Ruimte voor kip – concept als de standaard

door: Pierre Berntsen , Nadia Menkveld

Enkele jaren na de ‘plofkipcampagne’ is het aanbod van pluimveevlees spectaculair veranderd. In de Nederlandse supermarkten is vrijwel alleen nog vers pluimveevlees te koop van diervriendelijke concepten. En maakten nieuwe, extensieve vormen van vleeskuikenhouderij snel opmars. Op dit moment is een derde van de vleeskuikens in Nederland van een traaggroeiend ras en worden deze dieren extensiever (minder dieren per vierkante meter) gehouden. Samen bevolken traaggroeiende kuikens ongeveer de helft van het staloppervlak in Nederland.

Meer dierenwelzijn leidt in dit geval tot extra belasting van het milieu

De kuikens worden in ketenverband geproduceerd en het vlees wordt in diverse concepten naar de markt gebracht. De concepten onderscheiden zich vooral door tragere groei en meer levensruimte maar ook door uitloop, verrijkingsmateriaal, speciale voeders of daglicht. De combinatie van trage groei en meer leefoppervlak is goed voor het dierenwelzijn maar verhoogt ook de CO2 uitstoot per kg vlees en het areaal dat nodig is voor de teelt van voeders.

Bereidheid om te verduurzamen leidt tot structuurverandering in de sector

In het algemeen zijn vleeskuikenhouders tevreden over het werken in concepten. De gezondheid van de dieren is beter, zo is de ervaring, en het gebruik van antibiotica ligt lager. De snelle opmars is het bewijs dat slachterijen en vleeskuikenhouders open staan voor verandering als de markt daarvoor ruimte biedt. Pluimveehouders zijn graag bereid om te verduurzamen als de extra kosten worden gecompenseerd.

De opmars van traaggroeiende dieren heeft daarnaast tot een ommekeer in de sector geleid. In tegenstelling tot de algemene trend in de landbouw, nam het aantal bedrijven toe. De omvang van bedrijven nam juist af. Dit leidde tot een daling van het aanbod in Nederland, waardoor slachterijen nog meer afhankelijk zijn van aanvoer uit Duitsland en België.

Hogere kosten remmen opmars van traag groeiende kuikens

De snelle opmars is echter tot stilstand gekomen en de afgelopen periode moesten zelfs enkele pluimveehouders terugschakelen naar intensievere vormen. Een belangrijk deel van de markt blijft prijs als leidend inkoopcriterium zien. Terwijl de kosten voor de pluimveehouder 25 tot 40 procent hoger liggen dan bij reguliere productie. Ook de kosten van planning en logistiek zijn hoger. Daarnaast is de verwaarding van minder populaire delen lasting waardoor de extra kosten van concepten terecht komen bij slechts een deel van de kip. Dat brengt ons bij de vraag: wat brengt de toekomst?

Er is ruimte voor groei van concepten van ‘reguliere kuikens met een plus’

Nu de Nederlandse supermarkten op het gebied van vers pluimveevlees zijn omgeschakeld naar concepten is er nog groei mogelijk in de markt voor foodservice en industriële verwerking. Denk aan kipproducten en vleeswaren, maar ook aan productie voor exportmarkten. Daar is prijs nog altijd leidend. Nederland is geen kostprijsleider, zoals Polen, Oekraïne en Brazilië dat wel zijn. Toch is er naar onze mening ruimte voor ontwikkeling in deze markten, omdat ook hier de aandacht voor milieu en dierenwelzijn toeneemt. McDonald’s stelt bijvoorbeeld specifieke eisen aan pluimveehouders, en onlangs maakte ook Nestlé bekend kip te verduurzamen. Ook kleinere foodservicebedrijven onderscheiden zich steeds vaker op duurzaamheid.

Sinds het akkoord van Parijs is de maatschappelijke aandacht voor CO2-uitstoot verder toegenomen. Daarom denken wij dat er ruimte zit in concepten waarbij kostprijs en CO2-impact dichter bij reguliere kip met hogere groeisnelheid zit. Dit zijn concepten met reguliere kuikens in combinatie met specifieke welzijnsinvesteringen zoals verrijkingsmateriaal, daglicht, GGO-vrije voeders, een hoge diergezondheid, geen antibioticagebruik of early feeding. Zorgvuldig gehouden reguliere kuikens met een ‘plus’. Deze plus geeft verwerkers de kans om de vraag naar duurzaamheid te helpen invullen.

Kies als ondernemer wat bij je past en blijf flexibel

Voor pluimveehouders geldt: kies voor een concept dat of houderijvorm die past bij je bedrijf en bij jezelf. Produceren in conceptvorm betekent werken met een vaste of selecte groep partners, en vraagt vaak om extra investeringen. Aan de andere kant biedt deze vorm meer stabiliteit dan de vrije markt. Regelmatig blijkt weer dat het mondiale krachtenveld lastig is te voorspellen. Het wegvallen van een belangrijk deel van de Braziliaanse export heeft de prijs van regulier kuikenvlees een boost gegeven, maar voor zolang het duurt. Als ondernemer lijkt enige vorm van flexibiliteit wel geboden. Markten veranderen en concepten kunnen zich doorontwikken. In Nederland produceren we vooral voor de Europese markt, waarin het belang van zorgvuldige dierhouderij alleen maar belangrijker wordt.

We wensen u veel leesplezier en een gezonde bedrijfsvoering,

Ruimte voor kip-concept als de standaard - juli 2018 (2 MB)
Download