in de vacature-ontwikkeling. Nog steeds geldt echter dat vrijwel alle industriële branches het personeelstekort als de voornaamste belemmering zien. De druk op de arbeidsmarkt zorgt ervoor dat het aantal uitzenduren verder groeit, hoewel hier het groeitempo de laatste paar weken iets is afgezwakt. Nog steeds zijn flexwerkers veel gevraagd, met name om de (onverwachte) pieken in de vraag op te vangen.