Short Insight – Pyongyang versus Pyeongchang

door: Arjen van Dijkhuizen

  • Olympische Winterspelen 2018 zorgen voor toenadering Zuid- en Noord-Korea
  • … maar de vraag blijft wat er na de sluitingsceremonie gaat gebeuren
  • Groei Zuid-Korea is versneld ondanks Noord-Korea, maar risico’s blijven
  • Korea’s behaalden samen iets minder Olympische medailles dan Nederland
180208-Short-Insight-Z.-Korea-Pyongyang-versus-Pyeongchang-1.pdf (285 KB)
Download

 

1. Olympische Winterspelen brengen de Korea’s nader tot elkaar

Het lijkt een ongelooflijke ommekeer. Vorig jaar liepen de spanningen op het Koreaanse schiereiland nog flink op. Dat kwam door het opvoeren van het raketprogramma door Pyongyang én een strengere opstelling van de VS. Een majeur militair conflict tussen Noord- en Zuid-Korea lijkt onwaarschijnlijk (gelet op de hoge kosten daarvan), hoewel ze formeel nog in staat van oorlog verkeren. De kans op escalatie en misrekening is echter toegenomen. Bovendien vormt Noord-Korea een belangrijke test voor de relaties tussen de VS en de regionale machten. Toch lijkt onder de meer verzoenende benadering van Zuid-Korea’s nieuwe president Moon sprake van ontspanning. De Winterspelen – gehouden in het noorden van Zuid-Korea, vlakbij de gedemilitariseerde zone – hebben de Korea’s nader tot elkaar gebracht. Ze doen gezamenlijk mee aan de openingsceremonie, onder één vlag (die van de Koreaanse eenwording). En er doet een gemeenschappelijk damesteam mee aan het ijshockey-toernooi. PM: als we het historische aantal Olympische medailles van Zuid-Korea (320) en Noord-Korea optellen, dan zouden de beide Korea’s een 18e plaats op de ranglijst innemen, net iets onder Nederland.

 

2. De vraag blijft wat er ná de sluitingsceremonie gebeurt

Hoewel de Winterspelen dus voor toenadering tussen de Korea’s hebben gezorgd, blijft de vraag wat er op de langere termijn gebeurt. Door de toenadering neemt de kans af dat Noord-Korea tijdens de Spelen agressief gedrag laat zien, zoals tijdens de vorige twee grote toernooien die Zuid-Korea organiseerde (OS 1988, WK voetbal 2002) geschiedde. Het laat ook zien dat president Moon meer dan zijn voorganger Park een koers vaart die gericht is op diplomatie en het creëren van vertrouwen. Maar wat gebeurt er na de sluitingsceremonie op 25 februari? Hoe gaat Kim jong-un dan reageren op het hervatten van militaire oefeningen van de VS en Zuid-Korea? Blijven de VS en Zuid-Korea het eens over hoe om te gaan met de Noord-Koreaanse dreiging? En hoe gaat Moon om met de binnenlandse kritiek op zijn benadering van Noord-Korea. Meer dan 60% van zijn jongere landgenoten (19-29 jaar) is tegen eenwording. Meer vragen dan antwoorden op dit moment.

 

3. Groei Zuid-Korea is vorig jaar versneld ondanks Noord-Korea

Ondertussen doet de Zuid-Koreaanse economie het best goed, ondanks de onrust rond Noord-Korea (zie ons eind 2017 verschenen rapport South Korea Watch, Moonlight and shadows). De groei op jaarbasis steeg in 2017 naar 3,0%, het hoogste niveau in drie jaar. Dat was vooral te danken aan de versnelling van de mondiale groei en de wereldhandel. Ook speelde het aantrekken van de consumptie (zowel de publieke als de particuliere) een rol. Het vertrouwen van consumenten en bedrijven is verbeterd na de afzetting van de vorige president Park begin 2017. De inkoopmanagers-index voor de verwekende industrie steeg in januari tot 50,7 en kwam daarmee weer boven het neutrale niveau van 50 uit. Toch blijft deze index duidelijk beneden die van andere exportgerichte landen in Azië, zoals Taiwan en Singapore. Na een piek in het derde kwartaal van 2017 (3,8%  j-o-j) viel de economische groei weer terug in het vierde kwartaal (3,0%). Op kwartaalbasis was de groei zelfs negatief (-0,2% k-o-k ), maar dat was mede een gevolg van de lange vakantieperiode in oktober.

 

4. Risico’s: politiek, hoge schuld, structuurissues, protectionisme

We zijn behoorlijk positief over de schokbestendigheid van Zuid-Korea. Het land heeft een relatief hoog BBP per hoofd, de economie is divers, het macro-economisch beleid is over het algemeen adequaat, de instituties zijn stevig en de externe positie is sterk. Dit alles is ook weerspiegeld in de gunstige kredietbeoordelingen (Moody’s Aa2, S&P AA, Fitch AA-). Toch zijn er ook risico’s. Behalve de geopolitieke risico’s, vloeien deze ook voort uit de relatief hoge schulden (mogelijk gekoppeld met verkrapping financiële condities), structurele tekortkomingen (hoge jeugdwerkloosheid, moeilijke arbeidsomstandigheden, corporate governance) en mogelijk protectionisme. Niet voor niets heeft Zuid-Korea fel gereageerd op de recente invoerheffing door de VS op zonnepanelen en wasmachines, die Koreaanse exporteurs relatief sterk heeft geraakt. Zuid-Korea behoort tot de top tien van landen waarmee de VS het grootste bilaterale handelstekort heeft. Bovendien staat het op de watchlist van het Amerikaanse ministerie van Financiën inzake mogelijke valutamanipulatie.