Democratisering van de voedselketen

door: Rob Morren

In navolging van Franse consumenten kunnen nu ook Belgische supermarktklanten bepalen wat een pak melk kost. Via de website Het merk van de consument stemmen ze over het inkomen dat de boer moet krijgen, hoeveel maanden de koeien buiten lopen, en over de verpakking: plastic of karton? Zo beïnvloeden ze de productieomstandigheden van de melk, en nemen ze verantwoordelijkheid voor de productiekosten en prijs van het product. Retailketen Carrefour zet de ‘democratische melk’ binnenkort in de schappen. Is deze ‘consumentencoöperatie’ de toekomst voor meer ketens van verse agrarische producten?

Om in kaart te brengen of consumenten openstaan voor meer invloed op de voedselproductie vroegen ABN AMRO en GfK 1.072 consumenten naar hun informatiebehoefte bij vier populaire vruchten: peren, mango’s, avocado’s en bananen. Maar liefst 37 procent geeft aan te willen weten welke prijs een teler voor zijn producten krijgt. Voor consumenten in de leeftijd tussen 18 en 39 jaar is dit zelfs 50 procent. Bijna een vijfde geeft aan dat zij graag een mogelijkheid willen hebben om de fruitteler naar eigen inzicht extra voor zijn inspanningen te betalen.

Meer inzicht in verborgen kosten helpt bij maken duurzame keuzes

Betrokken consumenten willen meer inzicht in de fruitketen en hebben de behoefte hierbij proactief invloed uit te oefenen. Dit betekent wel dat zij zich bewust moeten zijn van de productieomstandigheden voordat zij over productiewijze en kostprijs beslissingen kunnen nemen. Zo gebruikt 8 procent van de consumenten wel eens een QR-code op een verpakking om meer over herkomst en productiewijze te weten te komen. Als de consument ook de ‘true costs’ van een product kent, kan helpen bij het maken van duurzame keuzes en de verantwoording voor een hogere prijs. Deze ‘verborgen kosten’ kunnen inzichtelijk worden gemaakt door de CO2-uitstoot van de productie te kwantificeren of te laten zien wat een product moet kosten voor een leefbaar inkomen voor  telers.

Consumentenparticipatie maakt weg vrij voor duurzame bedrijfsvoering

Uit het consumentenonderzoek blijkt dat vooral jonge generaties een radar hebben voor duurzame productie. Misschien wel daardoor zetten ze vaker de standaard voor wat er wordt geproduceerd. Dit geldt vooral voor ketens van agrarische versproducten. Deze hebben met elkaar gemeen dat een leefbaar inkomen en impact op dier en milieu belangrijke thema’s zijn. Het merk van de consument laat zien dat democratisering van voedsel in een hele pure vorm kan bestaan. Zo’n ultieme vorm van vraaggestuurd produceren staat nog in de kinderschoenen en is niet toepasbaar op ons hele voedselsysteem, dat hier te groot en complex voor is. Bovendien blijft de wereldwijde behoefte aan goedkope kwalitatieve voeding aanzienlijk. Toch biedt het initiatief ketenpartijen wel perspectief om de mentale afstand tussen consument en producent te verkorten en ketens deels vraaggestuurd in te richten. Dit opent een nieuwe weg voor bedrijven naar een duurzamere bedrijfsvoering, stabielere afzet en vastere marges.

Meer weten? Lees onze publicatie.

Democratisering-van-de-voedselketen-09022018def.pdf (1 MB)
Download